Nafarroako errege-erreginen zerrenda

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Nafarroako errege-erreginen zerrenda honetan Iruñeko Erresumakoak (Nafarroakoaren aitzindaria) eta Nafarroako Erresumako errege-erreginak agertzen dira. Erresumaren izenaren aldaketa eta, hortaz, errege-erreginen tituluarena Antso VI.ak egin zuen 1162an.

824 (inguru)-905 Aritza leinukoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aritza leinuak 824 inguru Iruñeko Erresuma ezarri zuen karolingiar frankoen aurka matxinatu zuenean.

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Eneko Aritza
824 (inguru)–851/2
Eneko Aritza 4 seme-alaba 851/2
Gartzia Eneko
851/2–882
Eneko Aritzaren semea 5 seme-alaba 882
Fortun Gartzia
882–905
Gartzia Enekoren semea Oria
5 seme-alaba
(905ean tronutik kenduta)


905-1234 Semeno leinukoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Blason Royaume Navarre.svg

905ean, inguruko erresumen aliantzak Fortun Gartzia tronutik kendu eta leinua berria plazaratu zuen Iruñean: Semeno leinua hain zuzen ere[1]. Leinu honen erreinaldietan Iruñeko Erresuma Nafarroako Erresuma bilakatu zen.

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Antso I.a Gartzes
905–925
Gartzia Ximenez eta Dadildis Pallarskoaren semea Tota Aznar
6 seme-alaba
925eko abenduaren 11a
Resa
Ximeno Gartzia
925–931
Gartzia Ximenez eta Dadildis Pallarskoaren semea Antsa Aznarez
3 seme-alaba
931
Gartzia I.a
931–970
919
Antso I.a Gartzes eta Tota Aznarren semea
Andregoto Galindez
Seme 1
Teresa Leongoa
3 seme-alaba
970
51 urte
Antso II.a Abarka
970–994
Antso Abarka 935 eta gero
Gartzia I.a eta Andregoto Galindezen semea
Urraka Fernandez
4 seme-alaba
994ko abendua
Gartzia II.a Dardartia
994–1004
Antso II.a Abarka eta Urraka Fernandezen semea Ximena Fernandez
981
4 seme-alaba
1004
Antso III.a Nagusia
1004–1035
Antso Nagusia 985
Gartzia II.a Santxez eta Ximena Fernandezen semea
Munia Gaztelakoa
1010
4 seme
1035eko urriaren 18a
Gartzia III.a Santxez
1035–1054
1016
Antso III.a Nagusia eta Munia Gaztelakoaren semea
Estefania Foixekoa
1038
9 seme-alaba
1054ko irailaren 15a
Atapuerca
Antso IV.a Peñalengoa
1054–1076
1039
Gartzia III.a Santxez eta Estefania Foixekoaren semea
Plazentzia Normandiakoa
1068
3 seme-alaba
1076ko ekainaren 4a
Peñalen

Alfontso VI.a Gaztelakoa eta Antso Ramirez bere koinatek Antso IV.a erail zutenean bigarrena, jadanik Aragoiko erregea zena, nafarren errege bilakatu eta 50 urtez aragoitarren botera jasan zuten nafarrek[2].

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Antso V.a
1076–1094
Aragon 1042
Ramiro I.a Aragoikoa eta Ermesinda Foixkoaren semea
Elisabet Urgellgoa
1065
Seme 1
Felizia Roucykoa
1076
3 seme
1094ko ekainaren 4a
Huesca
48 urte
Petri I.a
1094–1104
Aragon 1068
Antso Ramirez eta Elisabet Urgellgoa
Ines Akitaniakoa
1086
2 seme-alaba
Berta Italiakoa
1097
Seme-alabarik ez
1104ko irailaren 28a
Arango harana
36 urte
Alfontso I.a Nafarroakoa
1104–1134
Aragon 1073
Antso Ramirez eta Felizia Roucykoa
Urraka Gaztelakoa
1109
Seme-alabarik ez
1134ko irailaren 8a
Huesca
61 urte

Alfontsoren heriotzak ondorengotza krisia eragin zuen Aragoiko erresuman, nafar handikiek, berriz, arin ibili eta monarkia independente berrezarri zuten Antso IV.a eraildakoaren birriloba bati koroa emanez.

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Gartzia V.a Berrezarlea
1134–1150
Gartzia V.a Berrezarlea Ramiro Antso Monzongoa eta Kristina Rodriguez Diaz Vivarrekoaren semea Margarita l'Aiglekoa
1130
4 seme-alaba
Urraka Gaztela eta Leongoa
1144ko ekainaren 24a
2 seme
1150eko azaroaren 21a
Lorka
Antso VI.a Jakintsua
1150–1194
Sello de Sancho el Sabio.svg 1133
Gartzia Ramirez eta Margarita l'Aiglekoaren semea
Antsa Gaztelakoa
1157ko ekainaren 2a
6 seme-alaba
1194ko ekainaren 27a
Iruñea
Antso VII.a Indartsua
1194–1234
Antso Indartsua 1157
Antso VI.a Jakintsua eta Antsa Gaztelakoaren alaba
Konstantzia Tolosakoa
1195
Seme-alabarik ez
1234ko apirilaren 7a
Tutera


1234-1284 Xanpainako leinukoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armoiries Navarre-Champagne.svg
Sakontzeko, irakurri: Xanpainako kondeen zerrenda

Antso VII.a, Semeno leinuko azken erregea, hil zenean Blanka bere arrebak, nebaren erreinaldia erregeordea izandakoa, koroa jarauntsi zuen eta, beraz, Xanpainako kondea zen bere semea errege berri bilakatu zen.

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Tibalt I.a Koblakaria
1234–1253
Xanpainia leinua 1201eko maiatzaren 30a
Troyes
Tibalt III.a Xanpainakoa eta Blanka Nafarroakoaren semea
Gertrudis Dagsburgekoa
1220
Seme-alabarik ez
Ines Beaujeukoa
1222
Alaba 1
Margarita Borboikoa
1232
6 seme-alaba
1253ko uztailaren 8a
Iruñea
52 urte
Tibalt II.a Gaztea
1253–1270
Xanpainia leinua 1238
Tibalt I.a Koblakaria eta Margarita Borboikoaren semea
Elisabet Frantziakoa
1255eko apirilaren 6a
Seme-alabarik ez
1270eko abenduaren 4a
Trapani
32 urte
Henrike I.a Gizena
1270–1274
Xanpainia leinua 1244
Tibalt I.a Koblakaria eta Margarita Borboikoaren semea
Blanka Artoiskoa
1269
2 seme-alaba
1274ko uztailaren 22a
30 urte
Joana I.a
1274–1305
Joana 1271ko urtarrilaren 14a
Bar-sur-Seine
Henrike I.a Nafarroakoa eta Blanka Artoiskoaren alaba
Filipe IV.a Frantziakoa
1284ko abuztuaren 16a
7 seme-alaba
1305eko apirilaren 4a
Vincenneseko gaztelua
34 urte


1284-1349 Kapeto leinukoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Blason Royaume de France (1289-1316).svg
Sakontzeko, irakurri: Frantziako errege-erreginen zerrenda
Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Filipe I.a Ederra (Frantziako Filipe IV.a)
1284–1305
1268
Fontainebleau
Filipe III.a Frantziakoa eta Elisabet Aragoikoaren semea
Joana I.a Nafarroakoa
1284ko abuztuaren 16a
7 seme-alaba
1314ko azaroaren 29a
Fontainebleau
46 urte
Luis I.a Liskarzalea (Frantziako Luis X.a)
1305–1316
Kapeto leinua 1289ko urriaren 4a
Paris
Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea
Margarita Borgoinakoa
1305eko irailaren 21a
Alaba 1
Klementzia Hungariakoa
1315eko abuztuaren 19a
Seme 1
1316ko ekainaren 5a
Vincenneseko gaztelua
26 urte
Joanes I.a Aita hil-ondokoa (Frantziako Joanes I.a)
1316
Kapeto leinua 1316ko azaroaren 15a
Paris
Luis I.a Nafarroakoa eta Klementzia Hungariakoa
Ez zen inoiz ezkondu 1316ko azaroaren 20a
Paris
5 egun
Filipe II.a Luzea (Frantziako Filipe V.a)
1316–1322
Kapeto leinua 1292
Lyon
Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea
Joana Borgoinakoa
1307
7 seme-alaba
1322ko urtarrilaren 3a
Longchamp
29 urte
Karlos I.a Ederra (Frantziako Karlos IV.a)
1322–1328
Kapeto leinua 1294ko ekainaren 19a
Clermont
Filipe I.a Ederra eta Joana I.a Nafarroakoaren semea
Blanka Borgoinakoa
1307
2 seme-alaba
Maria Luxenburgokoa
1322
2 seme-alaba
1328ko otsailaren 1a
Vincenneseko gaztelua
34 urte
Joana II.a
1328–1349
Kapeto leinua 1312ko urtarrilaren 28a
Charenton-le-Pont
Luis I.a Nafarroakoa eta Margarita Borgoinakoaren alaba
Filipe III.a Nafarroakoa
8 seme-alaba
1349ko urriaren 6a
Charenton-le-Pont
37 urte


1328-1441 Evreuxtarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

COA Navarre Evreux Charles II d'Evreux le Mauvais (1332-1387).svg
Sakontzeko, irakurri: Evreux-ko kondeen zerrenda
Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Filipe III.a Noblea
1328–1343
Evreux leinua 1306ko martxoaren 27a
Luis I.a Evreuxkoa eta Margaret Artoiskoaren semea
Joana II.a Nafarroakoa
8 seme-alaba
1343ko irailaren 16a
Jerez de la Frontera
37 urte
Karlos II.a Gaiztoa
1349–1387
Evreux leinua 1332ko urriaren 10a
Évreux
Filipe III.a Nafarroakoa eta Joana II.a Nafarroakoaren semea
Joana Frantziakoa
7 seme-alaba
1387ko urtarrilaren 1a
Iruñea
54 urte
Karlos III.a Noblea
1387–1425
Evreux leinua 22 July 1361
Nantes
Karlos II.a Nafarroakoa eta Joana Frantziakoaren semea
Leonor Gaztelakoa
1375eko maiatzaren 27a
8 seme-alaba
1425eko irailaren 8a
Erriberri
64 urte
Blanka I.a
1425–1441
Evreux leinua 1385
Gaztela
Karlos III.a Nafarroakoa eta Leonor Gaztelakoaren alaba
Martin I.a Siziliakoa
1402ko abenduaren 26a
Seme-alabarik ez
Joanes II.a Aragoikoa
1420ko ekainaren 10a
4 seme-alaba
1441ko apirilaren 1a
Santa María la Real de Nieva
56 urte


1425-1479 Trastamaratarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armoiries Aragon Navarre.svg
Sakontzeko, irakurri: Aragoiko erregeen zerrenda, Valentziako erresuma, Bartzelonako konderria, eta Siziliako erresuma
Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Joanes II.a
1425–1479 (de facto)
1425-1441 (de jure)
Trastamara leinua 1397ko ekainaren 29a
Medina del Campo
Fernando I.a Aragoikoa eta Leonor Alburquerquekoa
Blanka I.a Nafarroakoa
1419ko azaroaren 6a
4 seme-alaba
Joana Enrikez
2 seme-alaba
1479ko urtarrilaren 20a
Bartzelona
81 urte
Leonor I.a
1479
Trastamara leinua 1425eko otsailaren 2a
Erriberri
Joanes II.a Aragoikoa eta Blanka I.a Nafarroakoaren alaba
Gaston IV.a Foixkoa
11 seme-alaba
1479ko otsailaren 12a
Tutera
54 urte
Joanes II.aren aurkako erregenahiak, 1441–1464

Joanes II.a Aragoikoak emaztea hil ondoren beretzat mantendu zuen Nafarroako koroa, baina bere semea eta alaba nagusia erregenahi eta monarkak de jure izan ziren[3].

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Karlos IV.a
1441–1461
Trastamara leinua 1421eko maiatzaren 29a
Peñafiel
Joanes II.a Aragoikoa eta Blanka I.a Nafarroakoaren semea
Ines Clevesekoa
Seme-alabarik ez
1461eko irailaren 23a
Bartzelona
40 urte
Blanka II.a
1461–1464
Trastamara leinua 1424
Erriberri
Joanes II.a Aragoikoa eta Blanka I.a Nafarroakoaren alaba
Henrike IV.a Gaztelakoa
Seme-alabarik ez
1464ko abenduaren 2a
Ortheze
40 urte


1479-1483 Foixko leinua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armoiries Navarre Foix.svg
Sakontzeko, irakurri: Foixko kondeen zerrenda
Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Frantzisko I.a Febus
1479–1483
Foix leinua 1467ko apirilaren 12a
Gaston I.a, Vianako printzea eta Maddalen Frantziakoaren semea
Ez zen inoiz ezkondu 1483ko otsailaren 12a
Paue
16 urte
Katalina I.a
1483–1517
Foix leinua 1468
Gaston I.a, Vianako printzea eta Maddalen Frantziakoaren alaba
Joanes III.a Nafarroakoa
13 seme-alaba
1517ko otsailaren 12a
Mendi-Marzana
49 urte


1483-1572 Albreteko leinua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armoiries Navarre-Albret.svg

1512an Fernando II.a Aragoikoak erresuma konkistatu zuen, Nafarroa Garaia Aragoiko koroapean kokatuz. Hori zela eta Aragoi eta Espainiako erregeek de facto erresumaren gehiena zuzendu zuten. Nafarroako erregeek Nafarroa Beherera ihes egin eta seigarren merindadean bere erresuma mantendu zuten[4][5].

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Joanes III.a
1484–1516
Albreteko leinua 1469
Alain I.a Albretekoa eta Frantziska Châtillongoa
Katalina I.a Nafarroakoa
13 seme-alaba
1516ko ekainaren 14a
Paue
47 urte
Henrike II.a Zangotzakoa
1517–1555
Albreteko leinua 1503ko apirilaren 18a
Zangoza
Joanes III.a Nafarroakoa eta Katalina I.a Nafarroakoaren semea
Margarita Angulemakoa
1526
2 seme-alaba
1555eko maiatzaren 25a
Hagetmau
52 urte
Joana III.a
1555–1572
Albreteko leinua 1528ko urtarrilaren 7a
Saint-Germain-en-Laye
Henrike II.a Nafarroakoa eta Margarita Angulemakoaren alaba
Antonio I.a Nafarroakoa
1548ko urriaren 20a
5 seme-alaba
1572ko ekainaren 9a
Paris
44 urte


1572–1620 Kapeto leinuaren berrezarpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armoiries Antoine de Bourbon.svg

1572–1620 Borboitarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena Irudia Jaiotza Ezkontza(k) Heriotza
Antonio I.a
1555-1572
Borboi leinua 22 April 1518
La Fère, Pikardia
Karlos I.a Vendômekoa eta Frantziska Alençongoaren semea
Joana III.a Nafarroakoa
1548ko urriaren 20a
5 seme-alaba
1562ko azaroaren 17a
Les Andelys, Eure
44 urte
Henrike III.a (Frantziako Henrike IV.a)
1572–1610
Borboi leinua 1553ko apirilaren 1a
Paue
Antonio I.a Nafarroakoa eta Joana III.a Nafarroakoaren semea
Maria Medici
1600eko abenduaren 16a
6 seme-alaba
1610eko maiatzaren 14a
Paris
57 urte
Luis II.a Zuzena
1610–1620
Borboi leinua 1601eko irailaren 27a
Fontainebleauko jauregia
Henrike III.a Nafarroakoa eta Maria Mediciren semea
Ana Austriakoa
1615eko azaroaren 24a
6 seme-alaba
1643ko maiatzaren 14a
Paris
41 urte

Henrike III.a Henrike IV.a Frantziakoa bilakatu zenean koroak Frantziakoarekin bat egin zuen. Hala ere erresuma biak ez zituzten uztartu 1620ko urriaren 20an Luis II.ak "Frantziari Nafarroa eta Bearnoren batze agiria" plazaratu zuen arte. Frantziako erregeek Nafarroako erregea titulua 1791 arte erabili zuten[6] eta berriro 1814 eta 1830 arteko berrezarpenean.

Borboi erregenahi karlistek ere titulua aldarrikatu zuten, baina Espainiako koroak duen beste tituluekin batera.

Egungo erregenahiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Domingo Habsburgo-koa Hain zuzen hau da Nafarroko Erregen oinordeko zehatzena. Joan Karlos eta Luis ALfonso, Isabel Boroboikoa eta bere ama Maria Cristina-ren oinordekoak izanda esan beharra da Nafarroko Erresuma , 1842 urten abolitu zutela, beraz ezatabaigarriak diren honen ezkubideak erregenahi izateko.

Hauen kontra Carlos Borboi ta Austria-Este, Carlos VII altzatu zen. Domingo Habsburgokoa da Carlos VII-ren oinordeko zehatzena. [7]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Sánchez Albornoz, Claudio (1959), Problemas de la historia Navarra del siglo IX, 20, Vianako Printze Erakundea, 5-62. orrialdea .
  2.   Lema Pueyo, José Ángel (2008), Alfonso I el Batallador, rey de Aragón y Pamplona (1104-1134), Xixon: Trea, 32-33. orrialdea, ISBN 978-84-9704-399-1 .
  3.   Ramírez Vaquero, Eloísa (1990), Juan II, Leonor y Gastón de Foix, Francisco Febo, Reyes de Navarra, XVII, Iruñea:: Mintzoa, ISBN 84-85891-24-4 .
  4.   Serrano Izko, Bixente (2006), Nafarroa. Historiaren hariak, Iruñea: Euskara Kultur Elkargoa, ISBN 84-932845-9-9 .
  5.   Esarte Muniain, Pedro (2001), Navarra, 1512-1530, Iruñea: Pamiela, ISBN 84-7681-340-6 .
  6.   Zirakzadeh, Cyrus Ernesto, A rebellious people: Basques, protests, and politics, Reno: University of Nevada Press, 27. orrialdea, ISBN 0-87417-220-9, http://books.google.es/books?id=6r90-ReqQhAC&pg=PA27#v=onepage&q=&f=false .
  7. http://www.nabarralde.com/es/nabarmena/8228-nabarra-estado-soberano-ironias-del-destino-desde-1936-la-corona-navarra-y-la-corona-espanola-estan-separadas
  8. The Royal House of Bourbon-Two Sicilies
  9.   Ardisson, Thierry (1986), Louis XX. Contre-enquête sur la monarchie, Olivier Orban, ISBN 2-85565-334-7 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Nafarroako errege-erreginen zerrenda Aldatu lotura Wikidatan