Weimar

Weimar
Turingia
Izen ofiziala	Weimar
Herrialdea Estatua Eskualdea	Alemania Turingia Hiri barrutia
Alkatea	Stefan Wolf
Koordenatuak	50°59′0″N 11°19′0″W
Weimar
Eremua	84,26 km2
Garaiera	208 m
Posta kodea	99401–99441
Biztanleria	65.479 bizt. (2010)
Dentsitatea	777,11 bizt./km²
Matrikula	WE
http://www.weimar.de/

Weimar Alemaniako hiri bat da, Turingia estatuan eta izen bereko barrutian dagoena, Ilm ibaiaren ertzean.

Saxonia-Weimar dukerriko antzinako hiriburua, bere ondare kulturala zabala da. Bertan, Lehen Mundu Gerra eta gero, herrialdeko lehendabiziko Konstituzio demokratikoa sinatu zutenez, sistemari "Weimarreko Errepublika" deitzen diote. Hala ere, ordurako hiria nahikoa ezaguna zen, batez ere, alemaniar Ilustrazioaren hiriburua izan zelako. Weimarreko klasizismoa bertan jaio zen, eta baita Bauhaus mugimendua ere. Hori zela eta, UNESCOk hiriko gune historikoko leku asko Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1998an.

Ekonomia

Industria (nekazaritzarako makineria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, doitasun-tresneria, portzelana) eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.

Artea

Aipagarriak dira, besteak beste, XV. mendeko kolegiata (XVIII. mendean berritua), Goetheren esanetara berritutako gaztelua (1790-1803), XVI. mendeko gaztelu gorria eta gaztelu berdea (XVIII. mendean eraberritua), Belvedere etxeko jauregia (XVIII. mendea) eta XVIII. mendeko hainbat etxe eta jauregi, Goethe eta Schiller idazleena artean.

Historia

975. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz, Wimare izenaz. 1254. urtean hiri-gutuna jaso zuen, eta 1247-1372. urteetan Weimar-Orlamünde kondeen mende egon ondoren 1547an Saxonia-Weimarreko dukerriko hiriburu bihurtu zen. 1815-1918 bitartean Saxonia-Weimar-Eisenacheko Dukerri Handiko hiriburua izan zen.

1918-1919. urteetako iraultzaren ondoren, Alemaniako Biltzar Nazionalak errepublika berria aldarrikatu zuen hiri honetan (1919) eta gaur egun "Weimar Errepublika" izenaz ezagutzen da. 1920-1948. urteetan Turingiako hiriburua izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran zehar kalte handiak jasan zituen. Weimartik hurbil, Etters mendietan, Buchenwaldeko kontzentrazio-esparru handia eraiki zuten Bigarren Mundu Gerran (1937); 56.000 lagun inguru hil ziren bertan. Lehen Mundu Gerra galdu ondoren 1919an Alemaniako Biltzar Nazionalak Konstituzio berria idatzi zenetik Hitlerrek Alemaniako aginpidea eskuratu bitarteko (1933) Alemaniako gobernualdiari ematen zaion izena.

Ondasun nabarmenak

Weimarreko eraikin klasikoak1 UNESCOren gizateriaren ondarea
Goethe eta Schillerren estatuak Weimarko antzokiaren aurrean
Mota	Kulturala
Irizpideak	iii, vi
Erreferentzia (ID)	846
Kokalekua	Alemania
Eskualdea2	Europa/Ipar Amerika
Izen ematea	1998 (XXII. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena

Goian aipatu bezala Weimarreko klasizismoa bertan jaio zen eta eraikin hauek babesteko 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk. Hurrengo urtean, 1999an Weimar Europako kultura-hiriburua ere izendatua izan zen. Honako hauek dira UNESCOren babesean dauden eraikinak:

Kodea	Eraikina
846-001	Goetheren etxea
846-002	Schillerren etxea
846-003	Eliza, Herderren etxea eta institutu zaharra
846-004	Hiriko jauregia
846-005	Alargunaren jauregia
846-006	Ana Amalia dukesaren liburutegia
846-007	Printzeen hilobia eta hilerri historikoa
846-008	Ilmeko parkea eta etxe erromatarra, Goetheren basetxea
846-009	Belvedere jauregia, orangerie-a eta jauregiko parkea
846-010	Tiefurt jauregia eta parkea
846-011	Ettersburg jauregia eta parkea

Auzoak

• Ehringsdorf
• Gaberndorf
• Gelmeroda
• Holzdorf
• Legefeld
• Niedergrunstedt
• Oberweimar
• Possendorf
• Schöndorf
• Süßenborn
• Taubach
• Tiefurt
• Tröbsdorf

Herri eta hiri senidetuak

• Blois (FRA)
• Shiraz (IRN)
• Hämeenlinna (FIN)
• Siena (ITA)
• Trier (DEU)

Kanpo loturak

• Webgune ofiziala (Alemanez)