Manuel Lekuona
- Artikulu hau apaiz eta euskaltzainari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Lekuona.
 |
||
| Datu pertsonalak | ||
|---|---|---|
| Jaio | 1894ko otsailaren 9a | |
| Oiartzun (Gipuzkoa) | ||
| Hil | 1987ko uztailaren 30a | |
| Oiartzun (Gipuzkoa) | ||
Manuel Lekuona (Oiartzun, Gipuzkoa, 1894ko otsailaren 9a - Oiartzun, Gipuzkoa, 1987ko uztailaren 30a) idazle, apaiz eta euskaltzain gipuzkoarra izan zen. Gasteizen apaiz ordenatu zen. Bertako apaizgaitegian, euskara eta euskal literaturaren eskolak eman zituen 1916tik hogei urtez.
Bertsolaritza eta poesiaren inguruan bereziki ikerketak egin zituen, eta bere ekarpen nagusia izan zen.
Eduki-taula |
[aldatu] Biografia
Gasteizko apaizgaitegian ikasketak egin ondoren apaiz egin zen 1916an. Apaizgaitegi hartako euskara eta euskal literaturako irakasle izan zen 20 bat urtez. 1919an sortu berri zen [Èuskaltzaindia|Euskaltzaindiko]] euskaltzain urgazle izendatu zuten. Eusko Ikaskuntza erakundeko sortzaileetako bat izan zen. 1924an Kardaberaz Bazkuna sortu zuen eta bera izan zen zuzendari. Kardaberaz Bazkuna elkarteak Euskal Herriko arte eta historiari buruzko lan garrantzitsuak eman zituen argitara: Gabon Kantak (1933), Eun dukat (1935), Martin anaiarekin batera idatziriko antzezlana eta Antzerti aldizkarian argitaratua. Urte hartan bertan gipuzkerara itzuli zituen Jean Barbierren Sorginak eta Piarres Larzabalen Akillomendi.
1935ean Literatura oral euskérica lan handia plazaratu zuen. Gerra garaian Lasarteko komentu batean ezkutatuta egon zen. 1948koa da Jesus Aurraren Bizitza eta 1949koa Gerrateko nere amabi kanta. Hurrengo urtean euskaltzain oso izendatu zuten eta bere sarrerako hitzaldia Euskera aldizkariak jaso zuen Gorotzika´tik Gurutzeaga´ra izenburupean.
Ahozko literaturaren alorrean ere, lan gaitza egin zuen. 1967an, Euskaltzaindiaren urrezko ezteiak ospatzear zeudela, Euskaltzaindiko lehendakari hautatu zuten. Gasteizko Ikaskuntza Teologikoko seminarioak Doctor Honoris Causa izendatu zuen 1980an Jose Migel Barandiaranekin batera. RIEV, Euskalerriaren Alde, Eusko Folklore, Antzerti, Euskera, Egan, Euskalerriaren Adiskideak elkarteko buletina, Euzko Gogoa, El Bidasoa, Oiarso, Príncipe de Viana, Kardaberaz Bazkuna, Arantzazu, Gure Herria eta Eusko Ikaskuntza erakundeek plazaraturiko aldizkarietan eman zituen argitara lan garrantzitsuenak.
Aipaturikoez gainera nabarmentzekoak dira Belenen, Bizia Maite-irria eta Tanzlied olerkiak, arteari buruzko Romanikoa Gipuzkoa´n, El Monasterio de MM Brígidas de Lasarte, Parroquia de S. Pedro de Lasarte, Fuentes de la M. Rafols, Ciencia Tomista, La catedral de Calahorra, Iglesia de Santiago de Calahorra eta La iglesia parroquial de Andoain, literaturari buruzko Orixe´ren Euskaltzaindian sartzea eta Brabanteko Jenobeba obrako aitzin-solasa eta obra erlijiosoak. 1978az gero Kardaberaz Bazkunak Manuel Lekuonaren Idazlan Guztiak argitaratu zituen 12 liburukitan.
Euskaltzaindiaren laugarren presidentea izan zen, 1967an Jose Maria Lojendio ordezkatuz. 1970an Luis Villasantek bere lekua bete zuen. Eusko Ikaskuntzak 1983tik Manuel Lekuona Saria urtero ematen du, lehenengoa egile honek berak jaso zuela.
[aldatu] Bibliografia
[aldatu] Antzerkia
- 1932: "Maya. Andre Maya Erregiña"
- 1935: "Eun dukat"
- 1965: "Bi antzerki eta itzaldi bat [Eun dukat - Ameriketako osaba]. Santa Clara"
[aldatu] Bertsolaritza
[aldatu] Poesia
- 1948: "Iesus aurraren bizitza. Eresidun aur-poematxoa, bost kantetan"
[aldatu] Opera
- 1963: "Zigor" (opera).
[aldatu] Kanpo loturak
| Aurrekoa Jose Maria Lojendio |
Euskaltzainburua 1967-1970 |
Ondorengoa Luis Villasante |
[aldatu] Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek lizentzia librearekin laga zituen, euskal Wikipedia osatzeko proiektu baterako.
