Robert Boyle
 |
||
| Zientzialaria | ||
|---|---|---|
| Arloa | Kimika, Fisika | |
| Jaio | 1627ko Urtarrilaren 25an | |
 Lismore Castle, Waterford (Irlanda) |
||
| Hil | 1691ko Abenduaren 30an | |
 Londres (Ingalaterra) |
||
| Lan-erakundeak | Royal Society of London | |
| Oxfordeko unibertsitatea | ||
| Lanak | Boyleren legea | |
| Elementu kimikoaren kontzeptua | ||
Robert Boyle (Waterford, Irlanda, 1627ko urtarrilaren 25a - Londres, Ingalaterra, 1691ko abenduaren 30a) fisikari eta kimikari irlandarra izan zen, ospetsua gas idealen legeak aurkitzeagatik. Bere The Sceptical Chymist liburua kimikaren historian argitalpen garrantzitsuenetakoa da.
Galileoren termometroa eta Otto von Guerickeren bonba pneumatikoa hobetu zituen. Azken horri esker, arnasa eta errekuntzarako airea beharrezkoa dela frogatu ahal izan zuen. 1661. urtean hainbat saio kuantitatibo egin zituen, eta horiei hurrengo urtean Towneley fisikariak Boyle-Mariotte izenaz ezagutzen den legea (tenperatura berean, gas ideal baten bolumenaren eta presioaren arteko biderkadura bera da beti) ezagutzera eman zuen. Bere lan nagusian, The Sceptical Chymist (Kimikari eszeptikoa (1661), baztertu egin zuen Aristotelesen elementuen teoria.
Eduki-taula |
Biografia [aldatu]
Robert Boyle Waterfordeko Lismore gazteluan jaio zen. Corkeko kondea zen Richard Boyleren hamalaugarren semea izan zen. Haurra zela latina, grekera eta frantsesa ikasi zituen. Zortzi urte zituela hil zitzaion ama eta Eton Collegera bidali zuten. 15 urterekin tutore frantses bat jarri zioten eta berarekin Italiako hiriak ezagutu zituen, batez ere Genova eta Florentzia.
1644ean Ingalaterrara itzuli zenerako izugarrizko grina zientifikoa zuen. Hainbat zientzilarirekin Invisible College (Ikastetxe Ikusezina) sortu zuen, 1663an Royal Society of London bihurtuko zena.
Aitak lurrak utzi zizkion Irlandan eta hango errentek ikerketa zientifikoetan soilik aritzea baimendu zioten. Irlandara itzuli zenean herrialde atzeratua aurkitu zuela esan zuen eta horregatik Oxforden bizi izan zen 1654tik aurrera. 1664ean Boyleren legea formulatu zuen, Europan ordea Edme Mariotteren legea zela esan zen, honek urte luzez lan egin ondoren 1676an argitaratu bazuen ere. Gaur egun Boyle-Mariotteren legea izenaz ezagutzen da.
1668an osasun arazoak zirela eta Oxford utzi eta Londresera joan zen. Bertan hil zen 1691ean.
Argitalpenak [aldatu]
Hauek dira bere argitalpenik famatuenak:
- 1661: The Sceptical Chymist (Kimikari fedegabea)
- 1666: Hidrostatical paradoxes (Paradoxa hidrostatikoak)
- 1674: Suspicions about the Hidden Realities of the Air (Airearen errealitate ezkutuak)
- 1686: A Free Enquiry into the Vulgarly Received Notion of Nature
- 1690: The Christian Virtuoso
Ikus, gainera [aldatu]
Erreferentziak [aldatu]
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
