Krakovia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Krakovia

Krakovia
Krakoviako bandera

Krakoviako armarria

Estatua PoloniaPolonia
Probintzia Polonia Txikia
Konterria Krakowski
Alkatea Jacek Majchrowski
Herritarra Krakoviar
Koordenatuak

50°03′N 19°56′E / 50.050°N 19.933°E / 50.050; 19.933Koordenatuak: 50°03′N 19°56′E / 50.050°N 19.933°E / 50.050; 19.933

Krakovia non dagoen adierazten duen Poland-ko/-go/-eko mapa
Krakovia
Eremua 326.8 km²
Posta kodea 30-001 - 31-999
Biztanleria 756,183 bizt. (2010[1])
Dentsitatea 2312 bizt./km²
Sorrera IX. mendea
Telefono aurrizkia 12
http://www.krakow.pl

Krakovia[2], Polonia hegoaldeko hiria, polonieraz Kraków deritzona. Poloniar estatuko bigarren hiririk garrantzitsuena da. Vistula ibaiaren ertzean dago eta industria gune bat da. 2010ean 756.183 biztanle zituen[1].

Administrazio eta merkataritza hiri garrantzitsua da eta Nowa-Huta izeneko hirira bildu da bertako industria (burdingintza). Arte, kultura eta unibertsitate gune guztiz garrantzitsua da Erdi Aroko garaietatik.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poloniako lehen hiri kristaua izan zen Krakovia eta XI. mendean sortu zen apezpikutegia. Hainbat alditan bipildu zuten mongoliarrek 1241. urtetik aurrera eta Poloniako hiriburua eta erregeen egoitza hiria izan zen 1320-1595. urteetan. Kasimiro III.ak sortu zuen 1364an unibertsitatea. Arte eta kultura hiri handia izan zen XVII. mendea arte, baina gainbehera jo zuen Varsovia Poloniako hiriburu egin ondoan (1596).

Suediarren inbasioek (1656 eta 1702-1709) larriagotu zuten egoera eta jendez hustu zen hiria XVIII. mendearen hasieran. Krakovian mamitu zen Tadeusz Koscuiszkok gidaturiko matxinada (1794) eta Austriako inperioaren barnean geratu zen hiria 1795ean, Poloniaren hirugarren banaketaren ondoren. Varsoviako dukerriko hiri 1809-1815. urteetan eta errepublika erdi-autonomoa izan zen 1815-1846 bitartean. Ondoren, Austriako inperioaren barnean egon zen Galitziarekin batera 1919 arte. Naziek hartu zuten hiria 1939an eta bertan egon zen alemaniarren Poloniako agintaritza nagusia. Sobietar gudarosteak askatu zuen hiria 1945ean.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Krakovia, 1981-2010)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 16.6 19.6 23.4 28.4 32.6 33.7 35.5 36.7 31.5 27.1 20.5 19.3 36.7
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 3.2 4.2 6.6 12.2 17.1 19.1 21.6 22.0 16.3 12.4 6.9 2.4 9.9
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.1 -0.8 3.1 8.7 14.0 16.8 18.8 18.1 13.5 8.7 3.1 -0.9 8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -29.9 -27.0 -17.6 -6.3 -3.2 2.6 5.6 2.7 0.0 -7.4 -17.2 -25.3 -29.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -10.6 -8.3 -2.4 5.2 10.6 13.9 15.6 15.5 10.4 5.3 -1.2 -5.9 6.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 37 29 40 46 81 86 87 75 62 43 42 39 671
Iturria: Institute of Meteorology and Water Management[3]


Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Krakoviako Gune Historikoa1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Krakau Wawel Wisla.jpg
Mota Kulturala
Irizpideak iv
Erreferentzia 29
Kokalekua PoloniaPolonia
Eskualdea2 Europa eta Ipar Amerika
Izen ematea 1978 (II. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Aipagarri dira Wawel gaztelua, XV. mendeko gotorlekua, harresiak, Rynek Clowny plaza eta bertako eraikinak: Ama Birjinaren eliza (XIII-XIV. m.), Udaletxe zaharra (XVI. m.) eta Bandera aretoa, Pizkundearen garaikoa.

Herritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Krakovia Aldatu lotura Wikidatan