Tibalt I.a Nafarroakoa

Wikipedia(e)tik
Nafarroako Tibalt I.a» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Tibalt I.a Trobalaria[1] Nafarroako errege (1234-1253) eta Xanpainako kondea izan zen (1201-1253).

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1201ko maiatzaren 30ean sortu zen Xanpainako Troyes hirian. Aita, Xanpainako Tibalt III.a, egun batzuk lehenago hil zen eta orduan jaio eta berehala Xanpainako konde tituluaz jabetu izan zen. Amak, Nafarroako Antso VII.a erregearen arreba zen Blankak, ardura hartu zuen seme jaioberriaren ontasunak kudeatzeko.

1216tik 1222ra gerla piztu zen Xanpainako jabetzari buruz. Lurralde Saindutik itzulitako Tibalt IV.aren lehengusinak eta senarrak konderriaren jabetza aldarrikatzen zuten eta gerla pizten. Gorabehera batzuen ondotik amore eman zuten eta onartu zuten Tibalten boterea.

1221an, alegia, 20 urte beteta, ama Blankak utzi zuen kudeaketa lana eta Tibaltek hasi zuen bere agintaldi pertsonala.

1224an parte hartu zuen Frantziako Luis VIII.aren gerlan Ingalaterrako Henrike III.aren lurraldeen aurka eta zehazki Arroxelako setioan.

1226an Luis VIII.a hil zen, Luis IX.a semea oso gazte zelarik. Gaztelako Blankak, Luis VIII.aren alargunak hasi zuen orduan agintaldia semearen izenean. Nobleak Blankaren aurka jarri zirelarik gerla piztuz, Tibalt leiala egon zitzaion eta zurrumurrua zabaldu zen amodiozko harremana zutela...

1229an bere ama hil zen eta 1230an bere izeba Berengaria. Ordutik gelditu zen osaba Antso VII.aren lehen senidea. Garai hartan osabak eta ilobak ia harremanetan jarri ziren.

1234ko apirilaren 7an Antso VII.a, Nafarroako erregea, hil zen Tuteran. Berria jakinik, Tibalt berehala Xanpainatik Nafarroara joan zen eta 1234ko maiatzen 2an, Iruñeko katedralean Nafarroako errege tituluaz jabetu zen, osabaren ondorengotza hartuz.

1234ko urriaren 13an, Burgin, ituna izenpetu zuen Aragoiko erregea zen Jakue II.arekin. Gauza bera egin zen ondoko urriaren 31an, Logroñon, Gaztelako erregea zen Fernando III.arekin. Laster, ohartuta Nafarroako arauak arrotz zituela, agindu zuen Nafarroako Foruen biltzea idatzirik. Hemendik aurrera, Tibalt erregeak banatuko zuen bere denbora Xanpaina eta Nafarroa artean.

1238tik aurrera Tibaltek antolatu zuen Lurralde Saindua askatzeko gurutzada. Nafarroako, Xanpainako eta Frantziako nobleek osatutako 1500 zaldunen gudarostea Palestinan iritsi zen 1239ko irailaren 1ean Akkara. Baina musulmanen aurkako lehen gudua, Gazan, urriaren 13an, porrot handia jasan zuten. Hau eta gero Gurutzatuek pixkanaka galdu zuten hasierako indarra eta Tibaltek erabaki zuen etxeratzea 1240ko irailean.

Bizitzako azken urteak pasa zituen Nafarroa eta Xanpaina artean, bere lurraldeak ongi kudeatuz, pertsonalki edo laguntzaileen bitartez.

1253ko uztailaren 18an hil zen Iruñean, 52 urte zituelarik. Katedralean hilobiratu zuten.

Oso olerki eta musikazalea zen, eta berak ere koplak egiten zituen. Zaletasun honek eman zion goitizena.

Familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arbasoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aitona
BlasonCHAMPAGNEancien.PNG Henrike I.a
Xanpainiako konde
Amona
Blason pays fr FranceAncien.svg Maria Frantziakoa
Aitona
Blason Navarre.png Antso VI.a
Nafarroako errege
Amona
Blason Castille Léon.png Antsa Gaztelakoa
Aita
BlasonCHAMPAGNEancien.PNG Tibalt III.a
Xanpainiako konde
Ama
Blason Navarre.png Blanka
Nafarroakoa
Armoiries Navarre-Champagne.png Tibalt I.a
Nafarroako errege

Ezkontzak eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tibalt hiru aldiz ezkondu zen.

1220an Gertrudis Dagsburgekoa ezkondu zuen. Lorrenako dukearen alarguna zen eta Tibaltek, ezkontzaren bidez, pentsatzen zuen Xanpainaren auzokoa zen lurraldea kontrolatzen. Baina bere asmoak ez zirelako betetzen laster Gertrudisekin hautsi zuen harremana.

1223an ezkondu zen Beaujeuko jaunaren Ines alabarekin. Ines 1231an hil zen. Haur bakar bat izan zuten:

1232an berriz ezkontzen da Borboiko Artxibalt VIII.a jaunaren Margarita alabarekin. Margarita hil zen 1256an. Besteak beste, ondoko haurrak izan zituzten:

Ezkontzatik kanpo, Tibaltek haur batzu izan zituen, besteak beste:

  • Aines (1231-?), Alvaro Perez de Azagra, Albarracingo jaunarekin ezkondua (1242)
  • Markesa (1251-?), Pedro Fernandez de Hijar jaunarekin ezkondua (1262)

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tibalt I.a Nafarroakoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa:

Antso VII.a

Blason Navarre.png
Tibalt I.a
Nafarroako errege
(1234-1253)
Ondorengoa:

Tibalt II.a

Aurrekoa:

Tibalt III.a

BlasonCHAMPAGNEancien.PNG
Tibalt IV.a
Xanpainiako konde
(1201-1253)
Ondorengoa:

Tibalt V.a