Mitosi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Mitosiak kromosomak zatitzen ditu zelula nukleoan.

Mitosia (grezierazko mitos-etik, "filamentuak" edo "harizpiak") organismo eukariotoen zeluletan gertatzen den prozesua da, zatiketa zelularrarekin lotua, ama-zelula batetik bi zelula berri osatzen duena. Mitosiaren funtsa ama-zelularen material genetikoa ondorengo bi zelulen artean banatzean datza, zelula berri bakoitzak ama-zelulak duen kromosomen kopuru bera jasoz. Izaki diploideetan honela defini daiteke prozesua, zelula bat 2n kromosomekin 2 zelula 2n kromosomekin lortzen diren, n kromosoma desberdineko zenbakia izanik.

Mitosiari esker, izaki diploideetan, zelula somatiko guztiek kromosomen dotazio berdina dute, zigotoaren berdina, hau da, organismoaren lehengo zelula bezalakoa.

Prokariotoengan ez da mitosia gertatzen, haien nukleoak eta material genetikoak beste ezaugarri batzuk dituztelako.

Mitosia ziklo zelularraren fase bat da, interfase eta zitozinesiarekin batera. Era berean, interfaseak hiru azpi-fase ditu: G1, S eta G2.

G1 fasean aktibitate metaboliko handia dago, zelula hazten da eta organuluak bikoizten dira. S fasean material genetikoa bikoizten da: kromosomak osatzen dituzten kromatidak bikoizten dira, eta kromosomek kromatida batetik bi kromatida izatera pasatzen dute. G2 fasea, azkenik, mitosiaren aurreko fasea da.


Mitosiaren faseak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mitosian zentrosoman eta nukleoan gertaturiko aldaketak erakusten dituen diagrama: I a III, profase; IV, prometafase; V,metafase; VI y VII, anafase; VII y VIII, telofase.

Mitosian 4 fase desberdintzen dira: Profase, Metafase, Anafase eta Telofasea. Lau fase horiek mitosia hobeto ulertzeko erabiltzen dira, baina prozesu mitotikoa jarraitua da eta ez du faseren arteko mugaketarik.

Profasea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Profasea mitosiaren faserik luzeena da. Fase honetan kromatina (kromosomen osagai nagusia) kondentsatzen hasten da, eta kondentsazio edo trinkotze horren ondorioz kromosomak agertzen dira (interfasean kromosomak ez dira ikusgaiak).

Kromosoma bakoitzak bi kromatida ditu fase horretan, zentromero izeneko egitura baten bitartez lotuak.

Kromosomak agertzeaz gain, nukleoaren mintza desagertzen da profasean, kromosomak aske geratuz zitoplasman. Nukleoloa ere desgartzen da.

Aldi berean, zentrosomaren bi zentrioloak (interfasean bikoiztu direnak) zelularen polo banatara joaten dira. Zentrioloen mugimendu honekin batera mikrotubuluak agertzen dira eta baita ardatz akromatikoa ere. Fase honen bukaeran zentrioloak zelularen bi muturretan kokatzen dira.

Metafasea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kromosomak mugitzen dira eta ardatz akromatikoaren erdialdean kokatzen dira. Kromosoma bakoitzaren kromatidak zentromeroaren bidez lotzen dira ardatzaren mikrotubuluetara.

Kromosomak era perpendikularrean lotzen dira ardatzari, plaka ekuatorial izeneko egitura sortuz.

Fase honetan kromosomak oso ondo ikusten dira mikroskopioan, trinkotzerik handiena dutelako.

Anafasea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kromosoma bakoitzaren bi kromatidak banatu eta zelularen kontrako poloetara abiatzen direnean hasten da anafasea. Momentu horretatik, kromatida bakarra kromosoma bat eratzen du, kromosoma anafasikoa deitua.

Anafasea mitosiaren funtsezko fasea da, fase honetan ama-zelularen kromosomak bitan banatzen baitira.

Kromatiden mugimendua zelularen aurkako poloetara ardatzaren mikrotubuluen mugimenduaren ondorioa da (mikrotubulu horiek laburpen-mugimendu bat burutzen baitute)


Telofasea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kromosomak zelularen bi poloetara iristen direnean hasten da telofasea. Profasearen alderantzizko prozesuak gertatzen dira: mikrotubuluak desagertzen dira, zelularen polo bakoitzean (kromosomak dauden lekuetan) nukleoaren mintza eta nukleoloa agertzen dira, kromosomak deskondentsatu egiten dira eta ikusezinak bihurtzen dira berriz, interfasean bezala.

Telofasea bukatzerakoan zitozinesia edo zitoplasmaren banaketa dator. Prozesu honen bidez ama-zelula bitan banatzen da, ziklo zelularrari amaiera emanez.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mitosi Aldatu lotura Wikidatan