Vejle

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Vejle

Vejle
Vejleko udaletxe zaharra
bandera

armarria

Estatua DanimarkaDanimarka
Eskualdea Hegoaldeko Danimarkako eskualdea
Alkatea Arne Sigtenbjerggaard
Koordenatuak

55°43′N 09°32′E / 55.717°N 9.533°E / 55.717; 9.533Koordenatuak: 55°43′N 09°32′E / 55.717°N 9.533°E / 55.717; 9.533

Vejle non dagoen adierazten duen Danimarka-ko/-go/-eko mapa
Vejle
Eremua 1.066 km²
Biztanleria 51.804 bizt. (2012)
Dentsitatea 48,6 bizt./km²
Sorrera 1327
http://www.vejle.dk

Vejle Danimarkako Hegoaldeko Danimarkako eskualdeko hiriburua da, eskualdeko hiri handiena Odense bada ere.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vejle fiordoan kokaturik dago eta basoz inguraturik dago. Inguruko mendixken gehienezko altuera 170 metrotakoa da. Izena danierazko wæthel hitzetik datorkio izena, ibaiaren pasabidea esan nahi du, izan ere Vejle ibaia gurutzatzeko pasabide naturala baita.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bikingoen garaian pasabide hau erabili zela jakina da eta lehenengoz 1256. urteko dokumentuetan aipatzen da, nahiz eta herri bezala 1327. urtean agertu, Valdemar III.ak merkatua egiteko baimena eman zionean. dena den arkeologoek 1000. urte inguruko Castrum Wæthel gazteluaren aztarnak aurkitu dituzten.

Ertaroan merkatal hiri garrantzitsua bihurtu zen, orain Alemanian dauden hainbat hirirekin ere tratua zeukalarik, tartean Hansa ligako buru ze Lübeckekin ere bai. XVII eta XVIII mendean ordea izurrite eta gerrak jasan zituen eta populazioa nabarmen jeitsi zen, baina XIX mendean ere garapen handia izan zuen itsasportuarri eta bertara iritsi zen trenbideari esker.

Industria Iraultza gertatu zenean Vejleri "Danimarkako Manchester" ezizena eman zitzaion zeuden ehungintza errota guztiengatik. XX mendearen hasieran hiriaren biztanleriaren laurdenak bertan egiten zuen lan eta ondoren kotoiaren krisialdia etorri bazen ere 1993 arte iraun zuen Vejleko ehungintzak.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ehungintzaren aroa amaitu zenean industria berriak ezarri ziren Vejlen, besteak beste Stimorol txikleak, Tulip hiltegia, eta azken urteetan gehien igo den sektorea teknologia berriena izan da.

Dena dela Vejle guztiaren gainetik merkatal herria da, denda ugari dituena eta hau bultzatzeko alde zaharreko kaleak oinezkoentzako berriztu dira.

XX mendearen erdialdera Vejleko kaia Danimarkako bigarren garrantzitsuena izatera iritsi zen. Gaur egun bere jarduera nabarmen jeitsi da eta kaiaren iparraldeko zatia urbanizatzeko planak abian daude.

Vejletik gertu dagoen Legoland parkeak turista ugari erakartzen ditu urtero.

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vejle Boldklub da herriko futbol taldea eta bere historian 5 Liga eta 6 Danimarkako Kopa irabazi ditu. Bertan hasi zen jokatzen Allan Simonsen, gerora Borussia Mönchengladbach eta FC Barcelona taldeetan arituko zena.

Bertan jaioa da Tony Rominger txirrindularia ere, nahiz eta Suitzaren izenean korritzen zuen.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vejletar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Vejle Aldatu lotura Wikidatan