Orozko

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Orozko

 Bizkaia
Ibarra auzoko komentua.
Ibarra auzoko komentua.
Orozkoko bandera

Orozkoko armarria

Izen ofiziala Orozko
Estatua
Erkidegoa
Herrialdea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Arratia-Nerbioi
Alkatea Josu San Pedro (Adie)
Herritarra orozkoar
Koordenatuak 43°06′30″N 2°54′44″W / 43.10833°N 2.91222°W / 43.10833; -2.91222Koordenatuak: 43°06′30″N 2°54′44″W / 43.10833°N 2.91222°W / 43.10833; -2.91222

Bizkaia municipalities Orozko.PNG

Eremua 102,42 km2
Garaiera 159 m
Distantzia 24 km Bilbora
Posta kodea 48240
Biztanleria 2,629 bizt. (2013)
Dentsitatea 0,03 bizt./km²
http://www.orozkoudala.com/

Orozko Bizkaiko hegoaldean dagoen udalerria da, Arratia-Nerbioi eskualdekoa eta lurralde historiko osoan bigarren handiena da azalerari dagokionez, Karrantza ondoren. Arrazoi geografikoak direla medio, hala ere, Arabako Aiaraldea eskualdearekin hartu-eman handia du, eta batzuetan eskualde horren parte gisa hartzen da.

Bilbo eta Gasteiz hirien artean kokatutako herria da, Gorbeiako natura parkean sartuta zati handi batean eta Itxinako mendigunearen magalean. Altube eta Arnauri ibaiek udalerria zeharkatzen dute.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Orografia eta hidrologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oso eskualde menditsuan dago Orozko. Gailur nagusiak hegoaldean (Gorbeiako mendialdean) daude: Gorbeia (1.475 m), Illunbe (982 m), Arna (1.232 m), Anekogarri (1.017 m), Ubixeta (1.106 m), Beluzaran (1.028 m) eta Kolometa (1.001 m). Udalerriaren iparraldeko mendiak apalagoak dira eta Gorostola izan ezik (834 m) gainerakoak ez dira 800 m-ra iristen. Aipagarriak dira , halaber mendebaleko Itxina mendialdeko gailurrak: Lekanda (1.302 m), Igalirrintza (1.296 m), Altipitax (1.164 m), Gorosteta (1.256 m) eta Axkorrigan (1.068 m). Kantauri aldeko isuria dute udalerritik igarotzen diren erreka gehienak (Arnauri, Altube), Padrubaso erreka izan ezik.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Orozko herriak auzo eta elizate asko dituen herria da. Hona hemen garrantzitsuenak:

Herrigune hauek osatua da Orozkoko udalerria: ,

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaiko Jaurerriaren barruan izan zen Orozko, 973. urtean Aiarako Jaunen mende geratu zen arte.

Orozkon eraikiriko dorretxeek (Anuntzibai, Torrelanda, Errotaetxe...) argi erakusten dute Orozkoko udalerria osatzen duten herriguneen Erdi Aroko jatorria. Lau setio garrantzitsu jasan behar izan zuten orozkoarrek XII-XIII. mendeetan.

1785. urtean Bizkaiko Jaunaren agindupean zegoen berriro ere.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laborantza (artoa, patata, barazkiak) eta abere hazkuntza (behi, ardi eta zerri azienda) dira ekonomia jarduera nagusiak. Dena dela langile ugari Laudio, Ugao eta Arakaldoko industrietara joaten da langile eta bigarren lanbide ditu baserriko lanak.

Biztanleak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Orozkoko biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
3.119 3.109 3.221 3.044 3.013 2.915 2.872 2.581 2.421 2.014 1.922 2.116 2.336

Herrian gero eta etorkin gehiago dago, azken hamarkadetan etorriak.

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara, bizkaiera. Hizkuntza banaketa, 1996an: 1.180 euskaldun, 364 ia-euskaldun eta 307 erdaldun.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Orozkoko alkatea ADIE plataformako Josu San Pedro da.

2011ko maiatzaren 22

Alderdia Zinegotziak Boto kopurua
ADIE
5
668 (%43,95)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
4
533 (%35,07)
Bildu
2
244 (%16,05)
Alderdi Popularra (PP)
-
62 (%4,08)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
7 (%0,46)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranguren dorretxea, zaharberritzea baino lehen.

Erlijiosoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erlijio-ondareari dagokionez, aipagarriak dira:

  • Orozkoko XIII. mendeko jatorria duen San Joan Bataiatzailearen parrokia.
  • Muruetako San Pedro parrokia.
  • Olarteko San Bartolome parrokia.
  • Zaloako Andra Maria eliza.
  • Lorentzo Deunaren eliza (Urigoiti).
  • Migel Deunaren baseliza eta Goikiria auzokoa.
  • Ibarreko komentua.

Zibila[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aranguren dorretxea.
  • Munukogoiko baserria (Urigoiti) eta Olabarrikoa.
  • Muñoz, Torre Gil eta Artiñano jauregiak.

Museoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XVIII. mendeko Legorburu edo Kareaga etxean kokatuta eta hiru solairutan banatuta dago: Ondare historikoa, Bizimodu tradizionala eta Gorbeiako lurralde garaietako biztanleak izenekoak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Orozko Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa