Leiria

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Leiria

Leiria
Hiria eta Leiriako gazteluaren ikuspegia.
Leiriako bandera

Leiriako armarria

Izen ofiziala Leiria
Probintzia Beira Litoral
Alkatea Raul Miguel de Castro
(Alderdi Sozialista)

LocalLeiria.svg

Eremua 565 km²
Biztanleria 126.879 bizt.
Dentsitatea 224,56 bizt./km²
Sorrera 1142 edota 1195
www.cm-leiria.pt

Leiria (portugesez lɐjˈɾi.ɐ ahoskatua) Portugalgo Kostaldeko Pinhal azpieskualdeko izen bereko Leiria barrutian dagoen hiri bat da. 2011ko erroldaren arabera 126.879 biztanle zituen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leiriako lehen populatzailea Turduli Oppidani leinu zeltiarra izan zen, Lusitanoen taldekoa. Collippo izena eman zioten eta erromatarrek konkistatzerakoan izena mantendu zuten.

414 urtean sueboek okupatu zuten eta 585 urtean Leovigildok bisigodoen erresuman sartu zuen. Ondoren mairuek eskuratu zuten eta azkenik 1135ean Afonso Henrikesek konkistatu zuen kristauentzat. Dena dela, 1142an foruak eskuratu zituen arte mairu eta kristauen artean eskuz esku ibili zen. Afonso eta haren seme Antsok harresiak altxatu eta Leiriako gaztelua eraiki zuten.

Erdi Aroan garrantzia handia hartu zuen eta Portugalgo Gorteak ere bildu izan ziren bertan. XIV Dinis I.ak egoitza ezarri zuen bertan, izan ere denboraldi luzeak igarotzen baitzituen bertan, eta pinuak landatzeko agindua ere eman zuen. Pinudi horietako egurra erabili zen Portugalgo XV eta XVI mendeetako espediziotako itsasuntziak egiteko. Manuel I.ak hiri izendatu zuen eta XVI mendean Leiriako katedrala eraiki zen.

Napoleondar gerratan 1808an eta 1811an kalte handiak jasan zituen, nagusiki 1811ko sute handian.

XX mendean hiri industria asko garatu da.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leiriako udalerriak (concelho) 29 auzo (freguesía) ditu:

  • Amor
  • Arrabal
  • Azoia
  • Bajouca
  • Barosa
  • Barreira
  • Bidoeira de Cima
  • Boa Vista
  • Caranguejeira
  • Carreira
  • Carvide
  • Chainça
  • Coimbrão
  • Colmeias
  • Cortes
  • Leiria
  • Maceira
  • Marrazes
  • Memória
  • Milagres
  • Monte Real
  • Monte Redondo
  • Ortigosa
  • Parceiros
  • Pousos
  • Regueira de Pontes
  • Santa Catarina da Serra
  • Santa Eufémia
  • Souto da Carpalhosa

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Leiria)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 14.5 15.9 18.2 19.2 21.4 24.8 27.5 27.8 26.2 22.1 18.0 15.1 20.8
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.1 9.2 10.4 11.5 13.3 15.9 17.9 18.1 17.3 14.6 11.5 9.5 13.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.4 1.2 2.9 5.5 6.9 10.3 13.1 13.8 10.7 8.0 3.9 2.4 6.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 96.8 90.2 51.2 64.7 55.6 17.2 6.1 6.8 28.5 79.8 107.1 121.8 725.8
Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) 13.3 13 10.4 12.7 9.5 4.8 1.9 2.5 5.8 11 12.2 14.9 112
Iturria: Instituto de Meteorologia[1]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demografiaren bilakaera[2]
1801 1849 1900 1930 1960 1981 1991 2001 2011
37.930 29.803 54.422 55.234 82.988 96.517 102.762 119.847 126.879

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Leiria - Instituto de Meteorologia, 1971-2000
  2. (Portugesez)  UMA POPULAÇÃO QUE SE URBANIZA, http://www.igeo.pt/atlas/Cap2/Cap2d_2.html .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Leiria Aldatu lotura Wikidatan