Saturno (planeta)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Saturno
Saturn-cassini-March-27-2004.jpg
Ezaugarri orbitalak
Eguzkira batezbesteko distantzia 9,53707032 UA
Batazbesteko erradioa 1.426.725.400 km
Eszentrikotasuna 0,05415060
Orbita periodoa 29 urte 167 egun 6,7 ordu
Batazbesteko abiadura orbitala 9,6724 km/s
Inklinazioa 2,48446°
Satelite naturalen kopurua gutxienez 62
Ezaugarri fisikoak
Diametroa 120.536 km
Azalera 4,38×1010 km²
Masa 5,688×1026 kg
Dentsitatea 0,69 g/cm³
Grabitatea azalean 8,96 m/s²
Errotazio periodoa 10 ordu 39 minutu 25 segundo
Ardatz-inklinazioa 26,73°
Albedoa 0,47
Ihes-abiadura 35,49 km/s
Azal tenperatura
min. batazb. max.
82 K 143 K --- K
Ezaugarri atmosferikoak
Presio atmosferikoa 140 kPa
Hidrogenoa > %93
Helioa > %5
Metanoa  %0,2
Ur lurruna  %0,1
Amoniakoa  %0,01
Etanoa  %0,0005
Fosfina  %0,0001

Saturno Eguzki-sistemako seigarren planeta da, sistema horretan dauden gasezko lau erraldoietako bat. 120.660 km-ko ekuatore-diametroa du, eta 29 urte eta 167 eguneko urtea. Izotzez eta hautsez osatutako eraztun ikusgarriak ditu. Hidrogenoz eta helioz osatuta dago. Gutxienez 62 satelite natural ditu,[1] eta Titan da horietan handiena.

Izena, greziar mitologiako Saturno jainkotik datorkio.

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urak baino dentsitate txikiagoa izaki, igerileku erraldoi batean jarriz gero, flotatu egingo luke.

  • Eguzkitikako distantzia: 1.493 milioi km
  • Diametroa: 120.700 km
  • Dentsitatea: 0,70 g/cm3
  • Satelite naturalen kopurua: gutxienez 62
  • Masa (lurrarean = 1): 95,22
  • Bolumena (lurrarena = 1): 745
  • Errotazioa: 10h. 14min.

Eraztunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Saturnoren eraztunak

Eguzki-sistemako planeta dirdiratsuena da, eta eraztunik ikusgarrienak ditu. Eraztunak partikula askoz eginda daude; ur izotzez osatuak direla uste da.

Saturnoren eraztunak lehenengoz Galileok ikusi zituen; bi satelite erantsi izango zirela pentsatu zuen. Huygengek identifikatu zituen 1656an. Eraztun bakarra ematen zuena, gero, tresna hobeekin begiratuta, hainbat eraztun txiki zirela ikusi zen.

Atmosfera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saturnoko atmosferan ageri diren haizeak eguzki-sistemako planetetan dauden bortitzenak dira. 1996tik 2002 urtera bitartean Hubble espazio teleskopioarekin (HST) egindako behaketek, haize hauen ustekabeko eta ikaragarrizko murrizketa azaldu dute planetaren ekuatorean Voyager espazio-ontzien garaietatik 1980-1981 urteetan. Haize-sistema, atmosferan sartuta eta planetaren barne-beroaren menpe egon beharrean, badirudi orain kanpoko fenomeno bat dela urtaroen eraginen eta ekuatorean eraztunen itzalak eragindako ubelduren menpe. Ekuatoretik kanpo haize zonalak egonkor mantendu dira.

Gasezko planeta erraldoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno planetei gasezko erraldoi deitzen zaie Eguzki-sistemako beste planetekin alderatuta izugarri handiak direlako eta ez dutelako azal gotorrik. Kanpotik erdigunera dena gas dira, hori bai, dentsoagoak erdigunera gerturatu ahala. Planeta horien nukleoa metal moduan portatzen den hidrogeno likidoz osatuta dagoela uste da. Oro har, bolumen handia eta dentsitate txikiak dituzte, eraztun eta satelite asko, eta atmosfera konplexuak. Hidrogenoa, helioa, metanoa eta amoniakoa dira planeta horien osagai nagusiak.

Sateliteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saturno 8 satelite ditu denek 200 km-ko diametroa baino handiagoa. Titan handiena da eta 5150 km-ko diametroa du; eguzki sistemako bigarren sateliterik handiena da.

  • Mimas: 390 km-ko diametroa du.
  • Enzeladus: 500 km-ko diametroa du.
  • Tethys: 1050 km-ko diametroa du.
  • Dione: 1120 km-ko diametroa du.
  • Rhea: 1503 km-ko diametroa du.

Hauetaz aparte satelite txiki gehiago ditu.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Saturno (planeta) Aldatu lotura Wikidatan