Munduko xake txapelketa

Gaur egungo munduko txapelduna den Viswanathan Anand.

Munduko Xake Txapelketak soilik XIX. mendearen azken laurdenetik aurreragoko kirol honetako munduko txapeldunak onartu edota aintzat hartzen ditu, garai hartan Wilhelm Steinitz jokalariak bere burua munduko txapelduntzat aldarrikatu zuen, batez ere 1866an Adolf Anderssen jokalaria garaitu ostean beste inork ez baitzion titulu hori eztabaidatu. Geroago, garai hartako lehiaketa indartsuena gisa jotzen zen Londoneko txapelketan hainbat jarraieko garaipen lortu ondoren txapeldun postuan erabat finkatu zelarik.

Handik aurrera hainbat txapeldun agertu dira, horien artean nabarmenenak hauek lirateke: Emanuel Lasker, Alexander Alekhine, José Raúl Capablanca, Mijaíl Botvínnik edo Bobby Fischer, hauen ondoren Sobietar Batasuneko xakelarien nagusitasun aroari hasiera eman zitzaion: 70eko hamarkadan Anatoli Karpov, eta 80 eta 70eko hamarkadan Gari Kasparov xake jokalariek munduko txapelketa lotzeko norgehiagoka interesgarriak mantendu zituzten.

1993an xake munduaren banaketa eman zen, une hartan Kasparov xakelariak Nazioarteko Xake Federakuntzari (FIDE) aurre egin, berak eratutako xake jokalarien elkartea sortu eta munduko txapelketa paralelo bat antolatu zituelarik. Egoera hau 2006 urterarte luzatu zen, orduan Vladímir Krámnik eta Veselin Topalov xake jokalarien norgehiagoka burutu eta munduko xake txapelketa tituluaren berbatzea lortzeko asmoa agertu zelarik.

Munduko xake jokalari onenak 1886. urterarte

Izena	Urtea	Herrialdea	Adina gutxi gorabehera
Francí de Castellví Narcís Vinyoles Bernat Fenollar eta Francesc Vicent	~1475	Aragoiko Koroa	~37 25
Luis Ramirez de Lucena	~1490	Gaztelako Koroa	~25
Pedro Damiano	~1520	Portugal	~40
Ruy López de Segura	1559–1575	Gaztelako Koroa	19–35
El Morro	~1560–1575	Portugal
Leonardo da Cutri	1575	Napoliko Erresuma	33
Paolo Boi	1575	Siziliako Erresuma	47
Giulio Polerio	~1580	Napoliko Erresuma	~32
Alessandro Salvio	~1600	Napoliko Erresuma	~30
Gioachino Greco	~1620–1634	Napoliko Erresuma	~20–34
Pietro Carrera	~1640	Siziliako Erresuma	~67
Alexander Cunningham of Block	~1700	Eskoziako Erresuma	~45
Legall de Kermeur	~1730–1745	Frantziako Erresuma	~28–43
François-André Danican Philidor	1745–1795	Frantziako Erresuma	19–69
Johann Baptist Allgaier	~1795–~1815	Austriar Inperioa	~32–~52
Verdoni	~1795–~1804	Italia Frantzia
Jacob Henry Sarrat	~1805–~1815	Erresuma Batua	~33–~43
Alexandre Deschapelles	1815–1821	Frantzia	35–41
Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais	1821–1840	Frantzia	26–45
Alexander McDonnell	1834	Irlanda	36
Pierre Charles Fournier de Saint-Amant	1840–1843	Frantzia	40–43
Howard Staunton	1843–1851	Erresuma Batua	33–41
Adolf Anderssen	1851–1858	Prusiako Erresuma	33–40
Paul Morphy	1858–1862	Ameriketako Estatu Batuak	21–25
Adolf Anderssen	1862–1866	Prusiako Erresuma	44–48
Wilhelm Steinitz	1866–1878	Austria-Hungariako Inperioa, Bohemia	30–42
Johannes Zukertort	1878–1886	Polonia Alemaniar Inperioa	36–44

Munduko xake jokalari onenak 1886–1993 artean

#	Izena	Urtea	Herrialdea	Adina
1	Wilhelm Steinitz	1886–1894	Austria-Hungariako Inperioa, Bohemia Ameriketako Estatu Batuak	50–58
2	Emanuel Lasker	1894–1921	Alemaniar Inperioa	26–52
3	José Raúl Capablanca	1921–1927	Kuba	33–39
4	Alexander Alekhine	1927–1935 1937–1946	Frantzia Errusia	35–43 45–54
5	Max Euwe	1935–1937	Herbehereak	34–36
6	Mikhail Botvinnik	1948–1957 1958–1960 1961–1963	Sobietar Batasuna (Errusia)	37–46 47–49 50–52
7	Vasili Smyslov	1957–1958	Sobietar Batasuna (Errusia)	36
8	Mikhail Tal	1960–1961	Sobietar Batasuna (Letonia)	24
9	Tigran Petrosian	1963–1969	Sobietar Batasuna (Armenia)	34–40
10	Boris Spasski	1969–1972	Sobietar Batasuna (Errusia)	32–35
11	Bobby Fischer	1972–1975	Ameriketako Estatu Batuak	29–32
12	Anatoli Karpov	1975–1985	Sobietar Batasuna (Errusia)	24–34
13	Gari Kasparov	1985–1993	Sobietar Batasuna (Errusia)	22–30

FIDEko munduko txapeldunak 1993–2006 artean

#	Izena	Urtea	Herrialdea	Adina
13	Anatoli Karpov	1993–1999	Errusia	42–48
14	Alexander Khalifman	1999–2000	Errusia	33
15	Viswanathan Anand	2000–2002	India	31–33
16	Ruslan Ponomariov	2002–2004	Ukraina	19–21
17	Rustam Kasimdzhanov	2004–2005	Uzbekistan	25
18	Veselin Topalov	2005–2006	Bulgaria	30

Munduko txapeldun klasikoak 1993–2006 artean

#	Izena	Urtea	Herrialdea	Adina
13	Gari Kasparov	1993–2000	Errusia	30–37
14	Vladimir Kramnik	2000–2006	Errusia	25–31

Eztabaidatuak ez dauden munduko txapeldunak 2006-gaur egun artean

#	Izena	Urtea	Herrialdea	Adina
14	Vladimir Kramnik	2006–2007	Errusia	31
15	Viswanathan Anand	2007–gaur egun arte	India	38

Kanpo loturak

• Munduko Xake Txapelketa (Ingelesez)