Petra

Artikulu hau Jordaniako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Petra (argipena).

Petra1 UNESCOren gizateriaren ondarea
Altxorra, Petrako eraikinik ezagunena
Mota	Kulturala
Irizpideak	i, iii, iv
Erreferentzia (ID)	326
Kokalekua	Jordania
Eskualdea2	Herrialde Arabiarrak
Koordenatuak	30°19′43″N 35°26′31″E
Izen ematea	1985 (IX. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena

Petra Jordaniako enklabe arkeologiko garrantzitsu bat da, baita antzinako erresuma nabateoaren hiriburua ere. Petra izenak, grezieraz, harria esan nahi du.

Petraren finkapena haran estu batean dago, Araba haranaren ekialdean, Itsaso Hiletik Akabako golkoraino hedatzen dena. Petrako arrastorik ezagunenak, inongo zalantzarik gabe, haraneko arrokan bertan zizelkaturiko eraikinak dira, bereziki Khazneh (Altxorra) eta Deir (Monasterioa) bezala ezagutzen diren eraikinak.

Antzinatean, K. a. VII. mende amaieran edomitek sortua, K. a. VI. mendean hartu zuten nabateoek, oparotasunera eraman zutena, intsentsua, espeziak eta luxuzko beste gai batzuk Egipto, Siria, Arabia eta Mediterraneo hegoalde artean eramaten zituzten karabanen ibilbidean zuen kokapenagatik.

VIII. mende inguruan, merkataritza ibilbideen aldaketak eta jasandako lurrikarek, bertako biztanleak hiria uztera bultzatu zituen. Aro modernoan ahaztua geratu zen, eta, mendebaldeko munduarentzat, Johann Ludwig Burckhardt esploratzaile suitzarrak berraurkitu zuen 1812an.

Euren fatxadak zuzenean arrokan zizelkatuak dituzten eraikin askok, 1985etik aurrera UNESCOren Gizateriaren Ondare zerrendan dagoen multzo monumental bakar bat eratzen dute. Lekua inguratzen duen tokia ere, 1993tik, Parke nazional arkeologiko bat da.

2007ko uztailak 7tik, Munduko Zazpi Mirari Berrietako bat da.

Geografia

Petra Akabako golkoaren eta Itsaso Hilaren arteko erdibidean dago, 800 eta 1396 metro arteko garaieran, Edom eskualde menditsuko haran batean, Araba haranaren ekialdean. Gaur egun, Petra, Jordaniako hiriburu den Ammanetik 200 kilometro hegoaldera dago, gutxi gora-behera, autoan, 3 ordutara.

Petraren kokapenak, harkaitz malkartsu eta maldatsuen artean ezkutatua, ur hornikuntza ziur bat du, hiri oparo bat garatzeko toki egokia bihurtzen duena. Petrara, ipar-mendebaldeko mendi bidezidor baten bidez edo ekialdean dagoen 1,5 kilometro inguruko luzera eta 200 metro garai den arroila baten bidez, Sîk delakoaren bidez bakarrik hel daiteke, azken hau, sarrera nagusia, tokirik estuenean, bi metroko zabalera baino ez duena.

Ura egoteak eta bere kokapenak ematen zion segurtasunaren ondorioz, Petra, Egipto, Siria eta Arabia Mediterraneo Itsasoaren hegoaldearekin lotzen zituzten zenbait karabana ibilbideren elkarguneko geltoki bihurtu zen, batez ere luxuzko produktuz betetako karabanak (espeziak eta zeta Indiatik, bolia Afrikatik, perlak Itsaso Gorritik, eta intsentsua Arabia hegoaldetik). Boswellia edo "intsentsuaren zuhaitza"ren erretxina, antzinateko mundu osoan gutiziatua zen, bereziki baliotsua zen ofrenda erlijioso bezala, baita botika bezala ere.

Karabanek eragindako merkataritza aktibitateak eta jasotako tasek, nabatearrentzako mozkin garrantzitsuak sortzen zituzten. Emaitza bezala, hiriak, K. a. V. mendetik III. menderarte azoka garrantzitsu bat izan zuen.

Hiriaren plano xehea

Petraren plano xehea, Jordania.

         Harresia              Sartzeko bidea

██ Antzinako eraikinak, harrian zulatutako hilobiak edo tenpluak ██ Egungo eraikinak, nagusiki turismorako erabiltzen direnak Karratu bikoitza : Toki garaiak
Karratua zirkuluarekin  : Gurutzatuen gotorlekuak
Barradun karratua :Indusketa

Legenda xehetua

Hotela, gune turistikoa « Djinn » hilobia Obeliskoen hilobia (Fitxategi) Ur gidatze hodia. Al-Madraseko sektorea [Sîq]]a (Fitxategi) Altxorra (Fitxategi) Terrazak hilobi fatxadekin Antzoki erromatarra (Fitxategi) Uneishuren hilobia (Fitxategi) Kutxaren hilobia Korintiar hilobia Solairuen hilobia Iparraldeko harresia Sextius Florentinusen hilobia (Fitxategi) Conway dorrea « Turkmaniyeh »rena deituriko hilobia Ninfeoa

Bidea zutabeekin (Fitxategi) Hegodun lehoien tenplua Trajanoren arkua (Triple arcco) Qasr al-Bint (Fitxategi) Museoa Harrobia (Fitxategi) Umm al-Biyarahko nekropolia Deirra (Fitxategi) Qattar ad-Deir 5 Madhbahko toki garaia Hegoaldeko harresia Akueduktua (Fitxategi) Dorotheosen etxea Mughr an-Nasarahko nekropolia Al-M'aysrahko santutegia Kutxaren bikliniuma Lehoien trikliniuma Isisen santutegia

Umm al-Biyarahko santutegia Sugearen monumentua Jabal Al-Nmayrreko toki garaia Wâdi Al-Nmayrreko hilobiak Wadi Farasah (Lorazainaren hilobiaren irudia) Hilobiak Arranoaren horma hobia Gurutzatuen Al-Wu'ayrah gotorlekua Tenplu Handia Al-Habiseko toki garaia eta gotorlekua Dikea (Fitxategi) Eliza (Fitxategi) Djebel Khubthako toki garaia (Ikuspegia tontorrertik) Wadi Siyagh (Fitxategi) 2 eta 3tik 50era. Khazne al-Firaun

Geologia

Petra, amildegi harritsuen artean dagoen hiri troglodita bat da. Harkaitzak eta harriak alde guztietatik ikusten dira. Tokia, hareharriz osatua dago, harea aleen diagenesi edo zementazio eta eranstetik abiatuta eratutako harkaitz detritikoa. Beraz, harkaitz koherente eta gogor bat da.