Karlos I.a Nafarroakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Karlos I.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoa
Karlos I.a Nafarroakoa

Karlos I.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoa


1322 – 1328
Aurrekoa Filipe II.a
Ondorengoa Joana II.a

Frantziako erregea
1322 – 1328
Aurrekoa Filipe V.a
Ondorengoa Filipe VI.a

Jaiotza 1294ko abenduaren 11
Creilgo gaztelua Frantzia
Heriotza 1328ko otsailaren 1
Vincennes Frantzia
Ezkontidea Blanka Borgoinakoa
Maria Luxenburgokoa
Joana Evreuxekoa
Egoitza Paris Frantzia
Erlijioa Kristaua

Karlos I.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoa, ezizenez "Karlos Ederra" (Creilgo gaztelua (Oise), 1294ko abenduaren 11Vincennes, 1328ko otsailaren 1), Marcheko konde eta Nafarroa eta Frantziako erregea (1322-1328) zen, Kapeto leinuaren adar nagusiaren hamabostgarrena.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Filipe IV.a, Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren hirugarren semea, 1314an Marcheko konderria jaso zuen.

Filipe II.a, Luzea bere anaia hil ondoren, Reimseko katedralean 1322ko otsailaren 21ean Roberto Courtenaykoa artzapezpikuak izendatu zion Frantziako erregea. Amaren partetik Nafarroako errege bihurtu zen.

Karlos IV.a. Frantziako liburutegi nazionala

Aurreko erreinaldian izandako agintekeriak zirela eta, errege-altxorra agortua aurkitu zuen. Horrexegatik lonbardiatarren finantzak estuz aztertu eta epaile txarrak zein jauntxoak zigortu zituen. Gainera, Girard Guette, anaiaren finantza-arduraduna, atxilotu zuen 127.000 libra bidegabeki xahutzeagatik leporatua. Bere erreinaldiaren sei urteetan, Karlos I.ak zergak handitu eta ondasunak konfiskatu zituen.

1323an juduak Frantziako Erresumatik kanporatu zituen. Hori egiteko zurrumurru hedatua erabili zuen: Juduek legenardunak eta buruzagi musulmanekin batera (tartean Babiloniako erregea) azpilanean ibili ziren putzuak pozonduz kristau guztiak hiltzeko.

Karlos Ederrak borroka latzak izan zituen Edward II.a Ingalaterrakoa erregearekin, azkenak Gaskonia eta Ponthieuko bere lurraldeak zirela eta omenaldia egin nahi ez zuelako. 1323tik aurrera, Gaskoniako zenbait noblek, Ingalaterraren babesa zutenak, Frantzian sarraldiak egiteari ekin zioten. Honek guda sortu zuen, Sasikumeen guda izenekoa (Gaskoniako jauntxoak nobleteriaren sasikumeak zirelako).

1327an bere arreba zen Ixabel lagundu zuen Edward II.a Ingalaterrakoa bere senarra borrokatzera. Ixabelek senarra atxilotu eta hil zuen.

Eskontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karlos IV.a eta Maria Luxenburgokoaren ezkontza.

Karlos hiru aldiz ezkondu zen:

  • Bigarren aldiz ezkondu zen Karlos, 1322ko irailaren 21ean, Henrike VII.a enperadorearen Maria alabarekin. Izen ezezaguneko alaba izan zuten, laster hil zena (1326 - 1327). 1324ko martxoan Mariak gurdi-istripua izan zuen, haurdun zegoela. Semea (Luis izenekoa), goiztiar jaio eta orduak baino ez zen bizi. Istripuaren ondorioz, Maria ere hil zen.

Familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aitona
Blason pays fr FranceAncien.svg Filipe III.a
Frantziako errege
Amona
Aragon.png Elisabet
Aragoikoa
Aitona
Armoiries Navarre-Champagne.png Henrike I.a
Nafarroako errege
Amona
Artois Arms.svg Blanka
Artoiskoa
Aita
Blason pays fr FranceAncien.svg Filipe IV.a
Frantziako errege
Ama
Armoiries Navarre-Champagne.png Joana I.a
Nafarroako erregina
Armoiries France-Navarre.png Karlos IV.a / I.a
Frantziako errege
Nafarroako errege

Oinordekotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karlos I.a Vincennesen 1328ko otsailaren 1ean hil zen. Joana Evreuxekoa emaztearekin batera lurperatu zuten Saint-Dennis auzoko basilikan.

Semerik ez zuenez, Kapeto leinuaren adar nagusia bukatu zen. Joana erregina haurdun zegoenez, hilabete bi itxaron behar semerik ote zegoen. Hamabi urte lehenago Lege Salikoa erabiltzeari ekin zion Frantziako erregea zein den erabakitzeko.

Hiru erregegaia izan ziren:


                              Filipe III.a Ausarta1285
                                     _____________________|_________________________
                                     |                                             |
                              Ixabel Aragoikoa1271                         Maria Brabantekoa1322
                         ____________|_______________________                ______|________
                         |                                  |                |             | 
                 Filipe IV Ederra1314             Karlos Valoiskoa     Margarita    Luis Evreuxekoa
          _______________|_____________________             | †13251318           | †1319
          |                |         |        |             |                              |
        Luis X.a       Filipe V.a   Ixabel  Karlos IV.a     Filipe VI.a                     Filipe III.a13161322       |       †1328       Valois leinua                     Nafarroakoaa
    ______|_______                   |                      |
    |            |                   |                      |
 Joana II.a   Joanes I.a     Edward III.a          Jones II.a Frantziakoa
Nafarroakoa1316          Ingalaterrakoa
                                                      
                                                         (erregegaiak beltzez)



Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Karlos I.a Nafarroakoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa:

Filipe II.a

Blason Navarre.png
Karlos I.a
Nafarroako errege
(1322-1328)
Ondorengoa:

Joana II.a
eta
Filipe III.a

Aurrekoa:

Filipe V.a

Blason France moderne.svg
Karlos IV.a
Frantziako errege
(1322-1328)
Ondorengoa:

Filipe VI.a