Sudan
Wikipedia(e)tik
|
Sudango Errepublika جمهورية السودان |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
|
|||||
| Goiburu nazionala: Al-Nasr Lana ( Garaipena gurea da ) |
|||||
| Ereserkia: Nahnu Jund Allah Jund Al-watan ( Gu Gara Jainkoaren eta gure Herriaren Armada ) |
|||||
 |
|||||
| Hiriburua | Khartum 15°00′N 30°00′E |
||||
| Hiri handiena | Omdurman | ||||
| Hizkuntza ofiziala(k) | Arabiera | ||||
| Gobernua
Presidentea
|
Erregimen autoritarioa Omar al-Bashir |
||||
| Independentzia Erresuma Batutik eta Egiptotik |
1956 urtarrilaren 1 |
||||
| Eremua - Guztira - ur % |
2.505.813 km² (10.) 5% |
||||
| Biztanleria - Estimaketa (2006) - Errolda (1993) - Dentsitatea |
36.992.490 (33.) 24.940.683 14 biztanle/km² (195.) |
||||
| Dirua | Sudango Dinarra (SDD) |
||||
| Ordu eremua - Udan (DST) |
MSK (UTC +3) Ez (UTC +3) |
||||
| Interneteko domeinua | .sd | ||||
| Telefono aurrezenbakia | +249 |
||||
| Herritarra | sudandar | ||||
Sudan Afrika ipar-ekialdeako estatua da, Afrikako estatu handiena, zati batean Itsaso Gorriaren ertzean kokatua. Mugakide ditu Egipto iparraldean, Eritrea eta Etiopia ekialdean, Kenia eta Uganda hego-ekialdean, Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Afrika Erdiko Errepublika hego-mendebaldean, Txad mendebaldean eta Libia ipar-mendebaldean. Bi hizkuntza ofizialak arabiera eta ingelesa dira, nahiz eta beste hainbat hizkuntzak estatus babestua ere izan, hala nola dinka, peul eta nuer hizkuntzak. Izena arabierazko Bilad as-sudan esapidetik datorkio, hau da, "Beltzen herria".
Hiriburua Khartum da.
[aldatu] Geografia
Sudan Afrika ipar-ekialdean dago, Itsaso Gorriaren ertzean (853 km luzeko kosta). Eremua 2.505.810 km² da, kontinenteko estatu zabalena eta munduko hamargarrena. Herrialdea zabaldi handi bat da, mendiek mugatua. Mendebaldean Jebel Marra mendiek mugatzen dute zabaldi hau eta ekialdean Itsaso Gorriko Mendiak. Tontor garaiena Imatong mendia da, hegoaldean kokatua Ugandako mugan.
Sudan Nilo ibaiak ipar-hego zeharkatzen du. Nilo Zuria eta Nilo Urdina ibaiek Khartumen egiten dute bat, iparralderantz Egipto zeharkatu eta Mediterraneoan isurtzeko. Nilo Urdinaren ibilgua Sudan barnean ia 800 km luze da eta bi ibaiadar nagusi ditu: Dinder eta Rahad. Nilo Zuriak ez du ibaiadar garrantzitsurik Sudan barnean.
Hegoaldean klima tropikala du, zingirak eta oihanak nagusi direlarik. Iparraldean basamortuko klima du eta bertan Nubiako basamortu lehorra dago. Elkarren ondoan dauden bi eskualde hauek dela-eta, Sudanek basamortutze prozesu lasterra jasaten ari da iparraldetik hegoaldera, higadura larriak lagunduta.
[aldatu] Banaketa administratiboa
Sudan 26 wilayat edo "estatutan" banatua dago, 1994an ezarria.
|
|
Lehenago, herrialdea 9 probintziatan banatua zegoen:
- Nilo Urdina (Al Jazira, Nil Urdina, Nil Zuria, Senar)
- Darfur (Ipar, Hego eta Mendebaldeko Darfur))
- Kasala (Al Qadarif, Kasala, Itsaso Gorria)
- Ekatoria (Bahr al Jabal, Ekialdeko eta Mendebaldeko Ekuatoria)
- Khartum (Khartum)
- Kurdufan (Ipar, Hego eta Mendebaldeko Kurdufan)
- Iparraldea (Iparraldea, Nilo ibaia)
- Nilo Garaia (batasuna, Junqali, Nilo Garaia)
- Bahr al-Ghazal (Lakuak, Ipar eta Mendebaldeko Bahr al Gazal, Warab)
[aldatu] Kanpo loturak
- Jalgi.com atlasa datuak, mapak eta irudiak
CIA - World Factbook geografia, biztanleria, politika eta ekonomia datuak
| Afrikako herrialde eta lurraldeak (Nazio Batuen azpi-eskualdeka) | |||
Iparraldeko Afrika |
Aljeria • Egipto • Libia • Maroko • Mendebaldeko Sahara • Sudan • Tunisia | Mendebaldeko Afrika |
Benin • Burkina Faso • Boli Kosta • Cabo Verde • Gambia • Ghana • Ginea • Ginea Bissau • Liberia • Mali • Mauritania • Niger • Nigeria • Senegal • Sierra Leona • Togo |
Erdialdeko Afrika |
Angola • Afrika Erdiko Errepublika • Ekuatore Ginea • Gabon • Kamerun • Kongoko Errepublika • Kongoko Errepublika Demokratikoa • Sao Tome eta Principe • Txad | Ekialdeko Afrika |
Burundi • Djibuti • Eritrea • Etiopia • Kenya • Komoreak • Madagaskar • Malawi • Maurizio • Mozambike • Ruanda • Seychelleak • Somalia • Tanzania • Uganda • Zambia • Zimbawe |
Hegoaldeko Afrika |
Botswana • Hego Afrika • Lesotho • Namibia • Swazilandia | Menpeko lurraldeak eta bestelakoak: |
Erresuma Batua: Santa Helena • Espainia: Kanariar Uharteak • Melilla • Zeuta • Frantzia: Mayotte • Réunion • Portugal: Madeira |
