Edukira joan

2023ko Esloveniako uholdeak

Wikipedia, Entziklopedia askea
2023ko Esloveniako uholdeak
Irudi
Motauholdea
Denbora-tarte2023ko abuztuaren 3a - 2023ko abuztuaren 23a
Data2023ko abuztua
KokalekuSlovenian Littoral (en) Itzuli
Karniola Garaia eskualde estatistikoa
Karintia
Estiria
Esloveniar Karintia
Estatu burujabeEslovenia, Austria eta Kroazia
Pertsona hilak7
Kalteen kostua7.000 M€

2023ko abuztuan, uholde handiak izan ziren Esloveniako zati handi batean eta Austria eta Kroazia inguruko eremuetan, euriteen ondorioz. Besteak beste, Sava, Mur eta Drava ibaien maila oso altua izan zen. Esloveniako kostaldean, Karniola Garaian eta Esloveniar Karintian hainbat kokaleku eta garraio-lotura urez bete ziren. Euria zela eta, gainezka egin zuten Idrija, Cerkno eta Škofja Loka muinoetako errekek. Gertakariaren ondorioz, «Uholdeen aurkako Babes eta Erreskate Plan Nazionala» aktibatu behar izan zuten. Esloveniak euri asko ere izan zuen uztaileko bigarren hamabostaldian. Gehiegizko ur horrek uholdeak eta ibaien gainezkatze handiak eragin zituen, abuztuaren 3tik 4rako gauean Eslovenia zeharkatu zuten euriteen ondorioz. Lehen ibaiek gainezka egin zuten Karniola Garaian eta Posočjen. Uholde hauek abuztuaren 3an hasi ziren 20:00ak aldera. Esloveniako Ingurumen Agentziak (ARSO) zuen itsasaldiak egon zitezkeela ere ohartarazi.[1] Uholdeak 1990, 1998 eta 2004an gertatutakoen antzekoak izan ziren.[2]

ARSOren arabera, uholderik larrienak Juliotar Alpeen inguruetan gertatu ziren, Idrijatik Ljublianako arrotik zehar eta Esloveniar Karintiaraino, non 150 eta 200 mm artean erori ziren; Loiblen 275 mm izan zituzten 48 ordutan.[3][4] Ibaietan ere alerta hidrologiko gorria ezarri zuten.[5] ARSOk abisu gorria eman zuen Esloveniako ipar-ekialderako, ipar-mendebalderako eta erdialderako, abuztuaren 4ko gauerdian indarrean sartu ziren euriteen ondorioz.[3]

Hildakoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gutxienez zazpi pertsona hil ziren uholdeetan. Bi esloveniar agure gainezka egindako ibaietan ito ziren, eta Veliki Draški vrh mendira txangoa egitera joan ziren 52 eta 20 urteko bi herbeheretar ere.[6] Poliziak adierazi zuen tximista batek harrapatu zituela. Esloveniako ekialdean gizon bat aurkitu zuten ibai batean, eta laguntzen ari zen pertsona bat putzu beltz batean erori zen.[7] Klagenfurten gizon bat Glanera erori zen.[4]

Deskribapen orokorra

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Babes eta Erreskate Administrazioaren datuen arabera, 168 suhiltzailek parte hartu zuten 1039 interbentziotan, 12 ordutan. Horretarako, urpean gelditutako eraikinetatik ura ponpatu zuten, luiziak estali zituzten eta hondakinak eta arrastatutako ibilgailuak kendu zituzten.[8] Kamnik, Komenda, Maribor, Ptuj, Kranj, Celje eta Ljubljana udalerrietan, baita Duplek, Starše eta Slovenj Gradec udalerrietan ere, sirenak jo zituzten uholdeen eta luizien arriskuaz ohartarazteko.[3] Hainbat udalerritan eskala handiko interbentzioak iragarri zituzten,[9] bereziki Kamnik eta Komenda udalerrietan.[10][11]

Gradaščica eta Sora urez bere ziren eta Savinja, Pšata eta Kamniška Bistrican ere uholdeak espero ziren.[3] Bistričica herrian, ustez uholde batek adineko pertsona bat eraman zuen, baina oraindik ez dakigu zehazki zergatik hil zen.[12] Poliziaren Zuzendaritza Nagusiak hainbat heriotza-txosten jaso omen zituen.[2]

Urak hartutako errepideen ondorioz eta inguruko errepideetan hainbat luizi izan zirenez, Idrija eta Škofja Loka isolatuta geratu ziren. Žirin, Sora eta Račeva ibaiek gainezka egin eta 100 eraikin baino gehiago kaltetu zituzten.[10] Baška grapan bi bizitegi-eraikin hustu zituzten.[8] Sorška gajen ebakuazioak izan ziren, Lipnica haranean. Ebakuaturiko herritarrak Medvodeko kirol-pabiloira eraman zituzten; ebakuazioak ere egin zituzten. Kanomlja haranarekiko errepide-lotura guztiak moztuta geratu ziren, eta Idrijako eremu zabalenean erreskate-zerbitzuen interbentzioak zaildu egin ziren igaro ezin ziren errepideetan.[13]

Tolmin, Cerkno eta Idrijan, ur-ibilguek hainbat etxe urez bete zituzten. Vodice eta Škofja Loka udalerrietan ere urak etxebizitzak eta beste eraikin batzuk hartu zituen. Moste eta Rečica ob Savinji erabat urpean geratu ziren. Luče, Mežica, Dravograd, Laško, Mozirje, Gornji Grad, Škofja Loka, Šoštanj, Florjan, Topolšica, Celje, Begunje na Gorenjskem eta Poljče ere urez bete ziren. Uholderik larrienak Poljanska eta Selška ibarretan gertatu ziren. Klemno Šmid Gorenjskako defentsa zibileko komandantearen arabera, "Gorenjska ur azpian zegoen erabat".[10] Ljublianan, Sava eta Gradaščica ibaiek gainezka egin zuten beren goiko zatietan.[14] Polhov Gradeceko muinoetan, herriak batez ere luizien mehatxupean egon ziren. Ljubno ob Savinjin, ibaiaren goraldiak hiru etxe suntsitu zituen eta jendea bertako lehen hezkuntzako eskolara eraman zuten. Celjeko hirigunean ebakuatzeko agindu zuten.[15]

Uholdeen ondorioz, Gorenjskarako autobidea eta Estiriarako autobidea bi zatitan itxi ziren abuztuaren 4an, 16:00etan. Hori dela eta, autobideetatik bidesaririk ordaindu gabe zirkulatzen ere utzi zitzaien ibilgailuei. Kranj-Jesenice, Ruše-Pilberk, Bohinj trenbideko tunela eta Velenje trenbidea ere itxi zituzten. Urak hartutako errepide eta trenbideen ondorioz, garraio publikoa erabiltzea zaila zen.[16] Hainbat errepide ere itxi zituzten, eskualdekoak zein tokikoak, batez ere galtzadaren erorketengatik, luiziengatik, hondar eta lokatz metaketengatik edo galtzadetako ur-putzuengatik.[9] Otliške Vrhen zubi bat suntsitu zen eta esloveniar armadak pontoi-zubi bat eraikitzeko aukera aztertu zuen.[2] Zgornje Savinjsko inguruko errepide gehienak ere itxi zituzten.[15]

Defentsa Ministerioak «Vihra plana» aktibatu zuen, interbentzioan Esloveniako Armadaren laguntza barne hartzen duena.[10] Helikopteroak bidali zituzten urak hartutako hainbat gunetara. Armadak ere ibilgailu blindatuak bidali zituen.[2] Europar Batasuna laguntza zibileko mekanismoa aktibatzeko prest agertu zen.[17]

16.000 pertsona inguru argindarrik gabe geratu ziren urak hartutako eremuetan.[18] Aginduak eta jakinarazpenak eman ziren ura irakiteko, badaezpadako neurri gisa.[9] Gorenjskako Begunjen izandako uholdeen ondorioz, ebakuntzak eten egin ziren eta ospitaleko administrazioa pazienteak birkokatzeko leku egokiak bilatzen hasi zen.[11]

Esloveniarren elkartasuna harrigarria izan zen: uholdeen lehen egunetik, talde eta erakunde batzuek beren kabuz antolatu zuten biktimentzako laguntza jaso eta banatzea (elikagaiak, ura, higiene pertsonaleko produktuak, etab.). Nazioarteko Gurutze Gorria (IRC) eta Caritas Internationalis esloveniar agentzia humanitario profesionalez gain, IPO Slovenija izan zen martxan jarri zen lehenetarikoa, eta, 30 egunetan, uholdeen biktimei emandako 415 tonako laguntzaren zifra errekorra biltzea eta banatzea lortu zuen.[19]

Uholdeak inguruko eremuetan

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austriako Karintia eta Estiria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austria hegoaldean uholdeak eta luiziak izan ziren. Energie Steiermark zerbitzu publikoetako enpresaren arabera, 2023ko abuztuaren 4ko goizean 4.000 etxe inguru argindarrik gabe zeuden. Karintian, herri askotara zihoazen errepideak etenda geratu ziren, batez ere Völkermarkt barrutian.[20][21][22] Sankt Paul im Lavanttalen, badaezpadako neurri gisa, 70 etxe ebakuatu zituzten uholdeen beldur zirelako.[23]

Klagenfurt am Wörtherseeko Viktringeko presa batean, bere egonkortasunari buruzko kezkak planteatu zirenean eta hautsi zitekeela ikusi zutenean, ura ponpatu behar izan zuten.[24]

Kroazia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austrian eta Eslovenian euriteek sortutako uholdearen gailurra abuztuaren 5etik 6rako gauean sartu zen Kroazia kontinentalean, uholde lokalizatuak eraginez eta hainbat neurgailurretan errekorrak hautsiz. Drenje Brdovečko eta Autoput herriak urak hartu zituen guneetako batzuk izan ziren.

Drnje udalerrian, Mura eta Drava ibaiek bat egiten duten tokitik gertu, ehun urteko uraldiaren errekorra gainditu zen metro erdi baino gehiagoan. Murak 5 metro eta 43 zentimetroko maila lortu zuen bertako 5 orduetan. Kroaziako Indar Armatuek 150 soldadu zabaldu zituzten uholdeen aurkako defentsetan laguntzeko.[25] Murarekiko elkargunetik ibaian gora, Dravaren uraldia uhina presa- eta urtegi-sistema baten bidez kontrolatuz joan zen, baina hori ezinezkoa izan zen Muran.

Abuztuaren 7ko goizean, ustekabean, Dravak kanal bat hautsi zuen Murarekiko elkargunetik gertu. Urak trenbideko lubeta bat zeharkatu zuen eta 4-5 metroko olatua zuen eremu zabal bat urez bete zen, Šoderica aintzira barne, Legrad udalerrian. Aintzira suntsitu zuten eta inguruko opor-etxeak urez bete ziren.[26][27] Drnje udalerrian, Koprivnicatik gertu, Hlebine herria arriskuan egon zen[28] eta Autoput ijito-herria urak hartu zuen.[29] Botovoko neurgailua, Šodericatik behera, 6 metro eta 16 zentimetrora iritsi zen abuztuaren 7ko arratsaldeko azken orduan.[30] Drnje eta Torčec herriak arrakastaz defendatu zituzten. Torčec Gliboki errekaren mehatxupean zegoen, Šoderica aintziran zehar Dravako urek elikatua. Abuztuaren 9an, Dravaren uraldiaren gailurra Virovitica-Podravina konderrian zegoen, eta nekazaritza eremuak eta opor-etxeak hiru herritan zeuden urpean.[27]

Sava ibaiak ere kalteak eragin zituen. Drenje Brdovečko herriaren zati bat, Zaprešićetik gertu eta Zagrebetik ipar-mendebaldera, abuztuaren 5aren hasieran urez bete zen. Zaprešićetik hurbil dauden zenbait lekutan, Brdovec tartean, ez zuten lubetarik, eta hareazko zakuekin babestu behar izan ziren. Savaren gaineko zubietako bat urez bete zen eta trafikoari itxi zitzaion. Savak egun berean jo zuen gailurra Zagreben. Sava-Odra-Sava desbideratze-kanala ireki zuten Jankomir inguruan, Zagreb babesteko. Lau pertsona erreskatatu behar izan zituzten ubidearen ohantzetik; gainerakoan, aisialdirako erabili ohi dutena.[31][32] Hirian, Jarun aintziraren eta Savaren arteko parkearen zati bat urez bete zen.[33] Sava ibaiaren ibilgua Zagrebetik behera, Rugvicaren ondoren, zaurgarria da lur ia lauaren ondorioz, eta harea-zakuekin eta uholdeei eusteko guneekin defendatu zen. Rugvicaren edukiera 9 metro eta 32 zentimetrotik gorakoa izan zen.[28]

Abuztuaren 9ra arte, uholdearen gailurra oraindik ez zen iritsi Eslavoniako ekialdera.

Meteorologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ECWMS Reanalysis v5 bereizmen handiko datuak erabiliz, Boloniako Unibertsitateko ikerketa batek ziklogenesiaren bigarren mailako punta baten zantzuak aurkitu zituen udan.[34][35] Zikloiaren ibilbidea Liguriako itsasotik, Italiako iparraldetik eta Adriatikoko iparraldetik igaro zen.[36]

Ekaitzak Petar izena eman zioten eta Mediterraneotik, Italia, Eslovenia eta Austriatik iparralderantz, Alemania, Polonia eta Itsaso Baltikoraino joan zen.[37]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Eslovenieraz) «Začelo se je: reke naraščajo, padavine bodo zajele vso državo» siol.net.
  2. 1 2 3 4 (Eslovenieraz) S, A.. «"Toliko padavin ni v enem dnevu padlo nikoli. Posledice so hude." Ni še konec.» rtvslo.si.
  3. 1 2 3 4 (Eslovenieraz) «Nočna mora na Gorenjskem in Koroškem. Razmere so katastrofalne. #video» siol.net.
  4. 1 2 (Alemanez) red, ORF at/Agenturen. (2023-08-06). «Hochwasser: Ein Todesopfer in Kärnten» news.ORF.at.
  5. ↑ «Vode - opozorila» www.arso.gov.si.
  6. ↑ (Nederlanderaz) Noodweer in Slovenië, twee Nederlanders omgekomen. in: NOS. 2023-08-04.
  7. ↑ (Alemanez) «Zahl der Toten bei Überschwemmungen in Slowenien steigt auf sechs» tagesschau.de.
  8. 1 2 (Eslovenieraz) «Ponoči evakuacija ljudi iz treh kampov #foto» siol.net.
  9. 1 2 3 (Eslovenieraz) «Zaprte številne ceste, tudi del gorenjske in štajerske avtoceste» www.24ur.com.
  10. 1 2 3 4 (Eslovenieraz) «Izredne razmere: 'Cela Gorenjska je pod vodo'» www.24ur.com.
  11. 1 2 (Eslovenieraz) S, A.. «Gorenjska je pod vodo. Poziv ljudem, da ostanejo doma» rtvslo.si.
  12. ↑ (Eslovenieraz) «Poplave na Kamniškem naj bi terjale tudi življenje #video» siol.net.
  13. ↑ (Eslovenieraz) Ma, Al. «Severna Primorska: Plazovi otežujejo delo reševalcem» rtvslo.si.
  14. ↑ (Eslovenieraz) K, G.. «Osrednjeslovenska regija: V Ljubljani se je oglasila sirena za nevarnost» rtvslo.si.
  15. 1 2 (Eslovenieraz) K, G.. «Zgornjesavinjska dolina: Materialna škoda je nepopisna, evakuacija tudi v Celju» rtvslo.si.
  16. ↑ (Eslovenieraz) «Kolaps prometa v državi. Zaprtih nešteto cest. Poplavljene tudi železnice.» siol.net.
  17. ↑ (Eslovenieraz) V, B.. «Komisar Lenarčič ob poplavah: Pripravljeni smo aktivirati mehanizem za civilno zaščito» rtvslo.si.
  18. ↑ (Eslovenieraz) «Ljudje ujeti v hišah, v Lučah so se nekateri zatekli na strehe» www.24ur.com.
  19. ↑ «STA: Iz zbirnega centra IPO v prvi dneh po poplavah več kot 330 ton pomoči» www.sta.si.
  20. ↑ Slovenia, Austria floods leave 3 dead. .
  21. ↑ At least 3 killed amid heavy rains, floods in Slovenia and Austria. .
  22. ↑ Slovenia, Austria floods leave 3 dead. .
  23. ↑ Archived copy. .
  24. ↑ (Ingelesez) «Eslovenia-Austria floods leave 3 dead» Deutse Welle.
  25. ↑ (Kroazieraz) «Drava srušila stoljetni rekord: Na teren stižu vojnici, oštećene su i kuće, odroni na cesti» Dnevnik.hr (Nova TV) 2023-08-06.
  26. ↑ (Kroazieraz) «Drava probila i u Šodericu: "Jutros smo odmah krenuli s evakuacijom. Spasili smo dva objekta, dva, nažalost, ne možemo"» Dnevnik.hr (Nova TV) 2023-08-07.
  27. 1 2 (Kroazieraz) «Nove snimke otkrivaju razmjere poplava, Drava se opet izlila. "Vodni val je na vrhu"» Index.hr 2023-08-09.
  28. 1 2 (Kroazieraz) «Duž Drave traje utrka s vremenom: "Povijesni maksimumi odavno su skinuti, ali voda još uvijek raste"» Dnevnik.hr (Nova TV) 2023-08-07.
  29. ↑ (Kroazieraz) Romsko naselje pod vodom: "Bez svega smo ostali". Croatian Radiotelevision 2023-08-07.
  30. ↑ (Kroazieraz) Zbog navale Drave i dalje kritično u Koprivničko-križevačkoj županiji. Croatian Radiotelevision 2023-08-08.
  31. ↑ (Kroazieraz) «Vodeni val na vrhuncu, ovo su snimke iz zraka najkritičnijih točki oko Zagreba» Jutarnji list 2023-08-05.
  32. ↑ (Kroazieraz) Jurić, Duška. (2023-08-06). «Novo jutro, novi genijalci: Iz oteretnog kanala spašene dvije osobe, pokušale se autom probiti kroz vodu» Jutarnji list.
  33. ↑ (Kroazieraz) «Dio staza na Jarunu pod vodom, zabranjen pristup vozilima» Dnevnik.hr (Nova TV) 2023-08-07.
  34. ↑ (Ingelesez) Aragão, Leonardo; Porcù, Federico. (2022-03-01). «Cyclonic activity in the Mediterranean region from a high-resolution perspective using ECMWF ERA5 dataset» Climate Dynamics 58 (5): 1293–1310.  doi:10.1007/s00382-021-05963-x. ISSN 1432-0894..
  35. ↑ (Ingelesez) Setchell, Helen. (2020-02-19). «ECMWF Reanalysis v5» ECMWF.
  36. ↑ (Ingelesez) Conrad, V.. (1943-04-01). «The Climate of the Mediterranean Region» Bulletin of the American Meteorological Society 24 (4): 127–145.  doi:10.1175/1520-0477-24.4.127. ISSN 0003-0007..
  37. ↑ (Alemanez) «Sturm im Norden: Fährausfälle auch am Mittwoch» NDR.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=2023ko_Esloveniako_uholdeak&oldid=10321224"(e)tik eskuratuta