Lanestosa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Lanestosa

 Bizkaia
Lanestosa udalerriko ikuspegi orokorra.
Lanestosa udalerriko ikuspegi orokorra.
Lanestosako bandera

Lanestosako armarria

Izen ofiziala Lanestosa
Estatua
Erkidegoa
Herrialdea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Enkarterri
Alkatea José Angel Ranero Santisteban (Bildu)
Herritarra lanestosarra
Koordenatuak 43°13′13″N 3°26′16″W / 43.22028°N 3.43778°W / 43.22028; -3.43778Koordenatuak: 43°13′13″N 3°26′16″W / 43.22028°N 3.43778°W / 43.22028; -3.43778

Bizkaia municipalities Lanestosa.PNG

Eremua 1,25 km2
Garaiera 300 m
Distantzia 66 km Bilbora
Posta kodea 48895
Biztanleria 280 bizt. (2013)
Dentsitatea 224 bizt./km²
Sorrera 1287
http://www.lanestosa.net

Lanestosa Bizkaiko mendebaldeko udalerri mugakide txiki bat da, Enkarterrin dagoena. Izan ere, Euskal Herrian mendebalderen dagoen udalerria da. 2012ko erroldan, herriak 264 biztanle ditu.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979an Euskaltzaindiak Isasti onartu zuen udalerri honen euskal izentzat; 2003an, baina, izen hori baztertu eta udalerriaren izena euskara batuan ere —gaztelaniaz bezala— Lanestosa zela arautu zuen, Isasti izenak ez baitu oinarririk tradizioan.

Natura ingurunea eta kokalekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lanestosaren ikuspegia Los Tornos mendatetik.

Lanestosa Enkarterrietako udalerri mendebaldekoena da, Bizkaiko mendebaldeko muturrean. Probintziako udalerririk txikienetakoa da 1,2 kilometro karraturekin. La Mortera eta Peña del moro mendien artean dagoen haran estuan kokatzen da herria, batez beste itsasoaren mailatik 289 metrora. Harana Kalera ibaiak zeharkatzen du.

Lanestosa Bilbotik 65 kilometrora, Gasteizetik 113 kilometrora eta Donostiatik 178 kilometrora dago. Herriak, Karrantzarekin egiten du muga ekialde eta hegoaldean, eta Kantabriako Sobarekin mendebaldean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lanestosak 1287ko ekainaren 6an jaso zuen hiribildu titulua —artean herriak Fenestrosa edo Finestrosa izena zuela—, Bizkaiko jaun Diego Lopez IV.a Harokoaren eskutik. Bizkaiko jaunaren asmoa zen Gaztelatik itsasorako bidean jada baziren biztanlegunea batu eta sendotzea. Los Tornostik zehar doan bidea aspalditik izan zen Burgostik zetorren merkataritzako bidearen zati.

1556. urteko irailaren 26an Karlos Habsburgokoako erregea Laredon zegoen, erregetzan berrogei urte eginak zituen, eta Yusteko monasterioan erretiroa hartzeko asmoa zuen. Hala, bada, Laredotik abiatuta, Asón ibaiaren urari goiti joanez Lanestosa zeharkatu zuen, Yusterantz. Gaur egun, bide hori Ruta de Carlos V izenaz da ezaguna, eta turismoa sustatzeko baliatzen da.[1]

Lanestosako biztanleen jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da aspaldiko mendeetatik. Garai bateko merkataritzak pixkanaka garrantzia galdu du, eta jarduera berriak agertu dira: landa-turismoa, besteak beste. Lanestosaren erdigunea Erdi Arotik datozen etxeek osatzen dute, ondo eutsi dio garai hartako ondareari.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea 1857 1877 1887 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1991 2001 2006
Biztanleak 603 693 658 827 815 874 722 605 428 422 380 312 312 288 279

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erdi Aroko hirigunea garai batean zen modukoa mantentzea lortu du Lanestosak. Herriak guztira bost kale ditu, kaleak estuak eta harrizkoak denak. Kaleotan, XVII. mende eta XVIII. mendetako hainbat jauregi eta eraikin daude ikusgai. Bost kaleetatik hiruk ibaiaren ibilbidea mantentzen dute, eta beste biek, txikiagoak direnek, aurreko hirurak ebakitzen dituzte.

San Pedro Eliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berez, San Pedro eliza, Kalera ibaiaren eskuinaldean zegoen, baina XVI. mendean herriaren erdigunera ekarri zuten. Errenazimendu estiloko eliza da eta barrualdea hiru atalez osaturik dago. Ataletako batean, sakontasun gutxiko hegalak gurutzatzen dira. Hiru aldeak erdi puntuko arkuez banatuta daude. Arkuek Toscanako pilastrak dituzte.

Elizaren aurrealdeko erretaulak hiru kale eta hiru multzo ditu. Hiru multzoetatik, goikoa txikiagoa da eta nagusia zabalagoa. Erretaularen estiloa klasikoa den arren, irudiek erromanismo garaikoen antza daukate, ia espresiorik gabeko aurpegiak dituzten irudiak direlako.

Plaza Berria eta Zaharra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plaza zaharra ez da berez plaza bat, baina kaleek eta etxeek sorturiko topaleku bihurtu zen. Plazak bi alderdi ditu, bata iluna eta beste argitsua. Plaza berriko etxeek Erdi Aroko etxeen itxura dute, eta landetxe izena hartzen dute, berez udalerriko nekazarienak izan zirelako. Horrez gain, etxeek zurezko balkoi jarraituak dauzkate.

Plaza Berria modernoagoa da eta ibaia, errepidea eta elizaren aurrealdearen artean kokatzen da. Zurezko arkupe bat eratzen duten haritz-zurez egindako zutabeak daude.

Indianoen etxeak eta jauregiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gaspar Sainz de la Callejaren etxea
  • La Casona
  • Bizkaia Etxea
  • Jose Maria Valerdi Muruaren etxea
  • Antonio Etxebarria Ortizen etxea
  • Pedro Martínez Gonzalezen etxea
  • Francisco Martínes Zalacaínen etxea
  • Soberatarren etxea

Administrazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011-2015 legegintzaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko udal hauteskundeetan EAJ alderdiak jaso zituen boto gehien, eta bigarren Bildu alderdia eta hirugarren PSE-EE izan zen.

EAJk alderdiak 3 zinegotzi lortu zituen, Bilduk eta PSE-EEk bina zinegotzi. 2011ko ekainaren 11n egindako inbestidura ekitaldian Bilduko José Angel Ranero hautatu zuten alkate, bere alderdiaren 2 boto eta PSE-EE alderdiko 2 zinegotzien botoari esker.[2]

Alderdia Botoak Zinegotziak
EAJ 84 3
Bildu 59 2
PSE-EE 44 2
PP 2 0

Baliogabeko botorik ez zen izan, eta abstentzioa %14,03koa izan zen.

2007-2011 legegintzaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lanestosako alkatea Felipe Ranero Herrero izan zen, Eusko Alderdi Jeltzaleak 2007 udal hauteskundetan alderdirik bozkatuena izan ostean.

Hauteskundeen emaitzak honakoak izan ziren:

Alderdia Botoak Zinegotziak
EAJ 140 5
PSE-EE 30 1
EB-Aralar 29 1
PP 4 0

Baliogabeko botoak 6 izan ziren (%2,48), zuri emandako botoak 2 (%0,85) , eta abstentzioa %16,55koa izan zen.

Garraiobide eta azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lanestosara heltzeko hiru errepide daude. BI-3622 eta BI-3629 errepideak Karrantzatik iristeko, eta N-629 errepidea Kantabria eta Burgosetik.

Garraio publikoari dagokionez, Ansa konpainiak Lanestosa-Bilbao linea ustiatzen du, astelehenetik ostiralera egunean sei autobus, eta larunbat, igande eta jaiegunetan egunean bi autobus eskainiz.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Ruta de Carlos V webgunea. Hainbat Administrazio publikok egina (besteak beste, Lanestosako Udalak).
  2. Bilduk Lanestosa eskuratu du PSEren babesari esker. 2011ko maiatzaren 12a. Eitb.com

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lanestosa Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa