Khmer Gorriak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Khmer Gorriak (khmereraz Khmaey Krahom) Kanputxeako erakunde politiko komunista bat da, 1975eko apirilaren 17tik 1979ko urtarrilaren 9ra herrialde asiarraren agintaritza izan zuena.

Khmer Gorria terminoa, frantsesezko Khmer Rouge-tik datorrena, Norodom Sihanouk erregeak asmatu zuen. Erakundearen izen ofiziala Kanbodiako Alderdi Komunista zen, eta 1970eko hamarkadatik aurrera, Kanputxea Demokratikoko Alderdia izena hartu zuen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alderdia 1951ean sortu zen.

1975etik 1979ra bitartean, Kanputxean erregimen maoista bat indarkeriaren bidez ezartzen saiatu ziren Khmer Gorriak, eta bidean bi milioi hildako eragin zituzten, herrialdeko populazioaren laurdena. Lau urtean, hiriak hustu eta biztanleria landan bizitzera behartu zuten, «hiriko kultura eta bizimodua» behin betiko desagertzeko. Kapitalismoaren aurkako gerran dirua, autoak eta jabetza pribatua kendu, eta Kanputxea estatu hermetiko bilakatu zuten. Gainera, betaurrekoak zeramatzaten, atzerriko hizkuntza bat zekiten edo goi mailako ikasketaren bat zuten pertsonak berreziketa guneetara eraman zituzten; beste asko hil egin zituzten zuzenean[1].

Khmer Gorriak Kanputxean boterean egon ziren bitartean eragindako hildako kopuru handiarengatik dira batez ere ezagunak, 1,5 milioi pertsonek bizia galdu baitzuten lau urte horietan (estimazioak, hala ere, 850.000tik 3 milioitara aldatzen dira). Khmer Gorriek komunismoaren berezko irakurketa egin eta neurri gogorrak hartu zituzten boterean egon zirenean. Adibidez:

  • Dirua deuseztatu zuten.
  • Hirien kontra egin, eta biztanleria guztia landaguneetan sortutako kanpamenduetara bidali zuten.
  • Gizarte zaharra zeritzoten guztiaren (betaurrekoak eramatea, adibidez) aurka egin zuten.
  • Izenen ordez, zenbakiak erabiltzen zituzten kideak izendatzeko. Esaterako, buruzagia 1 burkidea zen.

1979an, Vietnamek herrialdea inbaditu eta Khmer Gorriek boterea galdu zuten.

Alderdiaren burua Pol Pot zen. 1997an, Khmer Gorriek beraiek Pol Pot buruzagi historikoa epaitu zuten.

Khmer Gorriak 1990eko hamarkada bukaera arte gerrilla moduan aritu ziren, Kanputxeako iparraldean batez ere. 1996an banaketa handia izan zen Khmer Gorrien artean, gerrillarien erdiak (4.000 bat) erakundea utziz. 1999ko abenduan, oraindik borrokan ziharduten gerrillariak errenditu egin ziren.

Zigorra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2006an, Nazio Batuen Erakundeak eta Phnom Penheko gobernuak elkarlanean sortutako ez ohiko auzitegiak ekin zion lanari, Khmer Gorrien sarraskiko biktimei justizia ziurtatzeko helburuarekin.

2014ko abuztuaren 7an, bizi osorako kartzela zigorra Khmer Gorrietako bi bururi. Epaileak errudun jo zituen 88 urteko Nuon Chea eta 83ko Khieu Samphan, eta besteak beste, gizateriaren aurkako krimenak, hilketa, desagertze eta jazarpen politikoaren erantzule egin zituen[2].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Khmer Gorria