Itsaso

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau ur eremu zabalei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Itsaso (argipena).
Itsasoa Ondarraitz hondartzatik ikusia goizaldean, Hendaian

Itsasoa ur gaziko eremu zabala da, ozeanoa baino txikiagoa. Hala ere, neurri edo definizio zehatzik ez daukanez mota askotako itsasoak daude. Batzuetan, laku handiei ere itsaso deitzen zaie.

Euskeraz, itsasoa eta eratorriko hitzak (itsasoratu...) ez dute zertan zehatz-mehatz itsaso bati buruz hitz egin behar (ozeano baten itsasoratzen da, ez ozeanoratzen), edozein kostatik haratago dagoen eremuei buruz baizik.

Itsasoaren egoera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Olatu

Itsas zabaleko olatuek eta grabitate arruntekoek izan dezaketen goreneko garaierari buruz hainbat iritzi daude, baina orain arteko erregistroen arabera, olatuek 20 metroko garaiera izan dezakete gehienez ere. Dena dela, uhin garaiera oinarri harturik sailkapen hau egiten dute marinelek ageriko olatuentzat:

  • Itsaso barea dagoela esaten da itsasoaren egoera oso egonkorra denean, uhin luzera handiko eta garaiera oso txikiko olatuak, ia ikusten ez direnak beraz, daudenean.
  • Itsaso kizkurra dagoela esaten da olatuak uhin luzera txikikoak eta 25 zentimetro baino anplitude txikiagokoak direnean.
  • Itsaso handia da lau metro inguruko anplitudeko olatuak daudenean;
  • Itsaso oso handia, berriz, lau metrotatik sei metro arteko anplitudeko olatuak daudenean.
  • itsaso zakarra olatuek seitik bederatzi metro arteko anplitudea duten egoera da
  • Itsaso hautsia 9 metrotik gorako anplitudeko olatuak eratzen diren egoera da

Izenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ur eremu batzuk itsaso izena hartzen dute, nahiz eta itsaso ez izan. Beste hainbat, nahiz eta beste izen bat erabili, itsasoak dira. Adibidez, golko eta badia. Hurrengo zerrendan izen nahasgarri batzuk agertzen dira:

Itsaso estralurtarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ilargiko itsasoak zabaldi basaltikoak dira berez. Lehen astronomoen ustetan ur eremuak zirenez, itsaso izena hartzen dute. Izena latinez dute, hau da, mare, baina baita ere oceanus (ozeanoa), lacus (lakua), palus (zingira) edo sinus (badia).

Ur likidoa aspaldi existitu ahal izan da Marteko lurrazalean. Horregatik, hainbat zabaldi itsaso lehortuak direlako teoriak daude. Handiena Vastitas Borealis da; beste batzuk Hellas Planitia eta Argyre Planitia dira.

Hainbat ilargiren lurrazpian ur likidoa dagoela uste da, batez ere Europa ilargian.

Zientzian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itsaso terminoa Fisika kuantikoan ere erabiltzen da. Dirac itsasoa energia negatiboaren egoeren interpretazio bat da, hutsa barnean hartzen duelarik.

Itsasoen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ozeano Atlantikoan

Ozeano Artikoan

Indiako ozeanoan

Ozeano Barean

Hego Ozeanoan

Barrualdeko Itsasoak

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Itsaso Aldatu lotura Wikidatan