Lea-Artibai

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Lea-Artibai

 Bizkaia
Lea-Artibai eskualdea.svg
Azalera 180, Bizkaiaren %9.16 km²
Biztanleria 26.566, Bizkaiaren %2.33 (2010)
Dentsitatea bizt / km²
Udalerriak Amoroto, Aulesti, Berriatua, Etxebarria, Gizaburuaga, Ispaster, Lekeitio, Markina-Xemein, Mendexa, Munitibar, Ondarroa eta Ziortza-Bolibar
Herririk handiena Ondarroa (8.838 biztanle)
www.lea-artibai.org

Lea-Artibai Bizkaiko ipar-ekialdean dagoen eskualdea da, Gipuzkoarekin mugakide. Izena ematen dioten Lea eta Artibai ibaiek mugatzen dute mendebaldean eta ekialdean hurrenez hurren, baita Kantauri itsasoak ere iparraldean.

Ispaster eta Markina-Xemein izan ezik, gainontzeko herriak UEMA mankomunitate euskaldunean sartuta daude, Euskal Herriko eskualderik euskaldunenetarikoa izanda.

Herri nagusiak kostaldekoak ditugu: Lekeitio (Lea ibaiaren itsasoratzean) eta Ondarroa (Artibairen bokalean).

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Kantauri Itsasoa, mendebaldean Busturialdea, ekialdean Debabarrena (Gipuzkoa) eta hegoaldean Durangaldea.

Udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hurrengo herri hauek biltzen ditu eta herriok honako biztanleria dute (2010):


Herria Biztanleria Lurraldea (km²) Alkatea Alderdi politikoa
Escudo de Amoroto.svg Amoroto 414 12,94 Rafael Malaxetxebarria HK
Escudo de Aulesti.svg Aulesti 680 25,31 Mikel Ansotegi Bildu
Berriatuko armarria 5zm 300px.svg Berriatua 1284 20,23 Imanol Mugartegi Berriatua Bizi
Escudo de Etxebarria.svg Etxebarria 821 18,10 Karmelo Gisasola EAJ
Escudo de Gizaburuaga.svg Gizaburuaga 201 6,32 Jose Luis Azpiazu Ibaibaso
Escudo de Ispaster.svg Ispaster 668 22,62 Jesus Maria Lekerikabeaskoa EAJ
Escudo de Lekeitio.svg Lekeitio 7.438 1,9 Maitane Larrauri Bildu
Escudo de Markina Xemein.svg Markina-Xemein 4.950 44,79 Juanjo Txurruka Bildu
Escudo de Mendexa.svg Mendexa 431 6,91 Jesus Maria Anakabe EAJ
Escudo de Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz.svg Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz 415 24,07 Javier Artaetxebarria EAJ
Escudo de Ondarroa.svg Ondarroa 8.838 3,6 Argia Ituarte Bildu
20px Ziortza-Bolibar 408 18,94 Jose Salvador Azpiazu EAJ

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tradizionalki, arrantza jarduera nagusia izan da Lea-Artibaiko herri nagusietan, Lekeitio eta Ondarroan alegia. Barnealdean, nekazaritza eta abeltzaintza garrantzi handia izan dute historian zehar. Halaber, eskualdea Bizkaiko txakolinaren ekoizleetakoa da.

EAEko indize bateratzailea 100 eta Bizkaikoa 93 izanik, 87an zegoen indize hori Markina-Bermeo eskualdean 1996an, nahiz eta alde nabarmenak izan udalerri batetik bestera. Jarduera industrial gehien hartzen duten udalerrietan gora egiten zuen indize horrek: 240koa zen Berriatuan, 236koa Gizaburuagan, 225ekoa Etxebarrian eta 121ekoa Amoroton. Gainerako guztietan Bizkaiko batez bestekoaren azpitik zegoen. Eskualdearen egitura ekonomikoa ere ez da berdina udalerri guztietan.

Ondarroako arrantza-portuaren eraginez, lehen sektoreak garrantzia du eskualdeko balio erantsiari dagokionez, % 15,5 izan baitzen 1996an, Bizkaiko batez bestekoa % 1,11 izan zen bitartean. Oro har, eskualdeko udalerri guztietan garrantzi aipagarria du lehen sektoreak, arrantzari lotuak zein nekazaritzari eta abeltzaintzari emanak. Industriak, bestalde, balio erantsiaren % 31,9 ekarri zuen 1996an, Bizkaiko batez bestekoa berdinduz. Jarduera industriala Etxebarrian (balio erantsiaren % 83), Berriatuan, Ispasterren, Gizaburuagan eta Amoroton kontzentratzen zen, eta zerbitzuek, berriz, garrantzi berezia zuten Lekeition edo Markina-Xemeinen, Bizkaiko batez bestekoa (% 59) eta eskualdekoa (% 42) aise gaindituz. Eskualdearen bilakaera ekonomikoa aipatzerakoan ezin da ahaztu arrantzak azken urteotan jasan duen krisialdiak Ondarroan, batez ere izan duen eragina. Ontzien kopuruaren murriztearekin batera enplegua ere desagertu da. Oro har, nekez ari da berreskuratzen enplegu maila Markina-Xemein eskualdean. 1999tik 2000. urtera, esate baterako, 8 puntutan jaitsi zen INEMen erregistratutako langabezia Bizkaian, baina kopuru hori 1,7 puntukoa baino ez zen izan Lea-Artibai eskualdean.

Gaur egun, lehen sektore ekonomikoaren gainbeherarekin, beste arlo batzuk ustiatzen ari dira, batez ere turismoaren inguruan eta industriaren esparru batzuk.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntzari dagokionez, Lea-Artibai eskualde erabat euskalduna da. 1996ko datuek adierazten dutenez, urte horretan biztanleen % 88 euskalduna zen. Batez beste, urte hartako erroldak biltzen zituen 26.421 biztanleetatik 22.895ek euskalduntzat zuten euren burua, 2.136k ia euskalduntzat eta 1.210ek erdalduntzat.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lea-Artibai