Palermo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Palermo

 Sizilia
Parlemoko hiria.
Parlemoko hiria.
Palermoko bandera
Izen ofiziala Palermo
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Italia
 Sizilia
Palermo
Herritarra palermotar
Koordenatuak 38°7′0″N 13°22′0″E / 38.11667°N 13.36667°E / 38.11667; 13.36667Koordenatuak: 38°7′0″N 13°22′0″E / 38.11667°N 13.36667°E / 38.11667; 13.36667
Palermo non dagoen adierazten duen Italia-ko/-go/-eko mapa
Palermo
Eremua 158 km2
Posta kodea 90100
Biztanleria 675.018 bizt. (2006)
Dentsitatea 4.272,27 bizt./km²
http://www.comune.palermo.it

Palermo[1] (Palermo italieraz, Paliermu edo Paliemmu sizilieraz) izen bereko probintziaren eta Sizilia osoko hiriburua eta portua da. 720.000 biztanle inguru ditu gaur egun, eta, metropoli-eremuarekin, 1.064.000. Siziliaren hego-mendebaldean dago, Tirreniar Itsasoan. Ardoa, nekazaritzako gaiak eta produktu kimikoak esportatzen ditu. Garrantzi handiko industriagunea da (janari-industria, ehungintza, kimika, ontzigintza).

Aipagarriak dira katedrala (XII. mendean hasia) eta normandiarren garaiko elizak: San Giovanni degli Eremiti (XII. m.) eta San Cataldo (XII. m.), besteak beste. Aipagarriak dira, orobat, jauregiak: Zisa (XII. m.), Sclafani (XIV. m.), Marchesi (XV. m.), Chiaramonte (XIV. m.), Abbatelli (XV. m.) eta Bonagia (XVII. m.), besteak beste.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Barrutia Auzoak
I Kalsa, Albergheria, Seralcadio eta La Loggia
II Settecannoli, Brancaccio eta Ciaculli-Oreto
III Villagrazia-Falsomiele eta Stazione-Oreto
IV Montegrappa, S. Rosalia, Cuba, Calafatimi, Mezzomonreale, Villa Tasca-Altarello eta Boccadifalco
V Zisa, Noce, Uditore-Passo di Rigano eta Borgo Nuovo
VI Cruillas, S. Giovanni Apostolo, Resuttana eta San Lorenzo
VII Pallavicino, Tommaso Natale, Sferracavallo, Partanna Mondello, Arenella, Vergine Maria eta San Filippo Neri
VIII Politeama, Malaspina-Palagonia, Libertà eta Monte Pellegrino

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Merkatari feniziarrek sortu zuten K.a. VIII. mendean. Gero, kartagotarren esku egon zen, K.a. 254. urtean erromatarrek konkistatu zuten arte. 535. urtean Belisario Bizantzioko jeneralak ostrogodoengandik hartu zuen. Bizantziarren esku egon zen garaian, hiriak hazkunde handia izan zuen. 835ean arabiarrek hartu zuten hiria, eta asko aberastu zen Afrikako iparraldearekin zituen merkataritza-harremanak zirela eta. Hala ere, gorakadarik handiena 1072-1194 urte-bitartean izan zuen, normandiarren agindupean Palermo Siziliako erreinuaren hiriburu izan baitzen. 1194. urtean Germaniako Hohenstaufen dinastiak hartu zuen aginpidea. Frederiko II.aren garaian (XII m.) Palermo Europako kulturagune nagusietakoa izatera iritsi zen. 1266. urtean Frantziako Karlos I.a Anjoukoak hartu zuen. Handik gutxira, herria agintearen aurka matxinatu zen (Siziliako Bezperak, 1282), eta Aragoiko Petri Handiari eskatu zion laguntza. Hark anjoutarrak bota zituen, eta Caltabellotako hitzarmenarekin (1302) gerra amaitutzat eman zen. Palermo Aragoiko koroaren agindupean geratu zen. 1412. urtean, Siziliako koroa Aragoikoari batu zitzaion. Palermoren gainbehera hasi zen orduan, eta 1647. urtean herria Espainiako gobernuaren aurka altxatu zen. Utrechtko hitzarmenaren (1713) ondorioz, Palermo Savoiako Viktor Amadeo II.aren mende geratu zen, eta 1718. urtetik aurrera Austriako habsburgotarren mende. Hala ere, 1734. urtean borboiak itzuli ziren aginpidera. Napoleonen gerrak amaitu zirenean, Sizilia osoa borboien esku geratu zen. 1820 eta 1848. urteetan borboien aurkako matxinadak izan ziren, eta 1860an Garibaldik hiria askatu zuen. Palermo sortu berria zen Italiako Erresumari batu zitzaion. Bigarren Mundu Gerran aliatuek hiria hartu zuten bonbardaketa gogor baten ondoren.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Palermo)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 14.8 15.1 16.1 18.4 21.8 25.1 28.3 28.8 26.6 22.9 19.3 16.0 21.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 11.5 12.1 13.2 15.7 18.9 22.4 25.6 26.2 24.1 20.4 16.8 13.3 18.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 8.2 9.1 10.9 12.9 16.0 19.7 22.9 23.6 21.5 17.8 14.3 10.5 15.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 71.6 65.4 59.5 44.1 25.5 12.2 5.1 13.3 41.5 98.0 94.3 80.0 610.5
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 9.7 10.0 8.7 6.1 3.2 1.6 0.8 1.6 4.1 8.3 9.4 10.8 74.3
Iturria: World Meteorological Organization (Nazio Batuen Elkartea)[2]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Palermo Aldatu lotura Wikidatan