Zadorra

Wikipedia(e)tik
Zadorra (ibaia)» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Zadorra
Armiñongo zubi erromatarra.jpg
Armiñongo zubi erromatarra Zadorra zeharkatuz
Kokapena Araba
Luzera 78,1 km
Arroa 1.045 km²
Emaria 20,6 m³/s
Iturburua Entziako mendilerroa (1.045 m)
Ibai ahoa Ebro > Mediterraneoa
Zadorra ibaia Tresponden

España (i [esˈpaɲa]),12 también denominado Reino de España,nota 2 es un país soberano, miembro de la Unión Europea, constituido en Estado social y democrático de derecho y cuya forma de gobierno es la monarquía parlamentaria. Su territorio está organizado en diecisiete comunidades autónomas y dos ciudades autónomas, además de cincuenta provincias.12 Su capital es la villa de Madrid.

Es un país transcontinental que se encuentra situado tanto en Europa Occidental como en el norte de África. EnEuropa ocupa la mayor parte de la península ibérica, conocida como España peninsular, y el archipiélago de las islas Baleares (en el mar Mediterráneo occidental); en África se hallan las ciudades de Ceuta (en la península Tingitana) yMelilla (en el cabo de Tres Forcas), las islas Canarias (en el océano Atlántico nororiental), las islas Chafarinas (mar Mediterráneo), el peñón de Vélez de la Gomera (mar Mediterráneo), las islas Alhucemas (golfo de las islas Alhucemas), y la isla de Alborán (mar de Alborán). El municipio de Llivia, en los Pirineos, constituye un enclave rodeado totalmente por territorio francés. Completa el conjunto de territorios una serie de islas e islotes frente a las propias costas peninsulares.

Tiene una extensión de 504 645 km², siendo el cuarto país más extenso del continente, tras Rusia, Ucrania yFrancia.nota 3 Con una altitud media de 650 metros es uno de los países más montañosos de Europa. Su población es de 47 129 783 habitantes, según datos del padrón municipal de 2013. El territorio peninsular comparte fronteras terrestres con Francia y con Andorra al norte, con Portugal al oeste y con el territorio británico de Gibraltar al sur. En sus territorios africanos, comparte fronteras terrestres y marítimas con Marruecos. Comparte con Francia la soberaníasobre la isla de los Faisanes en la desembocadura del río Bidasoa y cinco facerías pirenaicas.nota 4

De acuerdo con la Constitución española, el castellano o español es la lengua oficial del Estado y todos los españoles tienen el deber de conocerla y el derecho a usarla.20 En 2006, era la lengua materna del 89 % de los españoles.21

Urtegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zadorra ibaiak Uribarri Ganboako urtegiaren sarea osatzen du, guztira 220 hektometroko kubiko ur gordetzeko gaitasunarekin. Urtegi hauek Bilbo eta Gasteizko ur beharrizanak asetzen dituzte.

Ibaiaren kutsadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arazoaren aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko martxoan, Euskal Autonomia Erkidegoko sei ibairen kutsadura mailak Europar Batasunak ezarritakoak baino altuagoak zirela jakinarazi zen Uraren Esparru Zuzentarauaren bitartez. Ibai hauek ziren: Oria, Deba, Cadagua, Nerbioi, Ibaizabal eta Zadorra. Horien uretan, legeak arautu baino kopuru handiagoan zeuden kromoa, butilestanioa, lindanoa, kobrea, zianuroa eta merkurioa.[1]

Egoera horren kausa dira, besteak beste, ibai ertzeetako industria jarduerak, arazketarik eza eta nekazarien isurketak. Hala ere, Euskadiko Ur Agentziak (URA) esan zuenez, arazoa ez zen ibaiak zikinago zeudela, baizik eta Europar Batasunak legeak gogortu zituela.

Gainera, Administrazio publikoek oraindik ere ez dituzte betetzen Europar Batasunaren 91/271 Zuzentaraua (1991. urtekoa) eta hura betearazteko Espainiako 11/1995 Errege Dekretua (1995. urtekoa). Hiriguneetako hondakin urak tratatzeari buruzko bi lege horietan zehaztuta dago hondakin ur guzti-guztiak bildu eta araztu egin behar zirela 2006ko urtarrilaren 1erako.[2][3][4]

Arazoari aurre egiteko ekimenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azken urteetan kutsadura horrek behera egin du, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioak eginiko ahaleginen ondorioz. Eusko Jaurlaritzak zuzendutako ikerketa bat egin zen, eta ibaia garbitzeko hainbat ekimen proposatu eta aurrera eraman ziren:

  • Epe laburrerako ekimenak:
  1. Ibaia zaintzen polizia gehiago jartzea.
  2. Hondakinen kudeaketa hobetzea.
  3. Ibaiko nabigazioa gutxitzea.
  • Epe ertainerako ekimenak:
  1. Ibaiaren ondoko herrietan ur araztegiak hobetu edo berritzea. Batzuetan, ur araztegi berriak egitea ere.
  • Epe luzerako ekimenak:
  1. Leku arazotsuenak hobeto kontrolatzea.
  2. Ur araztegiak ahal bezain ondo erabiltzea.
  3. Ahal den zatietan, ibaien ibilgua naturalizatzea eta zuhaixka nahiz zuhaitzak landatzea.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zadorra Aldatu lotura Wikidatan