Karlos III.a Nafarroakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Karlos III.a Nafarroakoa
Karlos III.a Nafarroakoa

1387 – 1425
Aurrekoa Karlos II.a Nafarroakoa
Ondorengoa Blanka I.a Nafarroakoa

Jaiotza 1361eko uztailaren 22a
Mantes
Heriotza 1425eko irailaren 7a (64 urte)
Erriberri
Ezkontidea Leonor Gaztelakoa
Senideak Aita: Karlos II.a Nafarroakoa
Ama: Joana Frantziakoa
Seme-alabak Blanka
Elisabet
Beatrix
Joana
Maria
Margarita
Karlos
Luis
Egoitza Iruñea
Erlijioa Katolizismoa

Karlos III.a Nafarroakoa (Mantes, 1361eko uztailaren 22 - Erriberri, 1425eko irailaren 8), ezizenez Karlos Noblea, Nafarroakoa errege (1387 - 1425), Évreuxko konde (1387-1404) eta Nemourseko dukea (1404-1425) izan zen.

Evreux etxekoa bera, Karlos II.a "Gaiztoa"ren semea zen. Ama, berriz, Joana Valoisekoa zuen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako infantea zela, 1378an, aitak aginduta, Karlos V.a Frantziakoarekin negoziatzeko enbaxada zuzendu zuen. Karlosek infantea atxilotu zuen, eta Nafarroak Frantzian zituen lurraldeak bahitzea erabaki; Cherbourg menperaezina besterik ez zen onik atera. Egindako itaunketan, agerian geratu ziren Karlos II.ak Logroño hiribildua lortzearren egindako prestaketak. Frantziarrek Henrike II.a Gaztelakoari jakinarazi zioten, eta hark Nafarroako Erresumaren inbasioa agindu zuen, eta Karlos II.a Brionesko ituna sinatzera behartu. Karlos 1380an askatu zuten.[1]

Infanteak 1375ean Leonor Gaztelakoa, Henrike II.a Gaztelakoaren alaba, ezkondu zuenez, erresuma bien arteko eztabaidak bukatu ziren. Ituna egin eta gero, errege bien arteko adiskidetasuna sortu zen, gerora Joanes I.a eta Henrike III.a erregeekin iraungo zuena.

Bere aita ez bezala, Nafarroan bizi izan zen, eta barne politikan modernizatze aldaketak egin zituen, hala nola Nafarroako Foru Orokorra. Karlos III.aren erregealdian Iruñeko hiru burguek (Nafarreria, San Nikolas eta San Zernin) bat egin zuten. 1413an, Gortea edo Epaitegi Gorena bultzatu zuen.[2]

Garai hartako krisialdi ekonomikoak eta gizartearen aristokraziartzeak (alboko Aragoiko Erresuman bezala) Karlos III.aren kanpo politikan bakea bilatzea eta Nafarroako egoera kontuan hartzea bultzatu zuten.

Gaztela, Aragoi, Frantzia eta Ingalaterrarekiko harremanak lasaitzen saiatu zuen, lankidetza, Avignongo Aita Sainduen alde egitea eta elkar ezkontzak bultzatuz.

Aragoiekin harremanak estutzeko asmotan, Karlos III.aren alaba nagusi Blankak Martin I.a Sizilakoa (1402) ezkondu zuen.

Granadaren aurkako gudetan parte hartu zuen, Gaztelako Erresumarekin batera. Joanes infantea, Fernando I.a Aragoikoaren semea, Isabel eta Blankarekin (1412) ezkondu zuen.

Era berean, Karlosen arreba Joana Nafarroakoak Henrike IV.a Ingalaterrakoa ezkondu zuen.

Frantzian, Foix etxearekin harremanak estutu zituen. Aitaren politika zabalkorra Frantzian lagatzeak Evreux leinua euskaldundu zuen. 1404ko Parisko Ituna Karlos VI.a Frantziakoa izandako eztabaidak konpondu zituen, nafarrek Xanpainan eta Brien izandako feudoei uko eginez. Bere administrazio buruzagi nagusiak ere nafarrak ziren.

1423an, tronuaren oinordekoarentzat Vianako Printzea titulua eratu zuen; lehendabiziko printzea haren iloba Karlos izan zen.

Errege bakezalea eta adiskidetzailea izateagatik jarri zioten Noblea ezizena. Arteak bultzatu zituen, Iruñeko katedral gotikoa bukatu, eta Tafalla eta Erriberrin jauregiak eraiki. Erriberrin bertan hil zen 1425ean. Iruñeko katedralean lurperatu zuten.

Haren omenez 1997tik aurrera Nafarroako Gobernuak Karlos III.a Noblearen Gurutzea izeneko saria ematen du.

Familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aitona
Blason ville fr Mortain (Manche).svg Filipe III.a
Évreuxko kondea
Amona
Blason Royaume de France (1289-1316).svg Joana II.a

Nafarroako erregina

Aitona
Blason pays fr FranceAncien.svg Joanes II.a
Frantziako erregea
Amona
Luxembourg New Arms.svg Bona
Luxenburgokoa
Aita
COA Navarre Evreux Charles II d'Evreux le Mauvais (1332-1387).svg Karlos II.a
Nafarroako erregea
Ama
Blason pays fr FranceAncien.svg Joana
Frantziakoa
COA Navarre Evreux Charles II d'Evreux le Mauvais (1332-1387).svg Karlos III.a
Nafarroako erregea

Ezkontza eta haurrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1375eko maiatzaren 27an ezkondu zen Gaztelako erregea zen Henrike II.aren Leonor alabarekin. Ondoko haurrak izan zituzten:

Sasikume bat ere izan zuen:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Herreros Lopetegi, Susana Navarra en la órbita francesa, Historia Ilustrada de Navarra liburuan, 1993, Iruñea: Diario de Navarra ISBN 84-604-7413-5
  2. Amama Joana II.a Nafarroakoak sortua.
  3. Juan Agapito y Revilla Casamiento de D.ª Juana hija natural de D. Carlos III 1921, www.euskomedia.org

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Karlos III.a Nafarroakoa Aldatu lotura Wikidatan

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • (Italieraz) A. Coville, Francia, La guerra dei cent'anni (fino al 1380), «Storia del mondo medievale» liburuan, VI. liburukia, 1999, 608-641. orr.
  • (Italieraz) Guillaime Mollat, I papi di Avignone e il grande scisma, «Storia del mondo medievale» liburuan, VI. liburukia, 1999, 531-568. orr.


Aurrekoa:

Karlos II.a

Blason Royaume Navarre.svg
Karlos III.a
Nafarroako errege
(1387-1425)
Ondorengoa:

Blanka I.a

Aurrekoa:

Karlos I.a

Blason ville fr Mortain (Manche).svg
Karlos II.a
Evreux-ko konde
(1387-1404)
Nemours-eko duke
(1404-1425)
Ondorengoa:

Frantziako erresumari lotua