Ortuella
Wikipedia(e)tik
|
Ortuella |
|||
|---|---|---|---|
 Bizkaia |
|||
 |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Ortuella | ||
| Antolaketa Estatua Autonomia Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea |
Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Meatzaldea, Bilbo Handia |
||
| Alkatea | Oskar Martínez Zamora (EAJ) | ||
| Herritarra | ortuellar | ||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
||
|
|
|||
| Eremua | 7,7 km2 | ||
| Garaiera | 70 m. | ||
| Distantzia | 14 km Bilbora | ||
| Euskaldunak | %14,27 (2001) | ||
| Postakodea | 48530 |
||
| Biztanleria | 8.612 bizt (2006) | ||
| Dentsitatea | 1.110,90 bizt/km² | ||
| Sorrera | 1901 | ||
| www.ortuella.biz | |||
Ortuella Bizkaiko udalerria da, Meatzaldea izeneko eskualdean dagoena, Bilboaldearen barruan. 8.554 biztanle zituen 2005ean.
Eduki-taula |
[aldatu] Ingurune naturala
Ortuella Abanto-Zierbenako udalerriarekin egiten du muga ipar-mendebaldean, Santurtzirekin iparraldean, Portugaleterekin ipar-ekialdean, Trapagaranekin ekialdean, eta Galdamesekin hegoaldean. Udalerria, Trapagako haranaren iparraldean kokatzen da Meatzaldeko eskualdean.
Serantes mendiaren magalean kokaturik, udalerria mendi honen lehen maldetan ezartzen da. Ortuellako erliebea orokorrean malkartsua da, herriaren erdigunea muino batean ezartzen da, udalerriaren ipar-ekialdean. Mendebaldean, gune industrialak eta trenbidea.
[aldatu] Banaketa administratiboa
Espainiako gobernuaren Estatistika Institutuaren arabera, Ortuella udalerriak honako biztanledun gunea ditu[1]:
- Cadegal: 46 biztanle.
- Orconera: 39 biztanle.
- Nocedal: 204 biztanle.
- Ortuella: 7.475 biztanle.
- Triano: 10 biztanle.
- Urioste: 803 biztanle.
Hauetatik batzuk auzo historikoak dira, tartean Urioste edo Nocedal, Ortuella sortu baino lehen biztanledun gune propioak zirela. Cadegal eta orconera meatzaritzaren hasierarekin batera sortu ziren. Triano auzoa, berez, Abanto-Zierbenan dago, baina auzoko etxe batzuk Ortuellan daudenez zerrendan kokatzen da.
Ortuella biztanledun gunea, lehendabizikoz XVIII. mendeko bukaeran aipatzen da eta bertan badaude zenbait auzo ere. Nagusienak Ralera, trenbideak banatuta, Otxartaga, Gorbea (hasieran Felix Basozabal), Mendi-Alde eta Ganguren dira.
[aldatu] Historia
Ortuellaren historia Enkarterriko historiarekin lotura handia izan du. Betidanik, Somorrostro Haranaren errepublika barruan egon da, zehatzago bertoko Hiru Kontzejuetan, Sestao eta Trapagaranekin batera. Hala ere, kontzejuaren izena ez zen Ortuella izan Santurtzi baizik eta izen bera mantendu zuen kontzejua udalerri bihurtu zenean.
Udalerriaren izen ofiziala 1901ra arte "Santurce-Ortuella" izan zen. Urte hartan Santurtziko udalerria Ortuellatik banandu zen. Banaketa gertatu zenean Ortuellak Santurtzik baino 3 bider biztanle gehiago zituen arren, Santurtzik gaur egun 45.000 biztanle inguru dauzka, Ortuellak baino ia lau bider gehiago.
1980ko hamarkadan, ofizialki "Santurtzi" hitza izenatik kentzen da "Ortuella" soilik izateko, bertokoek erabiltzen duten toponimoa erabil dezala. Ebazpena Eusko Jaurlaritzak 1981eko martxoaren 27an egin eta maiatzaren 29 argitaratu zen.
Herriaren historiako gertakaririk latzenetako bat, 1980ko urriaren 23an gertatu zen. Orduan, gas leherketa batek Marcelino Ugalde ikastetxean 52 hildako eragin zituen: 49 haur, 2 irakasle eta sukaldari bat.
[aldatu] Politika
Trantsizioa hasi zenetik udal gobernua PSE-EEk izan zuen. Baina 1999ko hauteskundeetan PSEk gehiengo absolutua galdu zuen eta EA haiekin batu zen gobernua osatzeko. Egoera politiko latza sortu zen, baina EAk PSErekin gobernatzen jarraitu zuen.
2003ko hauteskundeetan horrela geratu zen udala:
- PSE: 5
- EAJ: 4
- EA: 3
- EB: 1
Ezker abertzalearen hautagaitzak ezin izan zuen aurkeztu legez kanporatzearen ondorioz.
Gauzak horrela, EAJk eta EAk gobernu berri bat eratu zuten.
Azkenengo hauteskundetan (2007) horrela geratu da udala:
- EAJ: 6 zinegotzi
- PSE-EE: 5 zinegotzi
- EA: 2 zinegotzi
Horrela, EAJ eta EA arteko gobernua berriztatu zen. EBk, berriz, bere zinegotzia galdu zuen 36 botoengatik, eta orduan ere ezker abertzaleak ezin izan zuen aurkeztu, bi hautes zerrenda debekatu ostean.
Baina 2008ko urrian, EAko zinegotzi batek bere taldea utzi zuen, mistora pasatuz. Gaur egungo udalbatzak, hortaz, ondoko banaketa du:
- EAJ: 6
- PSE-EE: 5
- EA: 1
- Mistoa: 1
Alkatea Oskar Martinez (EAJ) da eta lehengo alkateordea Karlos Lasa (EAJ) da.
[aldatu] Ortuellar ezagunak
- Jose Antonio Pastor, PSEko politikoa.
- Iñaki Bijandi, txirrindulari ohia.
- Juan Antonio Ipiña, futbolari ohia.
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Gaztelaniaz)(Euskaraz) Udalaren webgunea
[aldatu] Erreferentziak
 |
Ortuellako auzoak | |
|---|---|---|
