Afrikaans

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Afrikaansa
Afrikaans
Non mintzatzen den: Hegoafrika, Namibia, Botswana, Lesotho eta Swazilandia 
Eskualdea: Hegoaldeko Afrika
Hiztunak: 16 milioitik gora 
Rankina: 100
Hizkuntza familia: Indoeuroparra
 Germaniarra
  Mendebaldeko germaniarra
   Behe frankoniarra
    Afrikaansa 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: Hegoafrika
Erakunde araugilea: Die Taalkommissie (Hegoafrikako Zientzia eta Arte Akademiaren Hizkuntza Batzordea)
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: af
ISO 639-2: afr
ISO 639-3: afr

 

Afrikaans provinces.jpg
Afrikaans hiztunen ehunekoa, Hegoafrikako probintzia bakoitzean.
 

Afrikaansa[1] germaniar hizkuntza bat da, nederlandera jatorritzat duen hizkuntza hain zuzen, Hegoafrika eta Namibian hitz egiten da gehien bat. Hizkuntza hau, kolono herbeheretarrek Lurmutur kolonian hitz egiten zuten hizkuntzaren eboluzio bat da, eta denboraren poderioz, bere berezitasunak hartzen joan da, literatura propioa sortuz XX. mendean.

Botswana, Lesotho, Swazilandia, Zimbawe eta Zambian ere hitz egiten da, Erresuma Batuan 300.000 hiztun inguru daude.

Geografiari dagokionez afrikanera Hegoafrikako mendebaldeko herenean gehien erabiltzen den hizkuntza da (Ipar Lurmutur probintzian populazioaren %69aren lehenengo hizkuntza da, Mendebaldeko Lurmuturrekoan %58arena). Mugaz beste aldera, Namibiako hegoaldeko Hardap eta Karas probintzietan ere gauza bera gertatzen da, %44a eta %40a hurrenez hurren.

Afrikaans izena, Afrikar bezala euskaratu daiteke, eta hizkuntza hori hitz egiten duen komunitatea afrikanerra da.

Dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Afrikaansaren barnean, ondoko dialekto hauek bereizten dira:

  • Lurmuturraren mendebaldeko afrikaansa
  • Lurmuturraren ekialdeko afrikaansa
  • Orange ibaiko afrikaansa

Ortografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Idatzizko afrikaansak, nederlanderarenarekin alderatuz, eredu fonetikoagoa eta sinpleagoa erakusten du, afrikaansez hainbat kontsonante kenduz. Beste ezaugarri esanguratsu bat ondoko hau da: artikulu zehaztugabea " 'n " da afrikaansez eta nederlanderaz, aldiz, "een". Beste ezaugarri bat 'z' beharrean 's' erabiltzea da. Nederlanderazko 'ij', 'y' bezala idazten da.

AFRIKAANSA NEDERLANDERA ALEMANIERA INGELESA EUSKARA
aksie actie Aktion action ekintza
baba baby Baby baby jaioberri
bed bed Bett bed ohe
boek boek Buch book liburu
broer broer Bruder brother anaia
dogter dochter Tochter daughter alaba
eet eten essen eat jan
en en und and eta
kat kat Katze cat katu
lughawe luchthaven Flughafen airport aireportu
maak maken machen make egin
my mijn mein my nire
oop open offen open ireki
skool school Schule school eskola
vyf vijf fünf five bost
vir voor für for -(ren)gatik
wat wat was what zer
Etxean afrikaansez mintzo diren hegoafrikarren ehunekoak (2001. urtea):

   % 0–20

   % 20–40

   % 40–60

   % 60–80

   % 80–100

Esaldi batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Afrikaans Aldatu lotura Wikidatan
Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.