Zihaurri

Sambucus ebulus Zihaurria
zihaurriaren loreak
Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Plantae Dibisioa: Magnoliophyta Klasea: Magnoliopsida Ordena: Dipsacales Familia: Adoxaceae Generoa: Sambucus Espeziea: S. ebulus Linnaeus
Izen binomiala
'Sambucus ebulus'

Zihaurria (aitzineuskaraz: *zinaurri) (Sambucus ebulus), andura, akamailu eta mausa izenez ere ezagutua, sorterria Europako erdialde eta hegoaldean eta Asiako hego-sartaldean duen Adoxaceae familiako landare belarkara handia da.

Lehen Caprifoliaceaen artean sartzen ziren Sambucus generoko landareak baina azken filogeni lanen arabera Adoxaceae familian sartzen dira.

Deskribapena

Anduraren loreak eta hostoak

1-2 m-ko garaierara heltzen da, lurpeko errizoma barreiatu bizikor batetik multzoka sortutako zurtoin zutitu eta, eskuarki, adarbakorekin. Aurkako hosto pinatuak ditu, 15-30 cm luze, 5-9 hostoxkaz osatuak eta kirasdunak. Zurtoinak lore zuri (batzuetan arrosa) askoz osatutako 10-15 cm-ko diametroko korinbo batean amaitzen dira. Fruituak 5-6 mm-ko diametroa duten globo itxurako baia beltz txikiak eta pozoitsuak dira Orriak azido zianhidriko kopuru handia ei dute.

Ezaugarriak

Mausa (landare berriak)

Akamailuaren landare helduak

• Ugaltze-organoak:
  • Infloreszentzia mota: zima multiparoa
  • Sexu banaketa: hermafrodita
  • Lorautseztapen mota: entomogamoa, autogamoa
  • Loraldia: ekainetik abuztura (bagiletik dagonilera)
• Haziak:
  • Fruitu mota: baia
  • Barreiadura mota: endozookoroa
• Habitat eta hedapena:
  • Habitat mota: Lursail bazter eutrofilo eta mesohidrikoak
  • Hedapen gunea: Eurasiako hegoaldea

Mausaren fruituak

Infruteszentziaren itxura

Erabilera

Gaitasun izerdiarazle, diuretiko eta laxanteak ditu.

Kanpo loturak

• (Ingelesez) Grieve, 'A Modern Herbal' (1931)
• (Gaztelaniaz) Aplicaciones en herboristería
• (Gaztelaniaz) www.infojardin.net
• (Frantsesez) Frantziako loreak, Sambucus ebulus