2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak

Wikipedia, Entziklopedia askea
2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak
Irlanda
2016 ←
2020ko otsailaren 8a → Hurrengoak

Irlandako Parlamentuko 160 eserlekutik 159
80 eserleku gehiengo absoluturako
Parte-hartzea
62,9 / 100
2,2
  1. alderdia 2. alderdia 3. alderdia
  Mary Lou McDonald (official portrait) (cropped).jpg Micheal Martin (official portrait) (cropped).jpg Leo Varadkar 2016.jpg
Hautagaia Mary Lou McDonald Micheál Martin Leo Varadkar
Alderdia Sinn Féin Fianna Fáil Fine Gael
Izendatua 2018ko otsailaren 10a 2011ko ekainaren 26a 2017ko ekainaren 2a
Aurreko
eserlekuak
22 45 47
Eserlekuak 30 17 14
Eserl. aldaketa 8 28 33
Ehunekoa %24,5 %22,2 %20,9
Swing %10,7 %2,1 %4,7

  4. alderdia 5. alderdia 6. alderdia
  Eamon Ryan Green Party.jpg Róisín Shortall TD and Catherine Murphy TD cropped.jpg
Hautagaia Eamon Ryan Lidergotza elkarbanatua Catherine Murphy
Róisín Shortall
Alderdia Alderdi Berdea Elkartasuna-Pertsonak Etekinak Baino Lehen Sozial Demokratak
Izendatua 2011ko maiatzaren 27a Ezezaguna 2015eko uztailaren 15a
Aurreko
eserlekuak
3 6 2
Eserlekuak 5 2 3
Eserl. aldaketa 2 4 1
Bozak %2,9
Ehunekoa %7,1 %2,6
Swing %4,4 %1,3 %0,1

  7. alderdia 8. alderdia
  Brendan Howlin (official portrait).jpg Peadar Tóibín 2012.jpg
Hautagaia Brendan Howlin Peadar Tóibín
Alderdia Alderdi Laborista Aontú
Izendatua 2016ko martxoaren 10a 2019ko urtarrilaren 18a
Aurreko
eserlekuak
7 1
Eserlekuak 2 1
Eserl. aldaketa 4
Ehunekoa %4,4 %1,9
Swing %2,2 alderdi berria

2020 Irish general election - FPV Results.svg

Irlandako Errepublikako hauteskunde-barrutiak alderdi irabazlearen arabera koloreztatuak.

Lehendakaria hauteskundeen aurretik

Leo Varadkar
Fine Gael

Hautaturiko Lehendakaria

Izendatzeke

2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak, otsailaren 8an, larunbatez, Irlandako Parlamenturako biltzarkideak nahiz Irlandako Errepublikako Taoiseach aginte-kargurako hautagaitza bozkatuko den hauteskunde orokorra da.

Testuingurua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2016ko maiatzetik Fine Gael alderdia minoriako gobernu baten agintean zegoen, legebiltzarkide independienteen babesaz, tartean Aliantza Independientea. Fianna Fáil alderdiarekin konfidantza eta egonkortasun adostasun batean oinarritua.

2019ko abenduaren 3an, Catherine Murphy sozialdemokratak Etxebizitza, Planifikazioa eta Tokian-Tokiko Gobernuko Eoghan Murphy ministroaren aurkako ez konfidantzazko mozioa proposatu baina atzera bota izan zen, aldeko 53 bozka, aurkako 56 bozka eta 35 abstentzioekin. 2020ko urtarrilaren 9an, Michael Collins independienteak Simon Harris Osasun ministroaren aurkako ez konfidantzazko mozioa proposatu eta bozkatzera deitu zuen. Urtarrilaren 14ean, Leo Varadkar lehen ministroak Irlandako Parlamentuaren desegitea aurkeztu zuen, presidenteak onartu, eta otsailaren 20eko eguerdirako 33. Irlandako Parlamentua osatzera deitu zuen. Hauteskunde berrien data otsailaren 8an, larunbatez, ezarri zen.

Hauteskunde-sistema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Irlandako Parlamentuko 160 legebiltzarkideak Irlandako Errepublikako 39 hauteskunde-barrutietan bozka bidez hautatuak izango dira, barruti bakoitzean 3-5 legebiltzarkide artean. Bozkatzaileek bozkar-papera beteko dute, beren 3 hautagai gogokoenak izendatuz, 1., 2. eta 3.a sailkatuz. Bozketa itxitzean, hautetsontziak barruti bozka-zenbaketa zentruetara bidaliak izango dira, eta hurrengo goizean hainbat txandetan zenbatuak. Bozka-paper bakoitzen aurreneko zenbaketan lehenbiziko hautagai gogokoena zein den aukeratzen da eta hurrengo zenbaketa txandan hurrengo hautagai gogokoenak zein diren.

Berraurkeztuko ez direnak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beren hautagaitzak berriz aurkeztuko ez dituzten 32. Irlandako Parlamentuko legebiltzakideak:

Barrutia Legebiltzarkidea Alderdia Lehen hautaketa Kargua uzte baieztapena
CavanMonaghan Caoimhghín Ó Caoláin Sinn Féin 1997 2018ko martxoaren 7a
Clare Michael Harty Independentea 2016 2020ko urtarrilaren 13a
Cork Ipar-Erdialdea Jonathan O'Brien Sinn Féin 2011 2020ko urtarrilaren 6a
Cork Hego-Mendebaldea Jim Daly Fine Gael 2011 2019ko irailaren 20a
Dublin Badia Iparraldea Tommy Broughan Independentea 1992 2000ko urtarrilaren 22a
Dublin Badia Iparraldea Finian McGrath Independentea 2002 2020ko urtarrilaren 14a
Dublin Erdialdea Maureen O'Sullivan Independentea 2009 2020ko urtarrilaren 16a
Dublin-Fingal Brendan Ryan Alderdi Laborista 2011 2020ko urtarrilaren 8a
Dún Laoghaire Maria Bailey Fine Gael 2016 2020ko urtarrilaren 22a
Dún Laoghaire Seán Barrett Fine Gael 1981 2019ko abenduaren 6a
Kerry Martin Ferris Sinn Féin 2002 2017ko azaroaren 18a
Limerick Hiria Michael Noonan Fine Gael 1981 2017ko maiatzaren 18a
LongfordWestmeath Willie Penrose Alderdi Laborista 1992 2018ko uztailaren 5a
Louth Gerry Adams Sinn Féin 2011 2017ko azaroaren 18a
Mayo Enda Kenny Fine Gael 1975 2017ko azaroaren 5a
SligoLeitrim Tony McLoughlin Fine Gael 2011 2018ko ekainaren 28a
Waterford John Deasy Fine Gael 2002 2017ko azaroaren 28a
Waterford John Halligan Independentea 2011 2020ko urtarrilaren 15a

Kanpainia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alderdien manifestuak eta leloak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alderdia Leloak Itzulpena Manifiestua (kanpo lotura)
Fine Gael "A future to look forward to."
"Building a Republic of opportunity, taking Ireland forward together."
"Etorkizun bat aurrera begira"
"Aukeren Errepublika bat eraikiaz, Irlanda elkarrekin eramanez"
Fine Gaelen manifestua
Fianna Fáil "An Ireland for all."

Éire do chách

"Denontzako Irlanda" Fianna Fáilen manifestua
Sinn Féin "Standing up for Irish unity."
”Giving workers and families a break.”
"Irlandar batasunaren alde borrokatuz"
"Langile eta familiei atsedena emanez"
Sinn Féinen manifestua
Alderdi Laborista "Building an equal society" "Berdintasunezko gizarte bat eraikiz" Alderdi LAboristaren manifestua
Elkartasuna–Pertsonak Etekinak Baino Lehen "Socialism for the 21st century." "XXI. mendeko sozialismoa" Koalizioa osatzen duten alderdi bakoitzak bere leloa aurkeztuko du.
Pertsonak Etekinak Baino Lehen "Planet Before Profit" "Planeta etekina baina lehen" Elkartasuna–Pertsonak Etenika Baino Lehenen manifestua
RISE
Elkartasuna
Sozial Demokratak "Hope for better. Vote for better" "Onena itxaron. Onena bozkatu" Sozialdemokraten manifestua
Alderdi Berdea "The future belongs to all of us."
"Want Green, Vote Green"
"Etorkizuna gu denona da"
"Berdea Nahi, Berdea bozkatu"
Alderdi berdearen manifestua
Aontú "The political system is broken. Let's fix It." "Sistema politikoa hautsia dago. Konpon dezagun"

Telebista debateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorretako telebistako debateak
Data Katea Moderatzailea    Partehartzaileak    Alderdi ez gonbidatuak Oharrak
FG FF SF Lab S–PBP GP SD
22 Jan Virgin One Pat Kenny Varadkar Martin Ez Ez Ez Ez Ez [1]
27 Jan RTÉ One Claire Byrne Varadkar Martin McDonald Howlin Boyd Barrett Ryan Shortall [2]
30 Jan Virgin One Ivan Yates
Matt Cooper
Varadkar Martin McDonald Howlin Barry Ryan Murphy [3]
4 Feb RTÉ One David McCullagh
Miriam O'Callaghan
Varadkar Martin McDonald Ez Ez Ez Ez

Iritzi inkestak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ireland Opinion Polls 2020.png

Irlandarren bozketa asmoei buruzko inkestak erregularki burutu izan dira. The Sunday Times (Ohitura eta Egokimenak erabiliz) eta The Sunday Business Post (Red C inkesta-konpainia erabiliz) egunkariek hilabetero argitaratzen dituzte. The Irish Times, Sunday Independent, RTÉ News eta beste zenbait hedabideek noizbehinkako inkestak argitaratzen dituzte. 2020ko inkesta nagusienak honakoa dira:

Emaitzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

33. Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak – 2020ko otsailaren 8a
Alderdia Burua Bozketako lehen hautaketa Eserlekuak
Bozkak % FPv EP% Hautagaiak Hautatuak
2016
Irtendakoak 2020ko
hautatuak
Aldaketa Eserlekuen
%a
Sinn Féin Mary Lou McDonald 24,5 +10,7 42 23 22
30 / 160   (19%)
Fianna Fáil Micheál Martin 22,2 -2,2 84 44 45
17 / 160   (11%)
Fine Gael Leo Varadkar 20,9 -4,7 82 50 47
14 / 160   (9%)
Alderdi Berdea Eamon Ryan 7,1 +4,4 39 2 3
5 / 160   (3%)
Elkartasuna–Pertsonak Etekinak Baino Lehen Buruzagitza elkarbanatua 2,6 -1,3 36 6 6
2 / 160   (1%)
Sozial Demokratak Catherine Murphy
Róisín Shortall
2,9 -0,1 20 3 2
3 / 160   (98%)
Alderdi Laborista Brendan Howlin 4,4 -2.2 31 7 7
2 / 160   (1%)
Aontú Peadar Tóibín 1,9 +1,9 26 Berria 1
0 / 160   (0%)
Independienteak Aldaketarako Inor 4 4 1
0 / 160   (0%)
Renua Hutsik 12 0 0
0 / 160   (0%)
Langileen Alderdia Michael Donnelly 4 0 0
0 / 160   (0%)
Askatasunaren Alderdia Hermann Kelly 11 Berria 0
0 / 160   (0%)
Alderdi Nazionala Justin Barrett 10 Berria 0
0 / 160   (0%)
Alderdi Demokratikoa Ken Smollen 1 0 0
0 / 160   (0%)
Herri Batasuna N/A 1 Berria 0
0 / 160   (0%)
Irlandako politikari independienteak 12,2 -3,5 125 14 22
10 / 160   (6%)
Ceann Comhairle Seán Ó Fearghaíl N/A N/A N/A 1 1 1
1 / 160   (1%)
0 0.6
Bozka nuluak
Denera %100 552 158 157 160 2 %100
Bozkatzaile erregistratuak/Partehartzea %62,1

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Varadkar Opens Door To Grand Coalition. 2020ko urtarrilaren 23a. Irish Examiner (Ingelesez)
  2. McDonald to face-off with Varadkar and Martin in RTE leaders’ debate next Monday. 2020ko urtarrilaren 22a. Extra.ie (Ingelesez)
  3. Cork TD to take part in TV party leaders debate. 2020ko urtarrilaren 28a. Eveningecho.ie (Ingelesez)