Abetxuku

Abetxuku
Euskal Herria
Abetxuku herria muinotxo baten gainean dago, N-1 errepidearen alboan.
Kokapena
Herrialdea	Araba
Udalerria	Gasteiz
Geografia
Koordenatuak	42°52′32″N 2°40′45″W
Garaiera	524 m

Abetxuku (ofizialki Abetxuko) Arabako erdialdeko herri eta kontzeju bat da, Gasteizko udalerrikoa. Gasteizko auzo bat ere bada, udalerriaren ipar-ekialdean kokatua. Oraindik hirigunetik aparte dago, Arriaga-Lakuatik bananduta. Zadorra ibaiaren iparraldean (eskuineko ertzean) dagoen Gasteizko auzo bakarra da.

Oraindik garbi samar bereiz litezke Abetxuku herrixka eta Abetxuku auzo berria. Auzoa eraikuntza modernokoa da; herri zaharrak, berriz, oraindik eusten dio berezko fisionomiari.

Historia

Herriaren izena lehenengo aldiz 1025. urteko datazioa duen Donemiliagako goldean topatu da, idazkera honekin: Auoggóco.

1257. urteko Jerónimo Aznar Calahorrako katedraleko gotzainaren kartan antzeko beste modu batean dokumentatuko da, azken hiru bokalak itxita: abuchucu, eta aldaera grafiko berbera topatu da XIV. mendean.

Alfontso XI.a erregearen agindu bitartez Abetxuku Gasteiza atxikirik geratu zen XIV. mendean. Etxe bakan batzuk baino ez zuten osatzen Abetxuku garai hartan.

1950eko hamarkadatik aurrera hasi zen auzoaren benetako garapena. Gasteizko udala eta Udal Aurrezki Kutxaren (egun Vital Kutxa) ekimenaren bitartez, etxeak eta etxebizitza blokeak eraiki ziren 1958-1960 bitartean. Udalak, hiriaren kanpoaldean txabolismorik gara ez zedin eraiki zituen etxeak. Udala bi fasetan eraiki zen. Lehenean familiabakarreko etxe atxikiak eraiki ziren, eta bigarrenean 3-4 solairuko etxebizitza blokeak.

1966ean auzoak 2.755 biztanle zituen. Zadorra ibaiaren iparraldean kokaturik egoteagatik, auzoa isolaturik egon zen urte askoz hiriko gainerantzeko auzoetatik. Horrek, eta auzoko biztanleriaren gehiengoa etorkina izateak, fama txarra eman zion auzoari urte luzetan zehar. Horrez gain, etxebizitzak ez ziren materialik onenekin eraiki, eta horrek, arazoak sortu zituen eraiki eta hamarkada batzuetara.

XXI. mendean, Abetxukuk 3.250 biztanle dauzka (2008ko datuen arabera). Auzoaren egoera asko hobetu da hasierako urteetatik Gasteizko udalak eginiko berritze lanak direla eta. 2002ko amaieran, esaterako, zubi berria eraikitzen hasi zen Zadorra ibaia ganoraz igarotzeko.

Abetxuku auzoaren ikuspegia.

Demografia

Herria oso txikia den bitartean, auzoak 3.500 inguru biztanle ditu (2024ko datuak).

Abetxuku herriko biztanleria

Ondasun nabarmenak

San Migel eliza erromanikoa azpimarragarria da.

Garraiobideak

• Gasteizko tranbia: 2009ko uztailaz geroztik, Abetxuku auzoa Gasteizko erdigunearekin lotzen du.

Abetxukuar ezagunak

• Iñaki Viñaspre (1984), bertsolaria.
• Leroy Sanchez (1991), abeslaria.

Argazki galeria

• 
  Gizarte Etxea
• 
  San Jose eliza
• 
  San Migel eliza
• 
  San Migel elizaren ataria
• 
  San Migel elizaren atariko kapitelak

Kanpo estekak

• Abetxukuren 2001eko ortoargazkia www.alava.net webgunean
• Abetxuku Google Mapsen

• Datuak: Q290638
• Multimedia: Abetxuko / Q290638