Edukira joan

Aix-les-Bains

Wikipedia, Entziklopedia askea
Aix-les-Bains
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Savoia
BarrutiChambéryko barrutia
AlkateaRenaud Beretti (en) Itzuli
Izen ofizialaAix-les-Bains
Posta kodea73100
Geografia
Koordenatuak45°41′19″N 5°54′54″E / 45.6886°N 5.915°E / 45.6886; 5.915
Mapa
Azalera12,62 km²
Altitudea224 m, 524 m eta 276 m
MugakideakBrison-Saint-Innocent, La Chapelle-du-Mont-du-Chat, Drumettaz-Clarafond, Grésy-sur-Aix, Mouxy, Pugny-Chatenod, Tresserve, Viviers-du-Lac eta Bourdeau
Demografia
Biztanleria32.406 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 17.203 (%53,5) (%46,5) 14.954 alt_right
Dentsitatea2.568 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakKislovodsk, Milena, Moulay Yacoub (en) Itzuli, Rosemère eta Salsomaggiore Terme
aixlesbains.fr

Aix-les-Bains Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 32.406 biztanle zituen 12,62 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Brison-Saint-Innocent, La Chapelle-du-Mont-du-Chat, Drumettaz-Clarafond, Grésy-sur-Aix, Mouxy, Pugny-Chatenod, Tresserve, Viviers-du-Lac eta Bourdeau.

Mapa
Aix-les-Bains eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Aix-les-BainsAix-les-Bains
Població amb 1888 habitants (2000)Mouxy (1,7 km)
Població amb 3161 habitants (2000)Tresserve (1,9 km)
Població amb 731 habitants (2000)Trévignin (3,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ipar Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1200-1500 mm artekoa, udan modu irregularrean banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,9 °C-koa da, 18,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1274 mm-koa da, urtarrilean 10,1 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Voglans udalerrian dago, 6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1203,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,5 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 7an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea0500010.00015.00020.00025.00030.00035.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 14.954 gizon, 17.203 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.22
 
95+
 
0.66
0.83
 
90-94
 
1.91
2.30
 
85-89
 
3.60
3.22
 
80-84
 
4.47
4.99
 
75-79
 
5.87
5.98
 
70-74
 
7.34
5.87
 
65-69
 
6.55
6.18
 
60-64
 
6.15
6.68
 
55-59
 
6.64
6.99
 
50-54
 
6.73
5.49
 
45-49
 
5.27
6.03
 
40-44
 
5.69
6.19
 
35-39
 
5.28
6.25
 
30-34
 
5.67
5.87
 
25-29
 
5.41
5.96
 
20-24
 
5.01
5.52
 
15-19
 
4.51
5.62
 
10-14
 
4.82
5.04
 
5-9
 
4.44
4.76
 
0-4
 
4.01
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Aix-les-Bains udalerrian 31.951 biztanle zeuden eta 17.452 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,83 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

31.951biztanle
17.452elkarbizitza-unitate
1,83lagun elkarbizitza-unitateko
8.418familia
Udalerria
% 16
% 24
% 51
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 8.418 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (4.232). Guraso bakarreko 1.339 familietatik 1.074etan ama zen guraso bakarra. 4.759 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.788k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.338k bi, eta 534k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 2.848 bikoteetatik 295tan (% 10,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

4.232
2.848
1.339
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean4.759
Seme-alaba bat1.788
Bi seme-alaba1.338
Hiru seme-alaba408
Lau edo gehiago126

15 urte edo gehiago zituzten 28.268 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 19,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 48,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 63,2). 80 urte edo gehiagoko 2.874 biztanleetatik 2.630 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 244 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 19
25-39% 27
40-54% 22
55-64% 32
65-79% 42
80 +% 49
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 59
40-54% 63
55-64% 60
65-79% 55
80 +% 42

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,8 izatezko bikotean eta % 5,5 PACS bidez lotuta). % 27,5 ezkongabeak ziren, % 8,5 alargunak eta % 10,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 37,9
Ezkongabea% 27,5
Dibortziatuta% 10,8
Izatezko bikotean% 9,8
Alarguna% 8,5
PACS bidez lotuta% 5,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,7), erdi-mailako lanbideak (% 17,5), enplegatuak (% 13,5), goi-mailako langileak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,7) Savoia departamenduko batez bestekoaren (% 31,2) gainetik dago. 13 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[9]

Udalerria
% 13
% 18
% 13
% 11
% 37
Savoia
% 11
% 18
% 15
% 14
% 31
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 22.933 etxebizitza zeuden. Horietatik 17.473 egoitza nagusi ziren, 3.495 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.965 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (18.145), etxeak baino gehiago (4.581). Egoitza nagusietatik 8.899 beren jabearen bizilekuak ziren, 8.213 alokairuan zeuden, 2.078 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 362 doan lagata.[10]

22.933etxebizitza
17.473egoitza nagusi
4.581etxe
18.145apartamentu

Etxebizitza multzoa

17.473
3.495
1.965
Egoitza nagusia (17.473)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (3.495)Hutsik (1.965)

Etxe mota

4.581
18.145
Etxea (4.581)Apartamentua (18.145)

Jabetza egoera

8.899
8.213
2.078
Jabeak (8.899)Alokairuan (8.213)HLM (2.078)Doan lagata (362)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (4.100).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.417
1919-19451.390
1946-19703.961
1971-19904.100
1991-20052.241
2006-20204.055

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (4.806). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (10.685 etxebizitzatan). 11.768 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 9.767 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 4.630tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1.600
2 gela3.731
3 gela4.806
4 gela3.811
5 gela edo gehiago3.525

Berogailu mota

10.685
4.971
Gas sarea (10.685)Fuel-olioa (829)Elektrizitatea (4.971)Gas botila (99)Bestelakoak (889)

Aparkalekua eta ibilgailuak

11.768aparkalekua
9.767ibilgailu 1
4.630ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 19.255 biztanleetatik 15.265 aktibo ziren (% 79,3), horietako 13.515 lanean (% 70,2) eta 1.750 langabezian (aktiboen % 11,5).

19.25515-64 urteko biztanle
% 79,3aktibo
% 70,2lanean
% 11,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,5
25-54 urte% 93,3
55-64 urte% 62,9
Gizonak% 81,2
Emakumeak% 77,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,4
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 14,6
Batxilergoa% 9,9
Goi-mailako +2% 11,0
Goi-mailako +3/4% 8,0
Goi-mailako +5% 7,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

3.991 ez-aktibotik 1.468 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,8), 1.116 erretiraturik zeuden (% 28,0) eta 1.406 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,2).

Ez-aktiboak

% 37
% 28
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 21
% 30
% 24
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 13.437 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 13.515 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

13.437enplegu udalerrian
% 83,4soldatapeko
% 16,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.690 eurokoa zen, eta biztanleen % 14 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.690 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 27.910 €
% 14,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,1

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 2.102 komertzioetatik, 9 erauzte enpresak ziren, 50 janari enpresak ziren, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 74 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 177 eraikuntza enpresak ziren, 472 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 34 garraio enpresak ziren, 193 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 39 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 83 finantziazio enpresak ziren, 148 higiezinen enpresak ziren, 293 zerbitzu enpresak ziren, 361 administrazio publikoko enpresak ziren eta 158 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 435 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 15 banku bulegoak, 4 funerariak, 22 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 ibilgailuen alokairu bulegoak, 9 autoeskolak, 19 igeltseroak, 42 margolariak, 25 zurginak, 23 iturginak, 22 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 53 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 97 jatetxeak, 53 higiezinen agentziak, 9 tintoreriak eta 13 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 262 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 4 120 m2 baino gehiagoko dendak, 9 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 34 okindegiak, 17 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 19 liburu dendak, 90 arropa dendak, 12 etxerako tresna dendak, 16 zapata-dendak, 9 elektrotresna dendak, 10 altzari dendak, 13 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 3 lurrin-dendak, 11 bitxi-dendak eta 9 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Aix-les-Bains udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 20 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 3 tratamendu laburretarako ospitale, 3 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 2 urgentzia zentro, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 13 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 8 haur-eskola eta 11 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Aix-les-Bains udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 4 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.992 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.539.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1973ko uztailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Chambéry-Aix », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Aix-les-Bains&oldid=11330887"(e)tik eskuratuta