Junes Casenave
| Datu pertsonalak | ||
|---|---|---|
| Izen osoa | Junes Casenave-Harigile | |
| Jaio | 1924ko apirilaren 4a | |
Santa Grazi ( Zuberoa) |
||
Junes Casenave-Harigile[1] (Santa Grazi, Zuberoa, 1924ko apirilaren 4a - ) idazle eta apaiz zuberotarra da. Idazle prolifikoa, trajeria askoren egilea izateagatik nabarmendu da.
Eduki-taula |
[aldatu] Biografia
Santa Grazin jaio zen; aita biarnesa eta ama[2] santagraztarra zituen. Txikitan Albert Constantin idazle eta politikari euskaltzaleak sarritan bisitatzen zuen Casenavetarren etxea.
Kirol ugari praktikatu du. Santa Grazin ohikoa zen bezala lau hizkuntzaren hiztuna da: euskara, Bearnoko okzitaniera, frantsesa eta espainiera.
Apaizgai, Bètharramen (Bearno) ikasi zuen, 21 urterekin Palestinara joan zen. Betleemen hartu zituen eskolak eta 1948ko gerra bertatik bizi izan zuen; hantxe egin zen apaiz betharramdarra[3], 24 urterekin.
Bètharramen (4 urtez), Limòtgesen (Lemosin, Okzitania; 12 urtez) eta Donapaleun (Etxekopar kolegioko zuzendari; 1964-1981) irakasle eta pedagogo ibili zen. Latin, frantses eta greziera irakatsi ditu. Oro har 33 urtez aritu izan da irakaskuntzan.
1981ean Zuberoara itzuli zen apaiz lanak egitera, lehen Larrainera bi urtez; geroago Altzaira, non orain dela 27 urte bizi den eta Basabürüa zein Arbailako hamar elizaren ardura du, Ozazetik Etxebarrera.
Euskaltzain urgazlea da 1982tik eta 2000n ohorezko euskaltzain egin zuten.
[aldatu] Lanak
[aldatu] Saiakera
- Amikuze (1983, Gordailu)
- Ziberoako antzertia (1999, Egan aldizkarian)
[aldatu] Itzulpena
- Egün oroetako irakurgeiak (1986, Itxaropena; Bibliako zatiak)
- Jesüsen Berrihona (Itun Berria)
[aldatu] Historikoak
- Orhiako Naba (1978, Orreagako guduaz)
- Tomas Zumalakarregi. Gudalburua (1993, Gero); biografia.
- Ximun Gimon Zetegiet (1793-1861) (1991); hagiografia.
[aldatu] Pastorala
Hamabi pastoral ditu emanak, denak euskaraz bat izan ezik: Juan Martin Pueyrredon, Bearnoko Landan (Lanne en Baretous, Lanno) 1997an frantsesez emana, kantak bearnoeraz[4]. Beste 9 ditu idatziak, oraindik eman gabe. Taularatutakoak:
- Santa Grazi (1976, EFAk argitaratua; izen bereko herriak emana).
- Ibañeta (1978, EFAk argitaratua, zubererazko testuarekin batera, euskara batuaz, gaztelaniaz eta frantsesez.Garindainen eta Auritzen emana.
- Pette Basabürü (1982, Pagolak taularatua; Toribio Altzaga saria).
- Zumalakarregi (1989, Zumalakarregi elkartea; Altzai-Lakarrik emana).
- Santa Kruz (1992, Santa Grazik).
- San Mixel Garikoitz (1994, Auzmendi; Donaixtik emana).
- Agota (1999, Euskaltzaindia-BBK, Altzai-Lakarrik; Toribio Altzaga saria).
- Jesüs (2006, Mauleko San Frantzisko Asiskoa eskolako ikasleek emana).
- Santa Engrazi (2006, Santa Grazin).
- Eñaut Elizagarai (2007, Gamere-Zihigan antzeztua)
[aldatu] Bestelakoak
- Olerkiak ere idatzi ditu (Oihanealat, 1984 eta beste), gehienbat Maiatzen; asko argitaratu gabeak[5].
- Ipuinak: 1989an Maiatzen Altzaiko Herensugea, Sineste zahar eta ez hain zahar eta beste; Basabürüko ipuinak (1997, Izpegi).
- Hiztegigintzan Euskara-Frantsesa, Frantsesa-Euskara eta Latin-Euskara eginak ditu.
- Zuberera lantzeko argitalpenak: Xiberoan eüskaraz nabarmenena (2001, Sü Azia)
- Artikulu ugari prentsan.
[aldatu] Iturriak
- Jean-Louis Davant: Zuberoako literaturaz. Antologia laburra, Euskaltzaindia, Bilbo, 2008; 138-142.or.
- Kanpo loturetan erakutsitakoak.
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Horixe da erabiltzen den izen osoa. Zuberoan askotan gertatzen den bezala, gaskoi eta euskaldun familien semea da eta gaskoieran jatorria duen deitura da Casenave: okzitaniera arautuan Casanava, "etxe berri" alegia.
- ↑ Amak izugarri lagundu zion urte luzez zubererazko hitzak biltzeko lanean.
- ↑ Mixel Garikoitzek sortutako kongregazioa. Horrela deitua Bearnoko Bètharramen duelako egoitza.
- ↑ Frantses, okzitaniera eta gaztelaniazko itzulpenekin.
- ↑ 2.000 bat bertso idatziak ditu.
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Euskaraz) Junes Casenave literaturaren zubitegian
- (Euskaraz) Junes Casenaveri elkarrizketa Argia aldizkarian.
- (Euskaraz) Iturrietan aipatutako lehen liburua pdf.n.
