Paladio

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Paladioa
46 RodioaPaladioaZilarra
Ni

Pd

Pt
Pd-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Paladioa, Pd, 46
Serie kimikoa trantsizio-metalak
Taldea, periodoa, orbitala 10, 5, d
Itxura zuri zilarkara metalikoa
Paladioa
Masa atomikoa 106,42(1) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Kr] 4d10
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 18, 18, 0
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
12,023 g/L
Urtze-puntua 1.828,05 K
(1.554,9 °C, 2.830,82 °F)
Irakite-puntua 3.236 K
(2.963 °C, 5.365 °F)
Urtze-entalpia 16,74 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 362 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 25,98 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 1.721 1.897 2.117 2.395 2.753 3.234
Propietate atomikoak
Kristal-egitura kubikoa, aurpegietan zentratua
Oxidazio-zenbakia(k) 2, 4
(oxido basiko ahula)
Elektronegatibotasuna 2,20 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 804,4 kJ/mol
2.a: 1.870 kJ/mol
3.a: 3.177 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
140 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
169 pm
Erradio kobalentea 131 pm
Van der Waalsen erradioa 163 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 71,8 W·m−1·K−1
Soinuaren abiadura 3.070 m/s
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: paladioaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
100Pd Sintetikoa 3,63 e ε - 107Rh
γ 0,084, 0,074, 0,126 -
102Pd  %1,02 Pd egonkorra da 56 neutroirekin
103Pd Sintetikoa 16,991 e ε - 103Rh
103Pd  %11,14 Pd egonkorra da 58 neutroirekin
104Pd  %22,33 Pd egonkorra da 59 neutroirekin
105Pd  %27,33 Pd egonkorra da 60 neutroirekin
107Pd Sintetikoa 6,5x106 u β- 0,033 107Ag
108Pd  %26,46 Pd egonkorra da 62 neutroirekin
110Pd  %11,72 Pd egonkorra da 64 neutroirekin
Erreferentziak
Artikulu hau elementu kimikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Andrea Palladio».
Paladioa

Paladioa elementu kimiko bat da, Pd ikurra eta 46 zenbaki atomikoa dituena. Platinoaren antzeko egitura kimikoa daukan trantsizio-metal zuri zilarkara arraroa da. Platino-meetan aurkitu zen 1803an, eta izena Pallas asteroidearen omenez eman zitzaion izena.

Normalean metal aske gisa ageri da, beste metal batzuekin aleazioak eratuz. Merkataritza-erabilerarako, kobrez eta nikelez osatutako meetatik erauzten da. Hidrogenoarekiko afinitate handia dauka: bere bolumena baino 900 aldiz hidrogeno gehiago xurga dezake. Paladio-konplexuak katalisietan erabiltzen dira (esaterako, autoen katalizatzaileetan). metal bitxi gisa, bitxigintzan erabiltzen da batzuetan. Berriki, metal honek hainbat inbertsio erakarri ditu; 2007an, zenbait ETFk (exchange-traded fund) paladio fisikoa erabili zuten berme gisa.

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Paladio Aldatu lotura Wikidatan