Udaberriko zizazuri

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Udaberriko zizazuria
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Fungi
Filuma: Basidiomycota
Klasea: Agaricomycetes
Ordena: Agaricales
Familia: Lyophyllaceae
Generoa: Calocybe
Espeziea: Calocybe gambosa
Fr.
Ezaugarriak
Gills icon.png 
orriak himenioan
Convex cap icon.svg 
txapel ganbila
Free gills icon2.svg 
himenioa askea da
Bare stipe icon.png 
hanka biluzik dago
White spore print icon.png 
espora zuriak dauzka
Saprotrophic ecology icon.png 
saprobioa da
Choice toxicity icon.png 
jateko bikaina da

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Udaberriko zizazuria edo perretxikoa Tricholomataceae familiako perretxikoa da. Hasieran Agaricus gambosus deitu zion 1821an lehen aldiz espezie hau deskribatu zuen Elias Magnus Fries-ek. Gambosa hitza latinetik dator eta hanka puztua daukala adierazi nahi du.

Morfologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txapelaren tamaina 5 eta 12 cm artekoa da. Haragitsua eta sendoa da, eta batzuetan ertz uhindua dauka. Kolore zuri-kremakoa izan ohi da, eta ale gazteetan ertza barrurantz kiribildua dago. Azpian orri asko dauzka, argalak eta estuak, oso trinkoak, muxarratuak, zuriak edo kremak horiek ere.

Hanka zurixka dauka, zilindrikoa edo oinarrian lodiagoa, mardula, laburra eta haritsua, batez ere ale zaharretan.

Haragi zuria, sendoa eta konpaktua dauka.

Espora zuriduna da.

Perretxiko saltzailea udaberriko zizazuriak, onddozuriak eta karraspinak saltzen Gasteizen.

Ekologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaberrian agertzen da gehienetan, baina eguraldi aproposa egiten badu udazkenean ere irten daiteke. Toki irekiak ditu gustuko: larreak, heskaiak, elordiak eta txilardiak.

Gastronomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Perretxiko nahaskia»

Oso estimatua da, batez ere Araba aldean. San Prudentzio jaiaren egunean ohitura da Gasteizen perretxiko hau eta barraskiloak jatea. Gordinik ere jaten da. Europako mendebaldeak kantitate handiak inportatzen ditu Errumaniatik.

Udazkenean hartzen bada, arretaz jokatu behar da Entoloma sinuatum espeziearekin ez nahasteko. Azken hau udazkeneko espeziea bada ere, inoiz edo behin udaberrian ere ager daiteke.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Udaberriko zizazuri Aldatu lotura Wikidatan