Abel Saria

Abel Saria
Jatorrizko izena	(en) Abel Prize
Mota	Zientzia saria
Honen izena darama	Niels Henrik Abel
Indarraldi	2003 -
Denbora-tarte	2003 -
Gertaeraren maiztasuna	1 urte
Herrialdea	Norvegia
Sari-emailea	Norvegiako Zientzia eta Letren Akademia
Webgune	abelprize.no

Abel Saria (norvegieraz: Abelprisen) Norvegiako Gobernuak urtero ematen duen sari bat da, matematikari bikain bati edo gehiagori.^[1] Niels Henrik Abel (1802–1829) matematikari norvegiarraren izena darama eta Nobel sarien eredua du. Saria 2001ean sortu zuen Norvegiako Gobernuak eta humanitateetako bere ahizpa saria osatzen du, Holberg saria.

6 milioi koroa norvegiarreko (NOK) diru-saria du (650.000 euro inguru).

Saridunak

Urtea	Sariduna(k)	Erakundea(k)	Arrazoia
2003	Jean-Pierre Serre	Collège de France	"Matematikako arlo askoren forma modernoa moldatzeko egindako funtsezko lanagatik, besteak beste, topologia, geometria aljebraikoa eta zenbakien teoria arloetan."
2004	Michael Atiyah	Edinburgoko Unibertsitatea Cambridgeko Unibertsitatea	"Indizearen teorema aurkitu eta frogatzeagatik, topologia, geometria eta analisia elkartuz, eta matematikaren eta fisika teorikoaren artean zubiak eraikitzeko egindako aparteko lanagatik."
2004	Isadore Singer	Massachusettseko Teknologia Institutua Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn
2005	Peter Lax	Courant Institutua (NYU)	"Ekuazio diferentzial partzialen teoriaren eta aplikazioen arloan, eta horien soluzioen konputazioan egindako ekarpen aitzindariengatik."
2006	Lennart Carleson	Teknologia Institutu Erreala	"Analisi harmonikoan eta sistema dinamikoen teorian egindako ekarpen sakon eta aitzindariengatik."
2007	S. R. Srinivasa Varadhan	Courant Institutua (NYU)	"Probabilitate-teorian egindako oinarrizko ekarpenengatik eta, bereziki, desbideratze handien teoria bateratua sortzeagatik."
2008	John G. Thompson	Floridako Unibertsitatea	"Aljebran lortutako lorpen sakonengatik eta, bereziki, talde-teoria modernoa moldatzeagatik."
2008	Jacques Tits	Collège de France
2009	Mikhail Gromov	Institut des Hautes Études Scientifiques Courant Institutua (NYU)	"Geometrian egindako ekarpen iraultzaileengatik."
2010	John Tate	Texasko Unibertsitatea Austinen	"Zenbakien teorian izandako eragin zabal eta iraunkorragatik."
2011	John Milnor	Stony Brook Unibertsitatea	"Topologian, geometrian eta aljebran egindako aurkikuntza aitzindariengatik."
2012	Endre Szemerédi	Alfréd Rényi Matematika Institutua Rutgers Unibertsitatea	"Matematika diskretuan eta informatika teorikoan egindako oinarrizko ekarpenengatik, eta ekarpen horiek zenbakien teoria gehigarrian eta teoria ergodikoan izandako eragin sakon eta iraunkorragatik."
2013	Pierre Deligne	Institute for Advanced Study	"Geometria aljebraikoan egindako ekarpen oinarrizkoengatik eta zenbakien teorian, adierazpenen teorian eta antzeko arloetan izandako eragin eraldatzaileagatik."
2014	Yakov Sinai	Princetongo Unibertsitatea Landau Fisika Teorikoaren Institutua	"Sistema dinamikoetan, teoria ergodikoan eta fisika matematikoan egindako oinarrizko ekarpenengatik."
2015	John F. Nash Jr.	Princetongo Unibertsitatea	"Ekuazio diferentzial partzial ez-linealen teorian egindako ekarpen bikainengatik eta analisi geometrikoan izan dituen aplikazioengatik."
2015	Louis Nirenberg	Courant Institutua (NYU)
2016	Andrew Wiles	Oxfordeko Unibertsitatea	"Fermaten azken teoremaren froga bikainagatik, kurba eliptiko erdi-egonkorren modularitatearen aieruaren bidez, zenbakien teorian aro berri bat irekiz."
2017	Yves Meyer	École normale supérieure Paris-Saclay	"Uhintxoen teoria matematikoaren garapenean izan duen paper garrantzitsuagatik."
2018	Robert Langlands	Institute for Advanced Study	"Adierazpenen teoria eta zenbakien teoria lotzen dituen bere programa bisionarioagatik."
2019	Karen Uhlenbeck	Texasko Unibertsitatea Austinen	"Ekuazio diferentzial partzial geometrikoetan, gauge teorian eta sistema integragarrietan egindako lorpen aitzindariengatik, eta bere lanak analisian, geometrian eta fisika matematikoan izan duen oinarrizko eraginagatik."
2020	Hillel Furstenberg	Jerusalemgo Hebrear Unibertsitatea	"Probabilitatearen eta dinamikaren metodoak talde-teorian, zenbakien teorian eta konbinatorian erabiltzen aitzindari izateagatik."
2020	Grigory Margulis	Yale Unibertsitatea
2021	László Lovász	Eötvös Loránd Unibertsitatea	"Informatika teorikoari eta matematika diskretuari egindako oinarrizko ekarpenengatik, eta horiek matematika modernoaren funtsezko eremu bihurtzeko izandako paper nagusiagatik."
2021	Avi Wigderson	Institute for Advanced Study
2022	Dennis Sullivan	Stony Brook Unibertsitatea CUNY Graduate Center	"Topologiari egindako ekarpen berritzaileengatik bere zentzurik zabalenean, eta bereziki bere alderdi aljebraiko, geometriko eta dinamikoetan."
2023	Luis Caffarelli	Texasko Unibertsitatea Austinen	"Ekuazio diferentzial partzial ez-linealen erregulartasun-teoriari egindako ekarpen oinarrizkoengatik, muga libreko arazoak eta Monge–Ampère ekuazioa barne."
2024	Michel Talagrand	CNRS	"Probabilitate-teorian eta analisi funtzionalean egindako ekarpen berritzaileengatik, fisika matematikoan eta estatistikan aplikazio bikainak izanda."
2025	Masaki Kashiwara	Matematika Zientzien Ikerketa Institutua	"Analisi aljebraikoari eta adierazpenen teoriari egindako oinarrizko ekarpenengatik, bereziki D-moduluen teoriaren garapenagatik eta kristal-oinarrien aurkikuntzagatik."

Erreferentziak

↑ {{country data {{{1}}} | flaglink/core | variant = | size = | name = | altlink = national netball team | altvar = netball }} Longva, Hjørdis Maria. (2015-03-10). «Statutter for Holbergprisen og Nils Klim-prisen» Holbergprisen (kontsulta data: 2025-12-28).

Kanpo estekak

Datuak: Q188184
Multimedia: Abel Prize / Q188184

[1] {{country data {{{1}}} | flaglink/core | variant = | size = | name = | altlink = national netball team | altvar = netball }} Longva, Hjørdis Maria. (2015-03-10). «Statutter for Holbergprisen og Nils Klim-prisen» Holbergprisen (kontsulta data: 2025-12-28).

[1]