Aferesi (hizkuntzalaritza)

Aferesia (antzinako grezieraz: ἀφαίρεσις, aphairesis; "kentzea"), hizkuntzalaritzan, hitz baten hasierako hots bat edo hots multzo bat galtzea da.^[1] Oso ohikoa da euskalki batzuetan. Adibidez, Nafarroa ipar-mendebaldeko euskaran:^[2]^[3]

ekarri > karri, eman > man, ikusi > kusi, egin > in

Bestalde, baliabide literarioa eta lizentzia metrikoa ere da. Esate baterako, maiz erabiltzen dira eta edo ere lokailuen aldaki laburtuak (eta > ta, ere > re) bertsoaren neurkerak hala eskatzen badu.^[4] Adibidez, Xenpelarren bertso honetan:^[5]

Agoztuaren ogei ta biyan
para dirate lazua,
kantatutzeko ia daukadan
memoria animosua,
Ondarrabian txalupa bati
gertatu zaion kasua;
bertso berriyak jartzera nua,
badago zeñek jasua.

Erreferentziak

↑ «Aferesi». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-10-24.)
↑ Lujanbio Begiristain, Ohiana. Hizkuntza-aldakortasuna euskaran Nafarroa ipar-mendebaldeko bi udalerritan egindako azterketa. researchgate.net (kontsulta data: 2024-10-24).
↑ Apalauza Ollo, Amaia. Nafarroako ipar-mendebaleko hizkeren egitura geolinguistikoa. euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2024-10-24).
↑ Aferesi. Literatura Terminoen Hiztegia, euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2024-10-24).
↑ Bertso Berriak Xenpelarrek jarriak. klasikoak.armiarma.eus (kontsulta data: 2024-10-24).

Kanpo estekak

Datuak: Q618563

[1] «Aferesi». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-10-24.)

[2] Lujanbio Begiristain, Ohiana. Hizkuntza-aldakortasuna euskaran Nafarroa ipar-mendebaldeko bi udalerritan egindako azterketa. researchgate.net (kontsulta data: 2024-10-24).

[3] Apalauza Ollo, Amaia. Nafarroako ipar-mendebaleko hizkeren egitura geolinguistikoa. euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2024-10-24).

[4] Aferesi. Literatura Terminoen Hiztegia, euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2024-10-24).

[5] Bertso Berriak Xenpelarrek jarriak. klasikoak.armiarma.eus (kontsulta data: 2024-10-24).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]