Urruña
|
Urruña |
||
|---|---|---|
 Lapurdi |
||
 |
||
|
||
| Izen ofiziala | Urrugne | |
| Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua |
Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Hendaia |
|
| Alkatea | Odile de Coral (2008-2014) | |
| Herritarra | urruñar | |
| Koordenatuak | 43°21′N 1°41′W / 43.350°N 1.683°WKoordenatuak: 43°21′N 1°41′W / 43.350°N 1.683°W | |
|
|
||
| Eremua | 50,57 km2 | |
| Garaiera | 0-880 m | |
| Distantzia | 27 km Baionara | |
| Posta kodea | 64122 |
|
| INSEE kodea | 64545 |
|
| Biztanleria | 7.668 bizt. | |
| Dentsitatea | 151,63 bizt./km² | |
| http://www.urrugne.com | ||
.svg)
Urruña Lapurdiko kostaldeko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokaturikoa.
Eduki-taula |
Geografia[aldatu]
Ingurune naturala[aldatu]
Hainbat erreka igarotzen dira udalerriko lurretatik: Untxin, kostaldeko errekastoa, Donibane Lohizuneko badian itsasoratzen dena (baita horren ibaiadarra den Arola erreka, azken hau udalerriko lurretan bertan Andureta errekak elikatzen duelarik); Bidasoa eta Urdazuriren ibaiadarra den Ibardin erreka, azken horren ibaiadarra den Insola errekarekin batera.
Udalerriko lurren mugan dago kokaturik Ibardingo lepoa (317 m).
Udalerri mugakideak[aldatu]
- Ziburu ipar-ekialdean
- Hendaia ipar-mendebaldean
- Azkaine hego-ekialdean
- Biriatu hego-mendebaldean
- Irun (Gipuzkoa) hego-ekialdean
- Bera (Nafarroa Garaia) hegoaldean
Sarbideak[aldatu]
Urruña, Ziburu eta Hendaia arteko 10. bide nazionalak, Bordele muga arteko A63 autopistak (Urrunãk 2. irteera du) eta Irun eta Paris lotzen dituen trenbideak zeharkatzen dute.
Etxeak eta Auzoak[aldatu]
- Zubernoa
- Herburu
- Aizpuru
- Plaza
- Herbarren
- Olheta
- Larrun
- Manddale
- Mendiondo
- Pausu
- Serres
- Antziola
- Kexiloa
- Legartze
- Mendi xoko
- Unabaita
- Zokoa
Historia[aldatu]
Urruña, Bidasoa eta Urdazuri ibaien arteko parrokia bakarra izan zen, eta Urtubiako jaunak denbora eta espiritu-jurisdikzioa zuen bertan. Ziburuk 1555. urtean lortu zuen autonomia erlijiosoa eta Hendaiak 1598an.
Urtubiako etxea bizkonderri bihurtu zen 1654an. Haren jabetzen artean, Urruña, Donibane Lohizune, Pausu, Zokoa eta Ziburuko hainbat mahasti, baso, lur, errota eta etxeak zeuden.
Independentzia erlijiosoa lortu ostean, zenbait herri Urruñatik banatzen joan ziren: 1574an Ziburu banatu zen, 1603an Biriatu eta 1654an Hendaia.
1790. urtean, Frantziako Iraultzaren ondorioz ezarritako paisaia administratibo berrian, Urruña, bere burua, Hendaia eta Biriatu barneratzen zituen kantonamendu baten burua izan zen, Uztaritzeko barrutiaren menekoa.
Napoleondar Gerretako monumentu izendaturiko lau gotorleku daude (Emigranteena[1], Baioneta[2], Bortuste[3] eta Luis XIV.a[4]), horietariko bat (Luis XIV.a) udalerriak Biriaturekin duen mugan.
Demografia[aldatu]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Oharra: 2009ko biztanleria INSEEk emaniko behin-behineko datua da
Politika[aldatu]
| Alkatea | Agintaldia | Alderdia |
|---|---|---|
| Bernard de Coral | 1929-1940 | FR |
| Bernard de Coral | 1940-1965 | |
| Daniel Poulou | 1995-2001 | RPR |
| Daniel Poulou | 2001-2002 | RPR |
| Léon Marin | 2002-2008 | DVD |
| Odile de Coral | 2008-2014 | DVD |
Ondarea[aldatu]
- San Bixintxo eliza: XI. mendean eraikia eta XVI.ean berreraikia Jondoni Bixintxo Xaintesekoari eskainia, ezkila dorrean eguzki-ordularia du atsotitz bat daramana: VULNERANT OMNES, ULTIMA NECAT (Guziek zauritzen, azkenekoak hiltzen, Sarako elizaren berdina baina latinez)
- Urtubiako gaztelua, XIV, XVI eta XVII. mendeetan eraikia
- Ama Sokorrikoaren Kapera: XVIII. mendekoa eta hilarri borobilez inguratua
- Urruñako itsasertzeko bidea
-
Urruñako Jondoni Bixintxo eliza
-
Herriko Etxea
-
Pilotalekua
Hiri senidetuak[aldatu]
Urruñar ospetsuak[aldatu]
- Juan P. Larre "Xiki" pilotaria.
- Ttipi bertsolaria. [5]
- Martin Gilbeau (1839-1912) euskal idazlea.
- Leon Dongaitz (1886-?) pilotaria.
- Bernard de Coral (1900-1987) auzapeza.
- Daniel Poulou (1943-) auzapeza.
- Daniela Albizu (1936-) idazlea
- Joseba Aurkenerena (1956-) idazlea.
- Sustrai Colina (1982-) bertsolaria.
- Odei Barroso (1988-) bertsolaria.
- Gerard Urrutia (1959-) idazle eta kantu-egilea.
- Jean Fourcade (1895-) idazle eta kronista
Ikus, gainera[aldatu]
Erreferentziak[aldatu]
- ↑ (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu-basea - Emigranteena gotorlekuari buruzko oharra
- ↑ (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu-basea - Baioneta gotorlekuari buruzko oharra
- ↑ (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu-basea - Bortuste gotorlekuari buruzko oharra
- ↑ (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu-basea - Luis XIV.a gotorlekuari buruzko oharra
- ↑ Ttipi armiarman
Kanpo loturak[aldatu]
- Urruñako webgune ofiziala (Euskaraz) (Frantsesez) (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
- Joseba Aurkenerena: Urruñako haurren izenak aztergai (Euskaraz)[1]
- Joseba Aurkenerena: Iduzkilore antzerkia Urruñan zentsuratua (Euskaraz)[2]
- Joseba Aurkenerena: Daniela Albizu, Urruñako idazle sutsua (Euskaraz)[3]
- Joseba Aurkenerena: Gerard Urrutia urruñarra kanta-kantari (Euskaraz)[4]
- Joseba Aurkenerena: Jean Fourcade, Urruñako historian aditua (Euskaraz)[5]
- Joseba Aurkenerena: Inma Gomila gogoan (Euskaraz)[6]
- Joseba Aurkenerena: Urruñako ihauteria eta belaunaldi berriak (Euskaraz)[7]
- Joseba Aurkenerena: Urruñako Kabalkada-Zintzarrotsa abiatzen hasia (Euskaraz)[8]
- Joseba Aurkenerena: Kuxkuxtu txaranga euskal bazterrak pizten(Euskaraz)[9]
- Joseba Aurkenerena: Urruñako etxe izenen azterketa (Euskaraz)[10]
|
|||||||
