Katalan Herriak

Artikulu hau nazioari buruzkoa da; Espainiako autonomia erkidegoa gaitzat duena beste hau da: Katalunia

Katalan Herriak Països Catalans
Ez da estatua
Bandera
Hiri nagusiak	Bartzelona, Valentzia, Palma, Perpinyà
Eremua	70.520 km²
Biztanleria	13.534.721
Dentsitatea	191,9 biztanle/km²
Dirua	euroa
Herritarra	katalan
Hizkuntza(k)	katalana, aranera, gaztelania, frantsesa eta italiera

Katalan Herriak (katalanez Països Catalans) katalana mintzatzen den lurraldeari ematen zaion izena da. Orokorrean, Katalan Herriak Iberiar Penintsularen ekialdean kokatzen dira, Pirinioak eta Segura ibaiaren artean, Balear Uharteak ere batasun honetan sartuz. Zenbaitzuk Sardiniako Alguer (Alghero) hiria ere sartzen dute Katalan Herrien barne.

Hedadura 69.823 kilometro karratuetakoa da eta 12,9 milioi biztanle ditu (2004ean).

Katalan Herriak terminoa katalan nazionalista askok erabiltzen dute maiz.

Mugak

• Iparraldean Okzitania.

• Hegoaldean Murtzia.

• Ekialdean Mediterranear itsasoa.

• Mendebaldean Aragoi eta Gaztela-Mantxa.

Banaketa administratiboa

Tradizionalki eta administratiboki, Katalan Herriak ondoko lurraldeok osatzen dituzte, guztiak Espainiako administraziopean Ipar Katalunia (Frantzia), Andorrako Printzerria (Principat d'Andorra) eta Alguer (Italia) izan ezik:

• Katalunia (Catalunya), askotan Printzerria (Principat) deritzona. Pirinioetako Tratatuaren (1659) eraginez iparraldea (Ipar Katalunia) Frantziako estatuaren parte da. Hiriburua Bartzelona da.

• Valentzia (Comunitat Valenciana. Hiriburua Valentzia (València) da.

• Balear Uharteak (Illes Balears). Hiriburua Mallorcako Palma (Mallorca) da.

• Sartaldeko Zerrenda Aragoien (Franja de Ponent edo aragoieraz Francha de Lebán). Hiriburua Fraga da.

Hizkuntzan oinarrituriko ikuspuntu batetik, Katalan Herrien barruan ondorengo lurraldeak ere sartzen dira:

• Sardiniako Alguer hiria, non katalanaren aldaera bat (algerera, alguerès) mintzatzen baita.

• Murtziako El Carxe eskualdea.

Ipar Katalunia

Katalunia

Alguer

Sartaldeko
Zerrenda

Valentziako
Erkidegoa

Balear
Uharteak

Carxe

Italia

Espainia

Frantzia

Mediterraneo
itsasoa

Baleareetako itsasoa

Andorra

Demografia

Katalana hedatzen den lurraldeak 12.805.197 biztanle zituen 2006an. Valentziar Herriko eskualde gaztelaniadunetako biztanleria (719.970 lagun) eta Arango haranekoak (9.554 biztanle) kontuan hartuz, 13.534.721 biztanle dituzte Katalan Herriek.

Lurraldea	Biztanleria
Katalunia (Arango harana kontuan hartu gabe)	7.125.143
Valentziar Herria (eskualde gaztelaniadunak izan ezik)	4.086.938
Balear Uharteak	1.001.062
Ipar Katalunia (Ekialdeko Pirinioetako departamentua, Fenolleda barne)	422.000
Andorra	81.222
Sartaldeko Zerrenda	47.771
Alguer	40.391
Carxe	670
GUZTIRA	12.805.197

Kultura

Katalan Herriak aldarrikatzen dituen graffitia Argentonan.

Literatura

Sakontzeko, irakurri: Katalunierazko literatura

Katalunierazko idazleen artean, nabarmentzekoak dira, beste batzuen artean, Ramon Llull, Ausias March eta Salvador Espriu.

Musika

Sakontzeko, irakurri: Katalunierazko musika

Azpimarratzekoak dira Raimon, Joan Manuel Serrat, Maria del Mar Bonet eta Lluis Llach abeslariak.

Inadaptats, Obrint Pas, Opció k-95, Els Pets, Sopa de Cabra eta La Gossa Sorda dira talde ezagunetako batzuk.

Kanpo loturak

• (Katalanez) Katalan Herrien eskualdeen mapa