Zilar

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Zilarra
47 PaladioaZilarraKadmioa
Cu

Ag

Au
Ag-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Zilarra, Ag, 47
Serie kimikoa Trantsizio-metalak
Taldea, periodoa, orbitala 11, 5, d
Itxura Kolore zuri metalikoa
Zilarra
Masa atomikoa 107.8682 g/mol
Konfigurazio elektronikoa Kr 4d10 5s1
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 18, 18, 1
Propietate fisikoak
Egoera solido
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
10,49 g/L
Urtze-puntua 1234,93 K
(961,78 °C, 1763,2 °F)
Irakite-puntua 2435 K
(2162 °C, 3924 °F)
Urtze-entalpia 12,55 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 25,350 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 1283 1413 1575 1782 2055 2433
Propietate atomikoak
Kristal-egitura kubikoa
Oxidazio-zenbakia(k) 1
Elektronegatibotasuna 1,93 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 731,0 kJ/mol
2.a: 2070 kJ/mol
3.a: 3361 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
160 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
165 pm
Erradio kobalentea 153 pm
Van der Waalsen erradioa 172 pm
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: zilarraren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
105Ag Sintetikoa 41,2 e ε - 105Pd
γ 0,344; 0,280;0,644; 0,443 -
106mAg Sintetikoa 8,28 e ε - 106Pd
γ 0,511; 0,717;

1,045; 0,450

-
107Hg  %51,839 Ag egonkorra da 60 neutroirekin
108mAg Sintetikoa 418 u ε - 105Pd
TI 0,109 108Ag
γ 0,433; 0,614;

0,722

-
109Ag  %48,161 Ag egonkorra da 62 neutroirekin
111Ag Sintetikoa 7,45 e β- 1,036; 0,694 111Cd
γ 0,342 -
Erreferentziak

Zilarra elementu kimiko bat da, Ag ikurra eta 47 zenbaki atomikoa dituena. Ikurra Argentum latinezko hitzaren laburdura da, grezieratik eratorria: ἀργήντος - argēntos, ἀργήεις - argēeis, "zuria", "distiratsua".

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trantsizio-metal bigun, zuri eta lustreduna, eroankortasun elektrikorik altuena daukan elementua eta eroankortasun termikorik altuena daukan metala da. Metal aske gisa agertzen da, baina baita mineral askotan ere, hala nola argentitan eta klorargiritan. Zilarraren ekoizpenik gehiena kobre, urre, berun edo zinkaren erauzketaren azpiproduktu gisa sortzen da.

Zilarra antzinarotik ezagutzen da, eta diru gisa erabili izan da. Metal bitxitzat hartu izan da aspalditik: apaingarrietan, bitxigintzan eta balio handiko mahaiko ontziterian erabiltzen da. Egun beste erabilera batzuk ere baditu, hala nola argazki-filmetan, kontaktu elektrikoetan eta eroaleetan. Zilar elementala erreakzio kimikoak katalizatzeko ere erabiltzen da. Mikrobizida da, eta zilar nitratoz eta beste zilar konposatu batzuez egindako disoluzioak desinfektatzaile gisa erabiltzen dira. Zilarraren propietate antiseptikoak probestuz, sepsien eta infekzioen tratamenduan erabiltzen da, nahiz eta gaur egun beste tratamendu eraginkorrago batzuk beren lekua hartu duten hein handi batean.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zilar Aldatu lotura Wikidatan


Kimika Artikulu hau kimikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.