1.500 metroko lasterketa
1.500 metroko lasterketa atletismoaren proba nagusia da pista batean eta ertaineko distantzian korrika egiten dena. Distantzia 1896 Udako Olinpiar Jokoetan hasi zen lehiatzen, eta 1983tik Munduko Atletismo Txapelketetan. 1,5 kilometroren edo gutxi gorabehera 15⁄16 miliaren baliokidea da. Proba bere aldaera zertxobait luzeagoarekin, miliako lasterketarekin, lotuta dago, eta hortik datorkio "milia metrikoa" ezizena. Lasterketaren eskakizunak 800 metroko lasterketaren antzekoak dira, baina erresistentzia aerobikoan arreta handiagoa jarriz eta abiadura apur bat txikiagoarekin. 1500 metroko lasterketa batez ere aerobikoa da, baina egoera anaerobikoa ere beharrezkoa da.[1]
Gizonezkoen artean, markarik hoberena 1998an ezarri zuen Hicham El Guerrouj marokoarrak (03:26.00). Beste korrikalari onen artean Steve Ovett eta Sebastian Coe britainiarrak, Noureddine Morceli aljeriarra, Fermín Cacho espainiarra, Mehdi Baala frantziarra, eta Jakob Ingebrigtsen ditugu. Emakumezkoen markarik onena bestela Yunxia Qu txinatarrarena da (03:50.46, 1993). Maryam Yusuf Jamal bahreindarra, Sonia O'Sullivan irlandarra eta Paula Ivan errumaniarra ere aipatzekoak dira besteak beste.[2]
Hicham El Guerrouj marokoarrak 1998an gizonezkoen munduko errekorra hautsi zuenean 3:26.00ko denborarekin, batez beste 55 segundo baino gutxiago egin zituen itzuli bakoitzeko. El Guerroujetik, historian beste hiru gizonek baino ez dute hautsi 3:27ko langa: Bernard Lagat, Asbel Kiprop eta Jakob Ingebrigtsen. El Guerrouj da 3:27ko langa behin baino gehiagotan hautsi duen gizon bakarra, bost aldiz egin baitu.[3]
Olinpiar Joko Modernoetan, gizonezkoen 1500 metroko lasterketa 1896ko Jokoetatik korritu da. Lehenengo irabazlea, 1896an, Edwin Flack australiarra izan zen, eta 800 metroko lasterketan txapeldun olinpikoa ere izan zen. Emakumezkoen 1500 metroko lasterketa 1972an gehitu zen lehen aldiz Udako Olinpiar Jokoetara, eta lehenengo txapelduna Lyudmila Bragina Sobietar Batasunarra izan zen. 1972tik 2008ra bitarteko Olinpiar Jokoetan, emakumezkoen 1500 metroko lasterketa hiru sobietarrek, errusiar batek, italiar batek, errumaniar batek, britainiar batek, kenyar batek eta bi aljeriarrek irabazi dute. 2012ko Olinpiar Jokoetako emaitzak oraindik ez daude erabakita, dopin kasu ugariren ondorioz. Emakumezkoen lasterketako denborarik onenak txinatar korrikalariek ezarri zituzten modu polemikoan[4], guztiak lasterketa berean, bi datatan, lau urteko tartearekin, Txinako Joko Nazionaletan. Txinako atleta onenetako batek gutxienez dopin programa baten parte izan dela onartu du. Emakumezkoen errekor hau azkenean Genzebe Dibaba etiopiarrak hautsi zuen 2015ean.[5]
Estrategia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1500 metroko proba asko, batez ere txapelketa mailakoak, lasterketa motel eta estrategiko bihurtzen dira, erritmoa bizkortzen da eta lehiakideek azken itzulian postuak lortzeko borrokan ari dira, azken esprintean lasterketa erabakitzeko. Hain zaila da erritmoa mantentzea proba osoan zehar, ezen errekor gehienak erritmo-markatzaileek edo "untxiek" zuzendutako lasterketetan ezartzen baitira, eta irabazteko aukera sakrifikatzen dute hasierako itzuliak erritmo bizian gidatuz, taldetik baztertu aurretik. "Lasterketa irabazten duen pertsona atzean doa begira" zioen Filbert Bayi, munduko errekorraren jabe ohiak.[6]
Kontinenteko errekorrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2025eko uztailaren 5ean eguneratua.[7][8]
| Eremua | Gizonak | Emakumeak | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Denbora | Atleta | Nazioa | Denbora | Atleta | Nazioa | |
| Afrika (errekorrak) | 3:26.00 ME | Hicham El Guerrouj | Maroko | 3:48.68 ME | Faith Kipyegon | Kenya |
| Asia (errekorrak) | 3:29.14 | Rashid Ramzi | Bahrain | 3:50.46 | Qu Yunxia | Txina |
| Europa (errekorrak) | 3:26.73 | Jakob Ingebrigtsen | Norvegia | 3:51.95 | Sifan Hassan | Herbehereak |
| Ipar, Erdialdeko Amerika
eta Karibea (errekorrak) |
3:27.65 | Cole Hocker | Estatu Batuak | 3:54.99 | Shelby Houlihan | EstatuBatuak |
| Ozeania (errekorrak) | 3:29.41 | Olli Hoare | Australia | 3:50.83 | Jessica Hull | Australia |
| Hego Amerika (errekorrak) | 3:33.25 | Hudson de Souza | Brasil | 4:05.67 | Letitia Vriesde | Surinam |
Inoizko 25 onenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gizonezkoak (kanpoan)
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2025eko ekainean eguneratua.
| Ath.# | Perf.# | Denbora | Atleta | Nazioa | Data | Lekua | Ref. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 3:26.00 | Hicham El Guerrouj | Maroko | 1998.07.14 | Erroma | |
| 2 | 3:26.12 | El Guerrouj #2 | 2001.08.24 | Brusela | |||
| 2 | 3 | 3:26.34 | Bernard Lagat | Kenya | 2001.08.24 | Brusela | |
| 4 | 3:26.45 | El Guerrouj #3 | 1998.08.12 | Zürich | |||
| 3 | 5 | 3:26.69 | Asbel Kiprop | Kenya | 17 July 2015 | Monako | |
| 4 | 6 | 3:26.73 | Jakob Ingebrigtsen | Norvegia | 12 July 2024 | Monako | |
| 7 | 3:26.89 | El Guerrouj #4 | 16 August 2002 | Zürich | |||
| 8 | 3:26.96 | El Guerrouj #5 | 8 September 2002 | Rieti | |||
| 9 | 3:27.14 | Ingebrigtsen #2 | 16 July 2023 | Chorzów | |||
| 10 | 3:27.21 | El Guerrouj #6 | 11 August 2000 | Zürich | |||
| 11 | 3:27.34 | El Guerrouj #7 | 19 July 2002 | Monako | |||
| 5 | 12 | 3:27.37 | Noureddine Morceli | Aljeria | 12 July 1995 | Niza | |
| 13 | 3:27.40 | Lagat #2 | 6 August 2004 | Zürich | |||
| 6 | 14 | 3:27.49 | Azeddine Habz | Frantzia | 20 June 2025 | Paris | |
| 15 | 3:27.52 | Morceli #2 | 25 July 1995 | Monako | |||
| 16 | 3:27.64 | El Guerrouj #8 | 6 August 2004 | Zürich | |||
| 7 | 16 | 3:27.64 | Silas Kiplagat | Kenya | 18 July 2014 | Monako | |
| 18 | 3:27.65 | El Guerrouj #9 | 24 August 1999 | Sevilla | |||
| 8 | 18 | 3:27.65 | Cole Hocker | Estatu Batuak | 6 August 2024 | Saint-Denis | |
| 20 | 3:27.72 | Kiprop #2 | 19 July 2013 | Monako | |||
| 9 | 20 | 3:27.72 | Phanuel Koech | Kenya | 20 June 2025 | Paris | |
| 10 | 22 | 3:27.79 | Josh Kerr | Britainia Handia | 6 August 2024 | Saint-Denis | |
| 11 | 23 | 3:27.80 | Yared Nuguse | Estatu Batuak | 6 August 2024 | Saint-Denis | |
| 24 | 3:27.83 | Ingebrigtsen #3 | 22 August 2024 | Lausana | |||
| 25 | 3:27.91 | Lagat #3 | 19 July 2002 | Monako | |||
| 12 | 3:28.12 | Noah Ngeny | Kenya | 11 August 2000 | Zürich | ||
| 13 | 3:28.28 | Timothy Cheruiyot | Kenya | 9 July 2021 | Monako | ||
| 14 | 3:28.36 | George Mills | Britainia Handia | 20 June 2025 | Paris | ||
| 15 | 3:28.75 | Taoufik Makhloufi | Aljeria | 17 July 2015 | Monako | ||
| 16 | 3:28.76 | Mohamed Katir | Espainia | 9 July 2021 | Monako | ||
| 17 | 3:28.79 | Abdalaati Iguider | Maroko | 17 July 2015 | Monako | ||
| 18 | 3:28.80 | Elijah Manangoi | Kenya | 21 July 2017 | Monako | ||
| Brian Komen | Kenya | 12 July 2024 | Monako | ||||
| 20 | 3:28.81 | Mo Farah | Britainia Handia | 2013.07.19 | Monako | ||
| Ronald Kwemoi | Kenya | 2014.07.18 | Monako | ||||
| 22 | 3:28.95 | Fermín Cacho | Espainia | 1997.08.07 | Zürich | ||
| 23 | 3:28.98 | Mehdi Baala | Frantzia | 2003.09.05 | Brusela | ||
| 24 | 3:29.02 | Daniel Kipchirchir Komen | Kenya | 2006.06.14 | Erroma | ||
| 25 | 3:29.03 | Festus Lagat | Kenya | 2025.06.20 | Paris |
Emakumezkoak (kanpoan)
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2025ko irailean eguneratua.
| Atl.# | Perf.# | Denbora | Atleta | Nazioa | Data | Lekua | Ref. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 3:48.68 | Faith Kipyegon | Kenya | 5 July 2025 | Eugene | |
| 2 | 3:49.04 | Kipyegon #2 | 7 July 2024 | Paris | |||
| 3 | 3:49.11 | Kipyegon #3 | 2 June 2023 | Florentzia | |||
| 2 | 4 | 3:50.07 | Genzebe Dibaba | Etiopia | 17 July 2015 | Monako | |
| 3 | 5 | 3:50.30 | Gudaf Tsegay | Etiopia | 20 April 2024 | Xiamen | |
| 6 | 3:50.37 | Kipyegon #4 | 10 August 2022 | Monako | |||
| 4 | 7 | 3:50.46 | Qu Yunxia | Txina | 11 September 1993 | Pekin | |
| 8 | 3:50.62 | Tsegay #2 | 16 August 2025 | Chorzów | |||
| 9 | 3:50.72 | Kipyegon #5 | 16 September 2023 | Eugene | |||
| 5 | 10 | 3:50.83 | Jessica Hull | Australia | 7 July 2024 | Paris | |
| 6 | 11 | 3:50.98 | Jiang Bo | Txina | 18 October 1997 | Shanghai | |
| 12 | 3:51.07 | Kipyegon #6 | 9 July 2021 | Monako | |||
| 13 | 3:51.29 | Kipyegon #7 | 10 August 2024 | Saint-Denis | |||
| 7 | 14 | 3:51.34 | Lang Yinglai | Txina | 18 October 1997 | Shanghai | |
| 15 | 3:51.41+ | Kipyegon #8 | 21 July 2023 | Monako | |||
| 8 | 16 | 3:51.44 | Diribe Welteji | Etiopia | 5 July 2025 | Eugene | |
| 9 | 17 | 3:51.92 | Wang Junxia | Txina | 11 September 1993 | Pekin | |
| 10 | 18 | 3:51.95 | Sifan Hassan | Netherlands | 5 October 2019 | Doha | |
| 19 | 3:52.15 | Kipyegon #9 | 16 September 2025 | Tokio | |||
| 11 | 20 | 3:52.47 | Tatyana Kazankina | Sobietar Batasuna | 13 August 1980 | Zürich | |
| 21 | 3:52.56 | Hull #2 | 10 August 2024 | Saint-Denis | |||
| 22 | 3:52.59 | Kipyegon #10 | 28 May 2022 | Eugene | |||
| 12 | 23 | 3:52.61 | Georgia Bell | Britainia Handia | 10 August 2024 | Saint-Denis | |
| 24 | 3:52.67 | Hull #3 | 5 July 2025 | Eugene | |||
| 25 | 3:52.75 | Welteji #2 | 10 August 2024 | Saint-Denis | |||
| 13 | 3:53.22 | Birke Haylom | Etiopia | 20 April 2024 | Xiamen | ||
| 14 | 3:53.37 | Laura Muir | Britainia Handia | 10 August 2024 | Saint-Denis | ||
| 15 | 3:53.91 | Yin Lili | Txina | 18 October 1997 | Shanghai | ||
| 16 | 3:53.96 | Paula Ivan | Errumania | 1 October 1988 | Seul | ||
| 17 | 3:53.97 | Lan Lixin | Txina | 18 October 1997 | Shanghai | ||
| 18 | 3:54.16 | Freweyni Hailu | Etiopia | 30 August 2024 | Erroma | ||
| 19 | 3:54.23 | Olga Dvirna | Sobietar Batasuna | 27 July 1982 | Kiev | ||
| 20 | 3:54.52 | Zhang Ling | Txina | 18 October 1997 | Shanghai | ||
| 21 | 3:54.73 | Beatrice Chebet | Kenya | 16 August 2025 | Chorzów | ||
| 22 | 3:54.87 | Hirut Meshesha | Etiopia | 16 July 2023 | Chorzów | ||
| 23 | 3:54.92 | Dorcas Ewoi | Kenya | 16 September 2025 | Tokio | ||
| 24 | 3:54.99 | Shelby Houlihan | Estatu Batuak | 5 October 2019 | Doha | ||
| 25 | 3:55.07 | Dong Yanmei | Txina | 18 October 1997 | Shanghai |
Olinpiar Jokoetako domina-irabazleak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Jokoak | Urre | Zilar | Brontze |
|---|---|---|---|
| 1896 Athens | Edwin Flack | Arthur Blake | Albin Lermusiaux |
| 1900 Paris | Charles Bennett | Henri Deloge | John Bray |
| 1904 St. Louis | Jim Lightbody | Frank Verner | Lacey Hearn |
| 1908 London | Mel Sheppard | Harold Wilson | Norman Hallows |
| 1912 Stockholm | Arnold Jackson | Abel Kiviat | Norman Taber |
| 1920 Antwerp | Albert Hill | Philip Baker | Lawrence Shields |
| 1924 Paris | Paavo Nurmi | Willy Schärer | H. B. Stallard |
| 1928 Amsterdam | Harri Larva | Jules Ladoumègue | Eino Purje |
| 1932 Los Angeles | Luigi Beccali | Jerry Cornes | Phil Edwards |
| 1936 Berlin | Jack Lovelock | Glenn Cunningham | Luigi Beccali |
| 1948 London | Henry Eriksson | Lennart Strand | Willem Slijkhuis |
| 1952 Helsinki | Josy Barthel | Bob McMillen | Werner Lueg |
| 1956 Melbourne | Ron Delany | Klaus Richtzenhain | John Landy |
| 1960 Rome | Herb Elliott | Michel Jazy | István Rózsavölgyi |
| 1964 Tokyo | Peter Snell | Josef Odložil | John Davies |
| 1968 Mexico City | Kipchoge Keino | Jim Ryun | Bodo Tümmler |
| 1972 Munich | Pekka Vasala | Kipchoge Keino | Rod Dixon |
| 1976 Montreal | John Walker | Ivo Van Damme | Paul-Heinz Wellmann |
| 1980 Moscow | Sebastian Coe | Jürgen Straub | Steve Ovett |
| 1984 Los Angeles | Sebastian Coe | Steve Cram | José Manuel Abascal |
| 1988 Seoul | Peter Rono | Peter Elliott | Jens-Peter Herold |
| 1992 Barcelona | Fermín Cacho | Rachid El Basir | Mohamed Suleiman |
| 1996 Atlanta | Noureddine Morceli | Fermín Cacho | Stephen Kipkorir |
| 2000 Sydney | Noah Ngeny | Hicham El Guerrouj | Bernard Lagat |
| 2004 Athens | Hicham El Guerrouj | Bernard Lagat | Rui Silva |
| 2008 Beijing | Asbel Kiprop | Nick Willis | Mehdi Baala |
| 2012 London | Taoufik Makhloufi | Leonel Manzano | Abdalaati Iguider |
| 2016 Rio de Janeiro | Matthew Centrowitz Jr. | Taoufik Makhloufi | Nick Willis |
| 2020 Tokyo | Jakob Ingebrigtsen | Timothy Cheruiyot | Josh Kerr |
| 2024 Paris | Cole Hocker | Josh Kerr | Yared Nuguse |
| Jokoak | Urre | Zilar | Brontze |
|---|---|---|---|
| 1972 Munich | Liudmila Bragina | Gunhild Hoffmeister | Paola Pigni |
| 1976 Montreal | Tatyana Kazankina | Gunhild Hoffmeister | Ulrike Bruns |
| 1980 Moscow | Tatyana Kazankina | Christiane Wartenberg | Nadezhda Olizarenko |
| 1984 Los Angeles | Gabriella Dorio | Doina Melinte | Maricica Puică |
| 1988 Seoul | Paula Ivan | Laimutė Baikauskaitė | Tetyana Dorovskikh |
| 1992 Barcelona | Hassiba Boulmerka | Lyudmila Rogachova | Qu Yunxia |
| 1996 Atlanta | Svetlana Masterkova | Gabriela Szabo | Theresia Kiesl |
| 2000 Sydney | Nouria Mérah-Benida | Violeta Szekely | Gabriela Szabo |
| 2004 Athens | Kelly Holmes | Tatiana Tomaxova | Maria Cioncan |
| 2008 Beijing | Nancy Langat | Iryna Lishchynska | Nataliya Tobias |
| 2012 London | Maryam Yusuf Jamal | Abeba Aregawi | Shannon Rowbury |
| 2016 Rio de Janeiro | Faith Kipyegon | Genzebe Dibaba | Jenny Simpson |
| 2020 Tokyo | Faith Kipyegon | Laura Muir | Sifan Hassan |
| 2024 Paris | Faith Kipyegon | Jessica Hull | Georgia Bell |
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) 1500 m - Introduction. IAAF.
- ↑ (Ingelesez) "1500 Metres - men - senior - all". worldathletics.org.
- ↑ (Ingelesez) "1500 Metres - men - senior - all". worldathletics.org.
- ↑ (Ingelesez) "Scandal as controversial Chinese athlete Wang Junxia enters IAAF Hall of Fame".. The Daily Telegraph. London. 2012.
- ↑ (Ingelesez) Bloom, Ben. (2016). "Athletics world records blow as Wang Junxia 'admits' being part of Chinese state-sponsored doping regime". The Telegraph.
- ↑ (Ingelesez) "Bayi's record may be gone but it should never be forgotten". HeraldScotland. 2014.
- ↑ (Ingelesez) "Men's outdoor 1500 Metres | Records".. worldathletics.org. World Athletics.
- ↑ (Ingelesez) "Women's outdoor 1500 Metres | Records". worldathletcs.org. World Athletics.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Ingelesez) Estatistikak
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q191691
Multimedia: 1500 metres / Q191691
|
Artikulu hau Kirolari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |