Ulsterko zikloa

Wikipedia(e)tik
Ulstergo zikloa» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Sakontzeko, irakurri: «Irlandar mitologia»
Ulsterko zikloko topikoak
Ulsterko pertsonaiak

Amergin, Athirne, Blaí Briugu, Briccriu, Cairbre Cuanach, Cathbad, Celtchar, Cethern mac Fintain, Conall Cernach, Conchobar mac Nessa, Condere mac Echach, Cruinniuc, Cúchulainn, Culann, Cúscraid, Dáire mac Fiachna, Deichtine, Deirdre, Éogan mac Durthacht, Fedlimid mac Daill, Fergus mac Leti, Folloman mac Conchobair, Furbaide Ferbend, Láeg, Lóegaire Búadach, Mugain, Naoise, Ness, Sencha mac Ailella, Sualtam, Usnech

Connachteko pertsonaiak

Ailill mac Máta, Bélchú, Cet mac Mágach, Ferdiad, Findabair, Fráech, Maine, Medb, Nera

Ulsterko atzerriratuak

Cormac Cond Longas, Dubthach Dóeltenga, Fergus mac Róich, Fiachu mac Fir Febhe

Beste pertsonaia batzuk

Achall, Aífe, Cairbre Nia Fer, Connla, Cú Roí, Emer, Fand, Fedelm Noíchrothach, Flidais, Friuch, Garb mac Stairn, Goll mac Carbada, Lug, Lugaid mac Con Roí, Lugaid Riab nDerg, Macha, Mesgegra, Mórrígan, Nechtan Scéne, Scáthach, Uathach

Armak

Caladbolg, Gae Bulg

Lekuak

Emain Macha, Cruachan, Newgrange, Red Branch, Tara

Animaliak

Donn Cuailnge, Finnbhennach

Testuak

Mesca Ulad, Táin Bó Cúailnge

Culaingo Cúchulainn, bere guda gurdian borrokatzen. Ulsterko zikloko heroi nagusia da.

Ulsterko zikloa (irlanderaz: an Rúraíocht),[1] lehen Adar Gorriaren Zikloa izenaz ezaguna, Irlandar mitologiako lau ziklo handietako bat da, Erdi Aroko Irlandako elezahar eta sagen bilduma bat, ulaid jendearen heroi tradizionalek gaur egun Ulsterko ekialdea eta Leinsterko iparraldea diren lurretan gertatuak —bereziki, Armagh, Down eta Louth konderrietan—, I. mendearen inguruan edo lehenago.

Ulsterko zikloko istorioak Conchobar mac Nessa erregearen agintaldian eta agintaldi haren inguruan kokatuta daude. Conchobar mac Nessak ulaid jendea gobernatzen zuen (ulaid haiek Irlandako antzinako herri bat ziren, gaur egungo Ulster probintziari izena eman ziotenak), Emain Macha hiriburutik (gaur egungo Navan Fort, Armaghetik gertu). Ulaidak gehienetan connachta jendearen aurka borrokan aritzen ziren; connachtek Maedb erregina zuten buruzagi, bai eta haren senar Ailill ere. Fergus mac Róich, Ulsterko aurreko erregea izandakoa, connachten aliatua zen, eta Conchobar mac Nessaren etsai. Ulsterko zikloko heroi nagusia Conchobarren hiloba zen, Cúchulainn gudari gaztea.

Ulsterko zikloan, kristautasuna iritsi aurretiko Burdin Aroko gizartea deskribatzen da (nahiz eta zikloa idatziz jaso zuten Erdi Aroko eskribauen ikuspuntutik ikusia izan) eta Europako zelta gizartearekin parekotasun ugari ditu, autore klasikoek aipatzen duten moduan. Gerlariak gurdietatik borrokatzen dira, sari bezala beren aurkarien buruak hartzen dituzte, beren lehentasunarengatik jaietan lehiatzen dira, druiden aholkuak jasotzen dituzte eta ibaien pasabideetan aurrez-aurre borrokatzen dira. Olerkariei borete eta pribilejio handiak ezartzen zaizkie eta aberatasuna bakoitzak duen ganaduaren bidez neurtzen da. Azken ezaugarri hau euskal mitologiaren ezaugarriarekin parekidea da: Aberatsa=Abere asko dituena.

Zikloa laurogei kontakizunek osatzen dute, hauen ardatza Táin Bó Cúailnge edo Cooley-ko Ganaduaren Lapurreta" da. Honetan, Connachteko Maedb erreginak, gudaloste erraldoi baten buru jartzen da, Cooley-ko Zezen Nabarra lapurtzeko asmoz Ulsterko Erresuma inbaditzen du eta Cúchulainnen aurkakotasunarekin aurkituko da aurrez-aurre.


Connachteko Maeb erregina eta druida bat


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]