al-Mutawakkil
| Al-Mutawakkil | |||
|---|---|---|---|
 | |||
847ko abuztuaren 10a - 861eko abenduaren 10a ← Al-Mu'tasim (en)  - Al-Muntasir (en) → | |||
| Bizitza | |||
| Jaiotza | Samarra, 822ko martxoa | ||
| Heriotza | Samarra, 861eko abenduaren 11 (39 urte) | ||
| Heriotza modua | giza hilketa: magnizidioa | ||
| Familia | |||
| Aita | Al-Mu'tasim | ||
| Ama | Shuja al-Khwarazmi | ||
| Bikotekidea(k) | ikusi
| ||
| Seme-alabak | ikusi
| ||
| Haurrideak | ikusi
| ||
| Leinua | Abbastarren dinastia | ||
| Hezkuntza | |||
| Hizkuntzak | arabiera | ||
| Jarduerak | |||
| Jarduerak | kalifa | ||
| Ideologia eta sinesmenak | |||
| Erlijioa | islama | ||
Ja'far ibn Muḥammad ibn Hārūn al-Mutawakkil ʿalā Allāh (arabieraz: جعفر بن محمد بن هارون, Jaʿfar ibn Muḥammad ibn Hārūn); 822ko martxoa – 861eko abenduaren 11), arruntki al-Mutawwakil ala Allah (arabieraz: المتوكل على الله) errege-izenaz ezaguna, hamargarren Abbastar kalifa izan zen.[1]
Biografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Al-Mutawakkil, al-Wathiq anaia eta al-Mu'tasim bere aita ez bezala, ez zen nabarmendu ezagutzarekiko zuen zaletasunagatik, handitasunagatik eta eraikuntza handiekiko zuen grinagatik baizik. Samarrako meskita handia garai hartan munduko handiena zen, bere minaretea, kono formako espiral formakoa, 55 metroraino altxatzen zen. Meskitak 17 nabe zituen eta hormak kristal urdin iluneko mosaikoz estalita zeuden. Samarratik ekialderako hedapenaren parte zen meskita, sasandarrengandik jasotako ehiza-parke errealaren zati batean eraikia. Al-Mutawakkil hirian 20 jauregi eraikitzera iritsi zen, eta Samarra munduko hiri handienetako bat bihurtu zen; gaur egungo aztarnategi arkeologikoa zabalenetako bat da. Kalifaren eraikitzeko grina hiri berri batera ere hedatu zen, Al-Ya 'fariyyara, Al-Mutawakkilek Tigris ibaiaren ondoan eraikiarazi zuena.
Al-Mutawakkil eztabaida teologiko ugaritan murgildu zen. Aitak toleratu egin zuen Medinan predikatzen aritu zen iman xiita, eta bere lehen urteetan Al-Mutawakkilek tolerantzia-politika horrekin jarraitu zuen. Ali al-Hadi imamaren ospe gero eta handiagoaren ondorioz, kalifak gonbita bidali zion imamari Samarrara joateko. Hiri hartan, imama etxe barruko atxiloaldi birtualpean geratu zen, eta bere ekintza guztiak zelatatzen zituzten, baina ez zen inolako aitzakiarik aurkitu haren aurka egiteko. Al-Mutawakil hil ondoren, haren ondorengoak imama pozoitzeko agindu zuen, eta Samarran lurperatuko zuten. Xiitek errepresioa jasan zuten, eta Husain ibn Aliren mausoleoa suntsitu egin zuten, erromesaldiak gelditzeko.
Bere agintaldian, Al-Mutawakkil Zirilo bizantziar teologo ospetsuarekin elkarrizketatu zen, Mikel III.a bizantziar enperadoreak Inperioaren eta Kalifatoaren arteko lotura diplomatikoak indartzeko asmoz bidalia.
Gutxiengo talde batzuk, hala nola kristau nestoriarrak eta juduak gorriagoak izan zituzten. 850eko dekretu batean, kalifak kristauei eta beste ahl al-dhimma (أهل الذمة) batzuei kolore jakin bateko arropak janzteko eta zenbait identifikazio-marka eramateko agindu zien.[2] Islama agertu ondoren eraikitako eliza eta sinagoga guztiak suntsitzea ere agindu zen, eta kristauen eta juduen hamar etxetik bat konfiskatzea. Kristauek edo juduek musulmanen gainean agintzea debekatu zuen, eta, beraz, gobernuarentzat lan egitea debekatu zitzaien.
Ekintza hauek gorabehera, Al-Mutawakkilen agintaldia bere erreforma ugariengatik gogoratzen da eta Abbastar Kalifa-herriaren urrezko arotzat hartzen da.
Al-Mutawakkilek esklabo turkiarrez osaturiko bere tropetan konfiantza izaten jarraitu zuen, barne matxinadak eta kanpoko konkistak zapaltzeko, batez ere bizantziarren aurrean, hauei Sizilia kendu baitzien. Tropa hauekiko konfiantza bere kontra bihurtuko zen: turkiar soldadu batek hil zuen. Hilketa hau Al-Muntasir semeak eragin zuela susmatzen da.
Kalifa horri Muhammad ibn 'Abdallah ibn' Umar al-Bazyar al-Bagdadi izeneko idazle bagdadiar batek eskaini zion bere liburua. Lan hau Kitab al-Mutawákkil (Al-Mutawakkilen liburua) edo Kitab al-yawarih bezala ezagutzen da.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Kennedy 1993, 777 or. .
- ↑ (Ingelesez) Decree of Caliph al-Mutawakkil. .
Bibliografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Anna Akasoy, Stefan Georges (eds. y trad.): Muhammad ibn 'Abdallah al-Bazyar - Das Falken- und Hundebuch des Kalifen al-Mutawakkil. Ein arabischer Traktat aus dem 9. Jahrhundert. Akademie-Verlag, Berlín 2005, ISBN 3-05-004199-4 (Wissenskultur und gesellschaftlicher Wandel 11).
- José Manuel Fradejas Rueda (ed.): Muhammad ibn 'Abdallah ibn 'Umar al-Bazyar, Libro de los animales que cazan (Kitab al-yawarih). Madrid: Ediciones de Arte y Bibliofilia, 1987. ISBN 84-86630-02-09 (Biblioteca ciengética española, 20).
- Kennedy, Hugh. al-Mutawakkil ʿAlā ’llāh. in: The Encyclopaedia of Islam. VII: Mif–Naz Leiden: E. J. Brill, 777–778 or. ISBN 90-04-09419-9..
- Kennedy, Hugh. (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century. (2. argitaraldia) Harlow, UK: Pearson Education Ltd. ISBN 0-582-40525-4..
- Kennedy, Hugh. (2006). When Baghdad Ruled the Muslim World: The Rise and Fall of Islam's Greatest Dynasty. Cambridge, MA: Da Capo Press ISBN 978-0-306814808..
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q220789
Multimedia: Al-Mutawakkil / Q220789