Mendexa

Mendexa
Bizkaia
Karraspio hondartza Isuntzatik ikusia.
Izen ofiziala	Mendexa
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Lea-Artibai
Alkatea	ez du1
Herritarra	mendexar
Koordenatuak	43°20′47″N 2°29′10″W
Eremua	6,91 km2
Distantzia	56 km Bilbora
Posta kodea	48215
Biztanleria	431 bizt (2010)
Dentsitatea	62,37 bizt/km²
1Mendexan une honetan ez dago alkaterik, azken hauteskundeen ostean gestora batek zuzentzen du udala.

Mendexa Bizkaiko ipar-ekialdean dagoen udalerria da, kostaldean eta Lea-Artibaiko eskualdean kokaturik.

Inguru naturala eta kokapena

Lea ibarreko herrietatik itsasoaren ondoan kokaturik dagoen bakarra da. Dena den, herriaren erdigunea itsasotik urrun dago, barrualdean, muino baten gainean. Bertan egon da beti Erdi Aroan eraiki zenetik. Mendexak guztira lau auzo dauzka, Iturreta, Leagi, Likona eta Zelaia. Herriak erdigunea du, Zelaia, baina baita hiru auzo udalerrian zehar sakabanaturik daudenak. Erliebe zaileko herria da eta aldapak ugariak dira.

Mendexak Kantauri itsasoarekin egiten du muga iparraldean, Lekeitiorekin ipar-mendebaldean (berez, Lea ibaiak banatzen ditu Lekeitio eta Mendexa), Ispasterrekin mendebaldean, Amorotorekin hego-mendebaldean, eta Berriatuarekin hegoaldean.

Erliebeari dagokionez, honako elementuak dira aipagarri:

• Karraspio hondartza.

Historia

Itsasertzeko labarrak direla eta, Mendexa barrualdean kokatzen da, itsas gaineko muinoaren babesean. Erdi Aroan, Alfonso El Casto erregearen garaietan, IX. mendean, Iurreta Likona eta Mendexako leinuak gaur egungo Mendexara heldu ziren. Goi Erdi Aroako agirietan Lekeitioko elizarena agertzen da Mendexa. 1637. urtean, berriz, Felipe IV.a erregeak Frantziaren eta Espainiaren arteko gerrarako gizonak behar zituela eta, Bizkaiko jaurerriak probintzia guzietatik bildu zituen gizonen artean bi mendexar joan ziren.

Herriak borroka egin behar izan zuen bere elizbarrutiaren jabe izateko, eta hori lortu zuen unetik muga politiko eta administratiboak jarri ahal izan zituen, Lekeitiotik banandu eta udalerria osatzeko. Gernikako batzar etxean 23. jesarlekua betetzen zuen.

Demografia

Mendexako biztanleriaren bilakaera gorabeheratsua izan da XIX. mendearen erditik, Lekeitioren ondoan egoteak mesede egin dio Mendexari, eta horregatik, azken urteetan, Lekeitioko etxebizitza gabeziak, hainbat biztanle eraman ditu mendexara.

Mendexako udalak tasaturiko 30 etxebizitza eraiki nahi ditu hurrengo urteetan.

Urtea	1857	1877	1887	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1980	1991	2001	2006	2010
Biztanleak	290	423	423	443	444	459	503	464	502	417	366	340	347	341	400	431

Ondarea

San Pedro Apostuluaren eliza

Zelaia auzoan dagoen eliza hau 1545ean izendatu zuten eliza nagusi. XVI. mende eta XVIII. mendeetako gotiko eta barrokoak nahasten dituen eraikina da. Eraikinaren aurrealdean atari bat dago, elizan sartzeko arku zorrotz batekin.

Elizaren barrualdea nabe bakarrekoa da, gurutzedun gangarekin, eta bertan Andra Mariren irudia ageri da. Irudia XIII. mendeko eskultura erromanikoa da.

Bestelakoak

• Marierrota
• Leagi dorretxea
• Mendexako gurutzeak

Hauteskundeak

Mendexako alkatea, Eusko Alderdi Jeltzalea, Luis Maria Okamika Gogenola da. 2007ko udal hauteskundeetatik kudeaketa batzorde batek zuzentzen du udala, boto gehien lortutako alderdiaren botoak (Eusko Abertzale Ekintza) baliogabetzat hartu ondoren.

Hauteskundeen emaitzak honakoak izan ziren:

Mendexako Udala

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
EAJ	105	7
PP	4	0

Baliogabeko botoak 150 izan ziren (%55,76). Kontuan izan behar da Ezker Abertzalearen hautagaitza (EAE-ANV) legez kanporatua izan zela, eta haren botoak baliogabe gisa hartu. Zuri emandako botoak, berriz, hamar (%8,4)izan ziren eta abstentzioa %23,14koa.

Jaiak eta ospakizunak

Mendexako San Pedro jaiak abuztu hasieran ospatzen dira. Horrez gain, otsailean Nazioarteko Organo Jaialdia antolatzen da.

Ikus, gainera

• Lea-Artibai

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Mendexari buruzko argibideak Lea Ibarra webgunean.