2026ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskundeak
| Gertaera-data | 2026ko azaroaren 3a |
|---|---|
| Mota | urte edo garai jakin bateko gertakariak eta Agintaldi erdiko hauteskundeak |
| Hauteskunde emaitza
| |
| ← 2025 (en) | |
2026ko Ameriketako Estatu Batuetan hauteskundeak azaroaren 3an egin ziren. Agintaldi erdiko hauteskunde hauetan, errepublikanoa den Donald Trump presidentearen bigarren agintaldian egindakoetan, Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako 435 eserlekuak eta Estatu Batuetako Senatuaren 100 eserlekuetatik 35 jokatu ziren, Estatu Batuetako 120. Kongresua osatzeko. Halaber, estatu eta lurraldeetako 39 gobernadore-hauteskunde, fiskal nagusi-hauteskundeak eta estatuko eta tokiko beste hauteskunde ugari ere egin ziren.
Hauteskundeen aurreko aldia inflazioaren gorakadak markatu zuen, Estatu Batuetako bizi-kostuaren krisiaren testuinguruan, besteak beste erregaietan, osasun-arretan eta elikagaien prezioetan; aldi berean, botere betearazleak diru-sarrera federalak handitu zituen Estatu Batuetako historiako zerga-igoerarik handienak ezarriz, muga-zergaen bidez. Hautesleek aipatutako beste kezka partekatu batzuk honako hauek dira: ustelkeriaren eta norberaren onurarako jardunaren pertzepzioa; atzerakada demokratikoa; desberdintasuna; zaintza masiboa; eta kanpo politika, tartean 2026ko Irango gerra, aliatu tradizionalekiko tirabira gero eta handiagoa, Errusiarekin proposatutako hurbilketa, indarrez bultzatutako lurralde-hedapena eta Eliza Katolikoarekin eta Leon XIV.a aita santuarekin gero eta sakonagoa den haustura. Trumpen administrazioa Silicon Valleyrekin lerrokatu zen eta superadimen artifizialaren (ASI) garapena bultzatu zuen. Herritarren erreakzio zabala egon da adimen artifizial orokorrak (AGI) etorkizunean eragin ditzakeen lanpostu-galeren, datu-zentroen eraikuntzaren, ingurumen-inpaktuen eta ASIk dakarren arrisku existentzialaren aurka. Toki-izenak aldatu ziren Trumpen ideologia nazionalistarekin bat etortzeko, besteak beste Ontario aintzirarena ("Amerika aintzira") eta Mexikoko golkoarena ("Amerikako golkoa"); demokratek, berriz, aldaketa horiek arreta desbideratzeko maniobratzat jo zituzten.
Trumpek errepublikanoek gobernatutako estatuei eskatu zien hamarkada erdian barrutiak birmarrazteko, ezohikoa den neurria, alderdiak boterean jarraitzeko aukerak handitzeko, agintean dagoen alderdiak agintaldi erdiko hauteskundeetan historikoki jasaten dituen galerak aurreikusita; horrek, aldi berean, beste alderdiaren erantzunezko birmarrazketak eragin zituen. 2026ko apirilean, Estatu Batuetako Auzitegi Gorenak Louisiana v. Callais auzian ebatzi zuen 1965eko Boto Eskubideen Legearen zenbait atal Konstituzioaren aurkakoak direla. Trumpen administrazioak zergadunen milioika dolar erabili zituen kanpaina-iragarki errepublikanoak finantzatzeko, nahiz eta geroago Trump presidentearen super PACaren dirua erabiltzera igaro zen.
Analistek emaitzak "belaunaldi-mailakoak" eta "tsunami urdina" direla esan zuten, baita "Trumpen aroaren amaiera" eta Donald Trumpen ideologiarena ere, ideologia hori Estatu Batuetako politikan "erabat agortutako indar politikoa" dela adieraziz[1]. Aurreikuspenen arabera, emaitzek Ordezkarien Ganberan gutxienez 1990eko hamarkadaren erdialdetik bi alderdi nagusietako batek izan duen gehiengorik handiena emango dute[1]. Irteera-inkestetan, hautesleek beldurra agertu zuten herrialdea estatu autoritario bihurtzeko, Donald Trumpen politiken aurka agertu ziren eta adimen artifizialaren garapena berehala geldiaraztea nahi zuten. Adimen artifiziala ustekabeko gai gisa azaleratu zen: hautesleen gehiengoarentzat (% 56) "faktore erabakigarria edo garrantzitsua" izan zen botoa ematerakoan[2], eta hautetsi berri ugarik superadimenaren debeku iraunkorra eskatzen zuten programekin irabazi zuten[1][3]. Irteera-inkestek erakutsi zuten, halaber, hautesleen gehiengoak Estatu Batuetako sistema politiko eta ekonomikoaren erreforma erradikalak edo funtsezkoak nahi zituela[2]. Gazteek korporazio handien boterea beren epe luzeko finantza-segurtasunerako mehatxu larritzat jo zuten, baita multimilioidunen aberastasuna eta boterea ere[4].
Jokoan zeuden hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauteskunde federalak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Senatua: 100 eserlekuetatik 35. Horietatik 33 2. klasekoak dira, eta beste 2 (Florida eta Ohio, 3. klasekoak) hauteskunde berezietan erabakiko dira, Marco Rubiok eta JD Vancek utzitako eserlekuak betetzeko.
- Ordezkarien Ganbera: botoa duten 435 eserlekuak, gehi Columbia Barrutiako ordezkaria eta lau lurraldetako ordezkariak, botorik gabeak (Puerto Rico salbu, haren ordezkariak lau urteko agintaldia baitu).
Estatuetako hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Gobernadoreak: 36 estatu eta 3 lurralde.
- Gobernadoreordeak: 9 estatu, gobernadoreetarako hauteskundeetatik bereizita.
- Fiskal nagusiak: 30 estatu, 2 lurralde eta barruti federal 1.
- Estatu-idazkariak: 26 estatu.
- Diruzainak: 27 estatu.
- Ikuskariak: 23 estatu.
- Legebiltzarrak: estatuetako 88 ganbera eta lurraldeetako 5.
- Epaileak: zenbait estatutako auzitegi goren eta apelazio-auzitegietako karguak.
- Galdeketak: 100 galdeketa 37 estatutan.
Tokiko hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Udalak eta konderriak: udal eta konderrietako karguak; tartean, herrialdeko 100 hiri jendetsuenetatik gutxienez 22ren alkatetzak, hala nola Los Angeles, Washington, Oakland, Louisville eta Raleighkoak.
Hauteskundeak estatuka edo lurraldeka
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Alabama
- Alaska
- Arizona
- Arkansas
- Kalifornia
- Colorado
- Connecticut
- Delaware
- Columbia Barrutia
- Florida
- Georgia
- Guam
- Hawaii
- Idaho
- Illinois
- Indiana
- Iowa
- Kansas
- Kentucky
- Louisiana
- Maine
- Maryland
- Massachusetts
- Michigan
- Minnesota
- Mississippi
- Missouri
- Montana
- Nebraska
- Nevada
- New Hampshire
- New Jersey
- Mexiko Berria
- New York
- Ipar Carolina
- Ipar Dakota
- Ipar Mariana Uharteak
- Ohio
- Oklahoma
- Oregon
- Pennsylvania
- Rhode Island
- Hego Carolina
- Hego Dakota
- Tennessee
- Texas
- Utah
- Vermont
- Virginia
- Washington
- Mendebaldeko Virginia
- Wisconsin
- Wyoming
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 (Ingelesez) «2026 Midterm Elections: Live Updates» National Review 2026-11-03 (kontsulta data: 2026-11-04).
- 1 2 (Ingelesez) «National Exit Polls: Election 2026 Results» www.nbcnews.com 2026-11-04 (kontsulta data: 2026-11-04).
- ↑ (Ingelesez) Balk, Tim. (2026-10-13). «El-Sayed, Releasing His Platform on A.I., Calls It an ‘Existential Crisis’» The New York Times ISSN 0362-4331. (kontsulta data: 2026-11-04).
- ↑ (Ingelesez) «53rd Edition - Fall 2026» iop.harvard.edu (kontsulta data: 2026-11-04).