Legazpi

Artikulu hau Gipuzkoako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Legazpi (argipena).

Legazpi
Gipuzkoa
Legazpiko Euskal Herria enparantza, Santa Maria eliza eta udaletxea.
Izen ofiziala	Legazpi
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Urola Garaia
Alkatea	Kepa Urzelai Goitia (Bildu)
Herritarra	legazpiar
Koordenatuak	43°3′18″N 2°20′6″W
Eremua	41,84 km2
Garaiera	~400 m
Distantzia	59 km Donostiara
Posta kodea	20230
Biztanleria	8.684 bizt (2011)
Dentsitatea	207,55 bizt/km²
Sorrera	1608
http://www.legazpiko-udala.info/

Legazpi Gipuzkoako hegoaldean dagoen udalerria da, Urola Garaian, Aizkorri mendiaren magalean, 450 metroko garaieran. Herri industriala da, batez ere burdinaren eraldaketari lotua (fabrika nagusiak: Bellota Herramientas, FPL eta GSB). Izan ere, herri honetan aspalditik jarduera garrantzitsua izan da burdinaren ustiaketa eta eraldaketa. Horretaz baliatuz, Lenbur (Legazpi, Natura eta Burdina) egitasmoa daramate aurrera 1994az geroztik, natura baliabideak eta burdinaren inguruko kultura babestu eta erabiltzeko asmoz.

Legazpiarrei ilintxa ezizenez deritze. Horregatik du Ilintxa izena Legazpiko futbol taldeak.

Geografia

Legazpiko Santa Maria eliza.

Legazpiko udaletxea.

Ondorengo hauek ditu mugakide: Iparraldean, Antzuola, Urretxu eta Zumarraga, mendebaldean Oñati, hegoaldean Zegama eta Altzaniako Partzoneria eta ekialdean Zerain, Mutiloa eta Gabiria.

Han jaiotzen da Zumaian itsasoratuko den Urola ibaia. Halaber, han dago Barrendiolako urtegia, eskualdea urez hornitzen duena.

Klima atlantikoa izan arren, bere garaiera dela eta, Gipuzkoako batez besteko tenperaturak baino lau gradu gutxiago izaten ditu, batez ere neguan. Neguro elurteak izaten dira.

Legazpi mendiz inguratuta dago. Hona hemen ezagunenak: Gorostiaga, Korostiaga edo Korosti (947 m), Haizeleku (810 m), Arrolamendi (902 m), Otaño (860 m), Artzanburu (1360 m) eta Andraitz (1450 m); azkeneko biak, Aizkorri mendilerroan.

Euskara

Sakontzeko, irakurri: Goierriko hizkera

Demografia

Biztanleriaren bilakaera

1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2009
1.266	1.345	1.389	1.913	2.780	4.016	6.269	9.729	10.659	9.892	8.741	8.715

Jaiak

Festa nagusiak Santikutzak dira (maiatzaren 3an).

Beste festa eta ospakizun batzuk: Santikutz Txiki edo Agorreko Santikutzak (iraila), Santa Ageda, Inauteriak, Oilar Jokoa, San Juanak, San Inazio, Egialdeko jaiak, Artzai eguna, San Nikolas, ...

Legazpiar ospetsuak

• Patrizio Etxeberria (1882-1972) industrialaria, Bellota Herramientas enpresaren sortzailea.
• Gerhard Bähr (1900-1945) hizkuntzalaria.
• Jose Ramon Beloki (1947-) kazetaria eta EAJko politikaria, Espainiako Kongresuko diputatua.
• Joxerra Garzia (1953-) idazlea.
• Juan Garzia (1955-) idazlea.
• Iñaki de Juana Chaos (1955-) ETAko kidea.
• Rogelio Botanz (1956-) kantautorea.
• Aitor Arana (1963-) idazlea.
• Iñaki Garitaonaindia "Gari" (1964-) abeslaria, Hertzainak taldeko kide izandakoa.
• Arantza Sinobas (19??) telebista aurkezlea, aktorea, moda diseinatzailea eta estilista.
• Jose Luis Padron (1970-) poeta.
• Nerea Elustondo (1981-) bertsolaria.
• Aintzane Gamiz (1981-) aktorea.

Garraiobideak

• Brinkolako eta Legazpiko tren geltokiak.

Kanpo loturak

• Legazpiko udala
  
• Goierriko hitza: Eskualdeko berriak egunero, euskaraz
  
• Lenbur Fundazioa: Urola Garaiko burdinaren kultura eta natur eta kultur ondarea bultzatzea du helburu.
• Zingi Zango euskara elkartea: Legazpin euskara sustatzeko sorturiko elkartea.