Kakao arbola

Wikipedia(e)tik
Kakao» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Wikipedia:Taxotaula bat irakurtzeko eraTaxotaula bat irakurtzeko era
Kakao arbola
Cacao tree with fruit pods
Cacao tree with fruit pods


Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Plantae
Ordena: Malvales
Familia: Malvaceae
Generoa: Theobroma
Espeziea: T. cacao
Izen binomiala
'Theobroma cacao'
L.
Theobroma cacao

Kakao arbola edo kakao-arbola (Theobroma cacao) zuhaitz txiki bat da (4-8 m), Sterculiaceae (edo Malvaceae) familiakoa, Ameriketako eskualde tropikalekoa. Landare honen haziak kakao-hautsa eta txokolatea egiteko erabiltzen dira.

Theoboma cacao izen zientifikoa grezieratik datorkio eta jainkoen elikagaia esan nahi du. Baina kakao izena maiatik dator, Ka´kaw.

Materia genetikoaren ikerketak esaten dutenez, Hego Amerikako jatorria dute, Orinoko eta Amazonas ibaiaren arroetatik. Gaur egun Mexikotik Brasilera hedatzen da, eta baita ere Afrikaren mendebaldean.

Landarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landareari kakao arbola deritzo. Kakao-arbola, bero (20°C-30°C) eta hezetasun asko behar duen landarea da. Hosto iraunkorrekoa da, eta 6 eta 10 metrora hazi. Beste landareen ilunpean hazten dira, haizetik babestuta eta lur emankorrarekin. Lurra nitrogeno eta potasio ugarikoa izan behar da.

Kakao arbolaren loreak

Bere loreak txikiak eta arrosak dira. Fruitua, baia bat da, kalabazin formakoa, gorria edota horixka bihurtzen dena eta 450g pisatzen du gutxi gorabehera heltzen direnean. Arbola fruituak ematen hasten du 4 edo 5 urte dituenean. Zuhaitza heltzen denean, 6000 lore izan ahal ditu baina bakarrik 20 kakao hazi izaten ditu.

Fruitua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mami arrosaz badago betea dago, likatsua, gozoa eta jangarria, 30-50 garau luze (zuriak eta haragitsuak) gordetzen dituela. Garauak indaba forma dute eta zapore oso mingotsa.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kakaoa Afrikako mendebaldean, Erdialdeko Amerikan, Hego Amerikan eta Asian landatzen da gehienbat. Urteko ekoizpena esaten duenez, UNCTAD bilduta, 2005-2006ko munduko 8 ekoizle nagusiak Boli Kosta (%38), Ghana (%19), Indonesia (%13), Nigeria (%5), Brasil (%5), Kamerun (%5), Ekuador (%4) eta Malaysia (%1) dira. Herrialde hauek, munduko %90eko ekoizpena dute.

FAO erakundearen arabera[1], 2005eko ekoizpena honelakoa izan zen:

Sailkapena, Estatua Balioa Ekoizpena
(Int $1000*) MT
1 Boli KostaBoli Kosta 1,024,339 1,330,000
2 GhanaGhana 566,852 736,000
3 IndonesiaIndonesia 469,810 610,000
4 NigeriaNigeria 281,886 366,000
5 BrasilBrasil 164,644 213,774
6 KamerunKamerun 138,632 180,000
7 EkuadorEkuador 105,652 137,178
8 KolonbiaKolonbia 42,589 55,298
9 MexikoMexiko 37,281 48,405
10 Papua Ginea BerriaPapua Ginea Berria 32,733 42,500
11 MalaysiaMalaysia 25,742 33,423
12 Dominikar ErrepublikaDominikar Errepublika 24,646 32,000
13 PeruPeru 21,950 28,500
14 VenezuelaVenezuela 13,093 17,000
15 Sierra LeonaSierra Leona 8,472 11,000
16 TogoTogo 6,547 8,500
17 IndiaIndia 6,161 8,000
18 FilipinakFilipinak 4,352 5,650
19 Kongoko ErrepublikaKongoko Errepublika 4,336 5,630
20 Salomon UharteakSalomon Uharteak 3,851 5,000

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Kakao arbola