Xhosera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Xhosera
'isiXhosa'
Non mintzatzen den: Hegoafrika, Lesotho 
Eskualdea: Afrikako Hegoaldea
Hiztunak: 7-8 milioi
Hizkuntza familia: Niger-Kongo
 Atlantiko-Kongo
  Benue-Kongo
   Bantu
    Nguni
     Xhosera
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: xh
ISO 639-2: xho
ISO 639-3:

 

Xhosera[1] Afrikako hegoaldeko hizkuntza bat da, bantu familiakoa (swahilia bezala), Hegoafrikako hizkuntza nagusietako bat, ingelesarekin eta zuluarekin batera. Hiztunak Hegoafrikako biztanle guztien bostena dira, eta nagusiki Lurmutur Ekialdeako eskualdean bizi dira, bai eta Lurmutur Mendebaldean ere.

Aldaera nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ngqika/Rharhabe (standard edo batua).
  • Thembu.
  • Bhaca.
  • Hlubi.
  • Mfengu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1859an Bibliaren lehendabiziko itzulpena egin zuten; Henry Hare Dugmore misiolari eta hizkuntzaren sustatzaile zuria egileetako bat zen.

Bestalde, 1953an haren erabilera legez arautu zuten lehen aldiz, eta apartheidaren ostean hezkuntzan eta hedabideetan sartu da, besteak beste South African Broadcasting Corporation kate publikoan.

Esamoldeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Molo - Kaixo (pertsona bati)
  • Molweni - Kaixo (pertsona bat baino gehiagori)
  • Unjani? - Zer moduz? (pertsona bati)
  • Ninjani? - Zer moduz? (pertsona bat baino gehiagori)
  • Ndiphilile - Ondo nago
  • Siphilile - Ondo gaude
  • Ngubani igama lakho? - Zein da zure izena?
  • Unangaphi? - Zenbat urte daukazu?
  • Malini na? - Zenbat balio du?
  • Yintoni le? - Zer da hau?
  • Ngubani ixesha? - Zer ordu da?
  • Kuyabanda ngaphandle! - Hotza dago kanpoan!
  • Enkosi - Eskerrik asko
  • Uxolo - Barkatu
  • Ngxesi - Sentitzen dut
  • Nceda - Mesedez
  • Andiqondi/Andikuva - Ez dut ulertzen
  • Andiyazi - Ez dakit
  • Ndithetha isiXhosa kancinci nje - Xhosaz pixka bat bakarrik hitz egiten dut
  • Ndiyagoduka ngoku - Etxera noa orain
  • Intwasahlobo ifikile - Udaberria heldu da
  • Ndihamba ngebhasi - Autobusez noa
  • Ndilahlekile - Galduta nago
  • Ndingakwenzela ntoni? - Laguntza behar duzu?
  • Vula iincwadi zakho - Ireki zure liburua (pertsona bati)
  • Vulani iincwadi zenu - Ireki zuen liburuak (pertsona bat baino gehiagori)

Hiztun ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Euskaraz)  53. araua, Euskaltzaindia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0053.pdf. Noiz kontsultatua: 2010-03-10 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Xhosera Aldatu lotura Wikidatan