New Yorkeko maratoia

New Yorkeko maratoia 42,195 kilometroko maratoi bat da, urtero 1970etik New York hirian ospatzen dena. World Marathon Majorseko kide da, munduko bost maratoirik garrantzitsuenak biltzen dituena (Berlingo maratoia, Londresko maratoia, Chicagoko maratoia eta Bostongo maratoia New Yorkekoaz gain).

Historia

Partehartzaileak Verrazano zubitik igarotzen 2005eko edizioan.

Lehen maratoia New Yorken ospatu zen 1970ean. Orduan, 127 partehartzaileek zenbait itzuli eman zituzten Central Parkeko Park Driven inguruan. Soilik ehun bat ikuslek ikusi zuten proba garai hartan, Gary Muhrcke estatubatuarrak irabazi zuena 2 ordu 31 minutu eta 38 segundoko denbora eginez. Lehen edizio honetan, soilik 55 partehartzailek amaitu zuten proba. Maratoiak asko eboluzionatu du garai hartatik.

Geroz eta gehiago ziren partehartzaile kopurua hartu ahal izateko, 1976an Fred Lebowk, lasterketaren sortzaileetako bat izan zena, ibilbidea berdiseinatzea erabaki zuen New York hiria osatzen duten bost boroughak zeharkatzeko. Maratoiak ospea lortu zuen 2 urte beranduago Grete Waitz norvegiarrak probako munduko errekorra gainditu zuenean ibilbidea 2 ordu 32 minutu eta 30 segundotan eginez. Neska norvegiar honek beste 9 alditan ere irabaziko zuen proba, guztiak jarraian, guztira 11 aldiz parte hartuz. Orain arte, ez da proba hau 10 aldiz irabazi duen beste inor egon.

2000n ofizialki sortu zen gurpildun aulkietan doazen partehartzaileentzat. 2002ko edizioan emakumezko lasterkari profesionalek gainontzeko partehartzaileek baino 35 minutu lehenago hasi zuten proba.

1970ean sortu zenetik 41 urte pasa ondoren, New Yorkeko maratoia nazioarteko erreferente bat da, partehartzaile gehien dituen lasterketa ez den arren. Arlo honetan Londresko maratoia dago buruan, New Yorkekoak 25.000 eta 30.000 partehartzaile artean dituelarik.

Urtero, gutxi gora-behera 2 milioi ikuslek zuzenean animatzen dituzten korrikalariak New Yorkeko ibilbidean zehar. Maratoia zuzenean ematen da NBC telebista katetik, eta, gutxi gora-behera, 315 milioi ikusle izan ditu.

Lasterketa

Korrikalariak Bronxetik igarotzen.

Lasterketa Staten Islanden hasten da, eta Verrazano-Narrows zubia zeharkatzen du, trafikoarentzat ixten den maratoiak irauten duen bitartean. Lasterketako lehen minutuetan zehar, zubiak korrikalariz gainezka egiten du, maratoi honen ikurrik adierazgarriena bihurtu dena.

Ibilbidea Brooklynetik igarotzen da, eta jarraian Queensetik. Korrikalariek, orduan, Este ibaia zeharkatzen dute Queensboro Zubitik Manhattan uhartera iristeko. Ibilbideak, orduan, iparralderantz hartzen du Lehen Etorbidetik eta laburki igarotzen da Bronxetik Manhattanera Bosgarren Etorbidetik itzuli baino lehen, eta, azkenik Central Parken amaituz.

Palmaresa

Gizonezkoak 2010 : Gebre Gebremariam,, 2:08:14 2009 : Meb Keflezighi, , 2:09:15 2008 : Marilson Gomes dos Santos, , 2:08:43 2007 : Martin Lel, , 2:09:04 2006 : Marilson Gomes dos Santos, , 2:09:58 2005 : Paul Tergat, , 2:09:30 2004 : Hendrik Ramaal, , 2:09:28 2003 : Martin Lel, , 2:10:30 2002 : Rodgers Rop, , 2:08:07 2001 : Tesfaye Jifar, , 2:07:43 2000 : Abdelkhader El Mouaziz, , 2:10:09 1999 : Joseph Chebet, , 2:09:14 1998 : John Kagwe, , 2:08:45 1997 : John Kagwe, , 2:08:12 1996 : Giacomo Leone,, 2:09:54 1995 : German Silva, , 2:11:00 1994 : German Silva, , 2:11:21 1993 : Andrés Espinosa, , 2:10:04 1992 : Willie Mtolo, , 2:09:29 1991 : Salvador Garcia, , 2:09:28 1990 : Douglas Wakiihuri, , 2:12:39 1989 : Juma Ikangaa, Txantiloi:TAN, 2:08:01 1988 : Steve Jones, Txantiloi:UK, 2:08:20 1987 : Ibrahim Hussein, , 2:11:01 1986 : Gianni Poli, , 2:11:06 1985 : Orlando Pizzolato, , 2:11:34 1984 : Orlando Pizzolato, , 2:14:53 1983 : Rod Dixon, Txantiloi:NZ, 2:08:59 1982 : Alberto Salazar, , 2:09:29 1981 : Alberto Salazar, , 2:08:13 1980 : Alberto Salazar, , 2:09:41 1979 : Bill Rodgers, , 2:11:42 1978 : Bill Rodgers, , 2:12:12 1977 : Bill Rodgers, , 2:11:28 1976 : Bill Rodgers, , 2:10:10 1975 : Tom Fleming, , 2:19:27 1974 : Norbert Sander, ,2:26:30 1973 : Tom Fleming, ,2:21:54 1972 : Sheldon Karlin, ,2:27:52 1971 : Norman Higgins, ,2:22:54 1970 : Gary Muhrcke, , 2:31:38

Emakumezkoak 2010 : Edna Kiplagat, , 2:28:20 2009 : Derartu Tulu, , 2:28:52 2008 : Paula Radcliffe, Txantiloi:UK, 2:23:56 2007 : Paula Radcliffe, Txantiloi:UK, 2:23:08 2006 : Jelena Prokopcuka, Txantiloi:LAT, 2:25:05 2005 : Jelena Prokopcuka, Txantiloi:LAT, 2:24:42 2004 : Paula Radcliffe, Txantiloi:UK, 2:23:10 2003 : Margaret Okayo, , 2:22:31 2002 : Joyce Chepchumba, , 2:25:56 2001 : Margaret Okayo, , 2:24:21 2000 : Ludmila Petrova, , 2:25:45 1999 : Adriana Fernandez, , 2:25:06 1998 : Franca Fiacconi, , 2:25:17 1997 : Franziska Rochat-Moser, , 2:28:43 1996 : Anuta Catuna, Txantiloi:ROM, 2:28:18 1995 : Tegla Loroupe, , 2:28:06 1994 : Tegla Loroupe, , 2:27:37 1993 : Uta Pippig, , 2:26:24 1992 : Lisa Ondieki, , 2:24:40 1991 : Liz McColgan, Txantiloi:UK, 2:27:32 1990 : Wanda Panfil, , 2:30:45 1989 : Ingrid Kristiansen, , 2:25:30 1988 : Grete Waitz, , 2:28:07 1987 : Priscilla Welch, Txantiloi:UK, 2:30:17 1986 : Grete Waitz, , 2:28:06 1985 : Grete Waitz, , 2:28:34 1984 : Grete Waitz, , 2:29:30 1983 : Grete Waitz, , 2:27:00 1982 : Grete Waitz, , 2:27:14 1981 : Allison Roe, Txantiloi:NZ, 2:25:29 1980 : Grete Waitz, , 2:25:42 1979 : Grete Waitz, , 2:27:33 1978 : Grete Waitz, , 2:32:30 1977 : Miki Gorman, , 2:43:10 1976 : Miki Gorman, , 2:39:1 1975 : Kim Merritt, , 2:46:14 1974 : Kathrine Switzer, , 3:07:29 1973 : Nina Kuscsik, , 2:57:07 1972 : Nina Kuscsik, , 3:08:41 1971 : Beth Bonner, , 2:55:22

Kanpo loturak

• (Ingelesez)New Yorkeko maratoiaren webgune ofiziala