Lekunberri (Nafarroa Garaia)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu


Lekunberri

 Nafarroa Garaia
Lekunberriko plaza.
Lekunberriko plaza.
Lekunberriko bandera

Lekunberriko armarria

Izen ofiziala Lekunberri
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Iruñeko merindadea
Alkatea Jose Mari Aierdi (Lekunberriko Taldea)
Herritarra lekunberriar
Koordenatuak 43°0′11″N 1°53′37″W / 43.00306°N 1.89361°W / 43.00306; -1.89361Koordenatuak: 43°0′11″N 1°53′37″W / 43.00306°N 1.89361°W / 43.00306; -1.89361

Navarra - Mapa municipal Lekunberri.svg

Eremua 6,61 km2
Garaiera 569 m
Distantzia 33 km Iruñera
Posta kodea 31870
Biztanleria 1.463 bizt. (2012)
Dentsitatea 221,33 bizt./km²
www.lekunberri.net http://www.lekunberri.net/index.php?id=eu www.lekunberri.net

Lekunberri[1] Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da. Iruñearen eta Donostiaren artean kokatua dagoenez, beti izan da mendi arteko igarobidea. Larraun udalerriko lurrez inguratutako barrendegi bat da.

Larraun eskualdearen erdialden dago, Aralarreko mendilerroaren magalean. 2012ko urtarrilaren 1eko erroldan, Lekunberrik 1.463 biztanle ditu.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plazaolako trenbide zaharraren geltokia, gaur egun Plazaolako bide berdearen harrera-gunea.

Larraun udalerria osatzen duten herriek Lekunberri osorik inguratzen dute: iparraldetik Uitzirekin egiten du muga; ekialdetik Etxarri eta Mugirorekin; hegoaldetik Iribas eta Allirekin; eta ipar-ekialdetik Baraibar, Albiasu eta Azpirotzekin.

Herri honetatik Aralarreko mendilerroarako bidea hartzen da, bertan inguru natural ederra topatzeko aukera dago.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugako herri honetan jauregi bat eta babes-dorre bat izan ziren. Bere historia osoan etengabeko erasoak jasan ditu, bai gaztelauen partetik eta bai gipuzkoar eta frantziarren partetik ere.

Antza denez, gerrako gertaera historiko batetik datorkio izena, Lekunberri (Leku berri) hainbat aldiz suntsitua eta berreraikia izan da. Herria kiskalita utzi zuen lehen sutea 1430. urtean gertatu zen, eta ordurako, bertan gotorleku bat zela aipatzen da. Gauza jakina da antzina-antzinatik aduana-eginkizunak (bide-saria) bete izan dituela, XIII. mendetik gutxienez, eta hori zela eta, inguruko lurraldeetako merkatariek zenbait zerga ordaindu behar izaten zizkioten Nafarroako Erresumari. Bazuen, halaber, Errege Bide bat ere, Iruñetik Gipuzkoara zihoana, eta bertan, Kate bat jarria zuten XVIII. mendean, eta Tolosako eta Iruñeko posta-ekarleek bertan uzten zuten posta. 1792. urteko txosten baten arabera, Aldundiak Iruñetik Gipuzkoaraino zihoan zortzi legoa baino gehiagoko bide hori proiektatzea erabaki zuen, zoladura irmoko 24 oin gaztelauko zabalera batez, eta oin bat eta laurdeneko lodiera zuen harlanduzko ohantze batek osatua, galtzada lakarra modukoa eratuz, hori guztia harri-koskor sendo eta txikiz estalia, mugarriz eta izkinarriz hornitua. XIX. mendean baziren bertan bi denda, bi ostatu, taberna, mutikoentzako eskola eta neskentzakoa, eta herritarrek hornitzen zuten parrokia-elizako abadea. Bazen, baita ere, bi errotarri zituen errota bat. 20ko hamarkadan, irin-fabrika bat, txokolate-fabrika, gatz-fabrika, zerrategia eta komentua ere bazeuden.

1990eko hamarkadaren hasieran, Lekunberri Larraunetik banatu eta udalerri independentea osatu zuen.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberrin kultur adierazpide asko dago. Gaur egun, bertan euskaldunak eta atzerritarrak elkarrekin bizi dira. Kaleetan hizkuntza asko entzuten da.

Mikel goiaingeruaren santutegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aralar inguruan, altxor artistiko eta kultural paregabea gozatzeko aukera dago: Fondo megalitiko handia, eta lehenengo erromanikokoa den Done Mikel Aralarkoaren santutegia.

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Berri Txarrak" taldea herrian sortu zuten 1994an. Ordutik, Euskal Herriko rock banda erreferentziakoa bihurtu da.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberriko biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1999 2001 2005 2006 2007 2008 2009 2011
* * * * * * 834 873 1050 1085 1178 1295 1386 1473

2008ko erroldaren arabera, 131 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %11,12 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azpiegitura eta garraiobideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberri udalerriko kale baten ikuspegia.

AP-15 edo Leitzarango autobidea, Iruñea eta Donostia lotzen dituena, herritik gertu igarotzen da.

Garraio publikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Muguiroarra autobus konpainiak Lekunberri Iruñearekin lotzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria denetik Lekunberriko alkatea José María Aierdi Fernández de Barrena izan da[2]. 2007an hauteskundeetara bi talde aurkeztu ziren eta Aierdiren Lekunberriko Taldeak udaleko bederatzi zinegotzietatik zazpi lortu zituen, gehiengo osoa. Zuri emandako botoak 46 izan ziren (emandako boto guztien %6,80). Eta baliogabeko botoak hamalau izan ziren (emandako botoen %2,03). Abstentzioa %22,91koa izan zen.

Lekunberriko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Lekunberriko Taldea 443 7
Laia Elkarlanean 187 2

2011n aurkeztu ziren hiru zerrenda eta lortutako hautetsiak: Lekunberriko Taldea (6), Bildu (3) eta PP (0). Alkate kargua berretsi zuen Aierdi EAko kidea zen, baina ezker abertzalearekiko hurbilketarekin ados egon ez, eta egun Hamaikabateko Nafarroako burua da.

Lekunberriko Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Lekunberriko Taldea 415 6
Bildu 232 3
PP 54 0

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Alde Zaharra, 41

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1995-1999 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
1999-2003 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
2003-2007 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
2007-2011 José Mari Aierdi Fernández de Barrena Lekunberriko Taldea
2011-2015 José Mari Aierdi Fernández de Barrena Lekunberriko Taldea

Lekunberriar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lekunberri (Nafarroa Garaia) Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa