Kenketa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
5 − 2 = 3

Matematikan, kenketa kopuru edo zenbaki bati, kenkizun izenekoa, beste kopuru edo zenbaki bat, kentzaile izenekoa, kentzen duen eragiketa aritmetikoa da. Kenketa - marra ikurraz adierazten da. Kenketaren emaitzari kendura deritzo. Adibidez (7 kenkizuna da, 4 kentzailea eta 3 kendura):

7-4=3\,

Aurreko kenketa honela irakurtzen da: zazpi ken lau berdin hiru.

Kenketa eta batuketa loturik daude. Arestiko adibidea hartuz:

7-4=3 \Leftrightarrow \; 7=3+4\,

Kenketa batuketa mota bat besterik ez da. Zehatzago, kenketa zenbaki negatibo batekiko batuketa besterik ez da:

a-b=a+(-b)\!

Kalkulua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kenketak bururakorik gabe[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kenketa zenbaki osoekin egiten bada, zenbakiak eskuinetik parekatuta jartzen dira lehendabizi (batekoa batekoarekin, hamarrekoa hamarrekoarekin, ...), gainean kenkizuna eta azpian kentzailea ezarriz. Jarraian, kenketak zutabe bakoitzean egiten dira (batekoetan, hamarrekoetan, ehunekoetan, ...). Zutabe guztietan kentzialearen zifra kenkizunaren zifra baino handiagoa ez bada, bururakorik gabeko kenketak daude:

 46      367    187     45    203
-25    - 213   - 25    -35   -102
----    -----  -----   ----  -----
 21      154    162     10    101

Algoritmo austriarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zutaberen batean, kentzailearen zifra kenkizunarena baino handiagoa bada, bururakoa esakzten duen kenketa sortzen da. Bururakoa duten kenketak egiteko algoritmo austriarra erabil daiteke. Algoritmo edo metodo austriarraren arabera, Europan erabili ohi dena [1], zutabe batean kentzailearen zifra kenkizunarena baino handiagoa denean, ondoko ezker zutabean kentzailearen zifra gehi bat egiten da. Horrela, bururakoa duten kenketak sortzen dira. Adibidez, 42-28=14 kalkulatzeko, 8tik (1)2 (zortzitik hamabira) 4 daude, hurrengo zutabean 2+1(bururakoa)=3, 3tik 4ra 1, beraz, guztira 14:

      4     2     
     -2(+1) 8  
     ---------   
      1     4      

Algoritmo amerikarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Algoritmo amerikarrean, bururakoa kentzaileko zifrari gehitu ordez, kenkizuneko zifrari gehitzen zaio. Adibidez, 42-28=14 kalkulatzeko, 8tik (1)2 (zortzitik hamabira) 4 daude (2 zifrari ondoko 4 zifrak (1) utzi egiten diola), hurrengo zutabean 2tik 4-1= 3ra 1 (4 zifrak 1 utzi baitzuen), beraz, guztira 14:

      4(-1) 2     
     -2     8  
     ---------   
      1     4      

Osagarrien metodoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bururakoa saihesten duen metodoa da. Honela garatzen da 45-27 (bururakoa behar da)=99-27+45-100+1 (ez da bururakorik behar):

 45      99       72      117      17       45
    --->    --->     --->     --->    beraz
-27     -27      +45     -100     + 1      -27
-----   -----   -----   -----   -----    -----
 ??      72      117       17      18       18

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kenketa Aldatu lotura Wikidatan