Kripan

Kripan
Araba
Kripanen ikuspegia.
Izen ofiziala	Kripan
Estatua Erkidegoa Lurraldea Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Arabako Errioxa
Alkatea	Luis Agustín Loero Marañón (EAJ)
Herritarra	kripandar
Koordenatuak	42°35′39″N 2°30′51″W
Eremua	12,52 km2
Garaiera	690 m
Distantzia	45 km Gasteiza
Posta kodea	01308
Biztanleria	184 bizt. (2007)
Dentsitatea	14,7 bizt./km²
Sorrera	1669
http://www.kripan.net/

Kripan Arabako hego-ekialdeko udalerria da, Arabar Errioxako Kuadrillakoa. Gasteiztik 45 bat kilometrora dago. Herri bakarrak osatzen du udalerria.

Etimologia

Kripanen antzinako izena Quirpán omen zen.

Geografia

Ingurune naturala

Hiribildua San Tirso mendiaren magalean dagoen muino batean kokatzen da, 690 metro inguruko garaieran. Udalerria Ebro ibaiaren adar batzuek zeharkatzen dute, besteak beste, Pilas, Karralegi eta Karraladera errekek.

Udalerri mugakideak

• Iparraldean: Bernedo.
• Hegoaldean: Lantziego.
• Ekialdean: Lapoblacion (Nafarroa).
• Mendebaldean: Bilar eta Guardia.

Historia

Kripango inguruetan aztarnategi zaharrak aurkitu dira, Los Husosko leizekoa edo Los Llanoseko trikuharria kasu, antzinako giza-agerpena -Neolito garaikoa- agerian uzten dituztenak.

Herriaren lehen aipamen idatzia Donemiliaga Kukulako kartulariokoa dugu, 1088koa.

Kripan Guardiaren menpeko herria izan zen 1669an Karlos II.a Espainiakoak hiri titulua eman zion arte.

Demografia

Kripango biztanleria

1571	1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
62	288	305	299	263	250	267	299	324	241	202	201	190	188

Politika

2011ko udal hauteskundeak

2011ko udal hauteskundeetan, udalerrian hiru zerrenda aurkeztu ziren: Euzko Alderdi Jeltzalea, Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra eta Alderdi Popularra. Abstentzioa %18,71koa izan zen eta bi boto nulu egon ziren. Hauek izan ziren emaitzak:

• Eusko Alderdi Jeltzalea: 89 boto (5 zinegotzi)
• Alderdi Popularra: 7 boto (zinegotzirik ez)
• Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra: 2 boto (zinegotzirik ez)

Era honetan, Euzko Alderdi Jeltzaleak eskuratu zituen udalbatzako zinegotzi guztiak.

Kultura

2008ko irailaren 14an Arabako Errioxako mahats-bilketaren festa bertan ospatu zen.

Ondasun nabarmenak

Meano (aurrean) eta Kripan (atzean), La Aldea gainetik.

• San Juan Bautista eliza: XVII. mendean eraikitzen hasia eta 1788ko irailaren 6an inauguratua izan zen.
• Santa Maria eliza: XII. mendeko aurrealde erromanikoa.
• San Martin baseliza.
• San Sebastian baseliza.

Kripandar ezagunak

• Zoilo Calleja (1940), apaiza eta antropologiako irakaslea. Arabako Arte Sakratuko museoaren arduraduna da.

Kanpo loturak

• (Gaztelaniaz) Kripan Auñamendi entziklopedian