Teoria atomiko

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Teoria atomikoa filosofo greziarren artean sorturiko kontzeptu soilen multzoa izatetik XIX mendetik aurrera ikerkuntza handia izan duen esparrua da, urteek aurrera egin ahala eredu desberdinak ezagutu direlarik.

Demokrito: Materiaren ez jarraitasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K.a. IV mendean Demokritok "atomo" izena asmatu zuen. Berak eta bere irakasle zen Leuzipok materia jarraia ez zela uste zuten eta beraz materia partikula zatiezinez osatua zegoela, "hondartza bat hondar aleez osaturik dagoen bezala". Aristoteles ordea materiaren jarraitasunaren aldekoa zen, "buztina gero eta zati txikiagotan zati daiteke etengabe, eta ez dago aire tarterik barnean".

Daltonen eredu atomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Daltonen eredu atomikoa

1808an John Daltonek eredu atomiko bat proposatu zuen. Bere ustez materia "atomo" izeneko partikula txiki zatiezinez osaturik dago. Sustantzia bakoitzak atomo desberdinak ditu eta atomoak beraien artean konbinatzen dira erlazio sinpleetan.

Thomsonen eredu atomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Thomsonen eredu atomikoa

Joseph John Thomsonek izpi katodikoen hodia erabiliz atomoa zatitzea lortu zuen eta berak korpuskulu deitu zien elektroiak deskribatu zituen 1897an. Eredu atomikoa 1904ean aurkeztu zuen eta bertan zioenez elektroiak, tarta batean mahaspasak balira daude, nukleo positiboan sartuta.

Rutherforden eredu atomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Rutherforden eredu atomikoa

1911an Ernest Rutherfordek atomoa ia hutsik dagoela frogatu zuen eta masaren %99 kontzentraturik dagoen muina daukala erdian. Muin positibo hori, beranduago Nukleo atomikoa deituko zena, positiboa da eta biraka ari diren elektroi negatiboek atomoaren "azala" osatzen dute.

Bohrren eredu atomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Bohrren eredu atomikoa

1913an Niels Bohrrek Rutherforden eredua osatu zuen. Berak ere sistema planetarioen gisa ikusi zuen atomoa, baina elektroiak ongi definituriko eta mailakaturiko orbitak eratzen dituzte nukleoaren inguruan. orbitetatik zenbait eta urrunago elektroi gehiago zituen.

Sommerfelden eredu atomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Sommerfelden eredu atomikoa

Arnold Sommerfeldek Bohren ereduaren orbita zirkularrak "orbital" eliptiko bihurtu zituen 1916an. Elektroiak solidoak ez zirela ondorioztatu zuen, hodei antzeko bat osatzen dutela. Beraz orbitala elektroiak dauden eskualdeaz dira.